 copy.webp)
ایرانیها در روزگار تورم پولشان را کجا میبرند؟
از طلا و ارز تا صندوقهای سرمایهگذاری؛ انتخاب بازار برای بسیاری از خانوارها بیش از آنکه به سود بیشتر مربوط باشد به حفظ قدرت خرید گره خورده است.
به گزارش نماد اقتصاد، حقوق که واریز میشود، بخشی از آن پیش از پایان ماه خرج شده است. برای خانوادهای که مبلغی پسانداز دارد پرسش ساده اما اضطرابآوری باقی میماند؛ اگر پول را نگه دارد چند ماه بعد با آن چه چیزی میتواند بخرد؟
طبق گزارش مرکز آمار، تورم سالانه در خرداد ۱۴۰۵ به ۶۲ درصد و تورم نقطهبهنقطه به ۸۸٫۶ درصد رسید. این دو شاخص معنای یکسانی ندارند، اما هر دو شدت فشار بر قدرت خرید را نشان میدهند.
در چنین فضایی، نمیتوان یک بازار را مقصد همه ایرانیها معرفی کرد. مقدار پسانداز، نیاز به پول نقد، میزان تحمل ریسک و امکان دسترسی به بازارها تعیین میکند که هر کسی کجا سرمایهگذاری کند.
طلا؛ قابل خرید با پساندازهای کوچک
طلا برای بسیاری از ایرانیها راهی آشنا برای حفظ ارزش پسانداز است، اما شکل خرید آن تغییر کرده است. کسی که طلای زینتی را فقط برای سرمایهگذاری میخرد، علاوه بر بهای خود طلا، اجرت ساخت و سود فروشنده را هم میپردازد؛ مالیات بر ارزش افزوده نیز به اجرت، سود و حقالعمل تعلق میگیرد، نه به اصل طلا. این هزینهها هنگام فروش لزوما به خریدار بازنمیگردد.
همین تفاوت، بخشی از توجه مردم را به طلای آبشده و پلتفرمهای آنلاین جلب کرده است. در این پلتفرمها معمولا میتوان با مبلغی کمتر از هزینه خرید یک قطعه طلای زینتی، مقدار کوچکی طلا خرید؛ طلایی که اجرت ساخت زیورآلات را ندارد. بنابراین انگیزه خریدار، فرار از مالیات نیست؛ او میخواهد هزینههای اضافه خرید طلای زینتی را نپردازد. البته معامله آنلاین هم رایگان نیست و کارمزد خرید و فروش، فاصله قیمت خرید و فروش و هزینه احتمالی تحویل فیزیکی را دارد و باید بررسی شود.
در کنار خرید آنلاین، صندوقهای طلا نیز مورد توجه قرار گرفتهاند و در برخی روزهای مرداد و شهریور ۱۴۰۵ ورود پول حقیقی را ثبت کردهاند. این آمار، نشانه توجه سرمایهگذاران در همان روزهاست، نه دلیل اینکه طلا همیشه پربازدهترین یا پیش از معامله محبوبترین بازار است. قیمت طلا در ایران از نرخ ارز و بهای جهانی اثر میگیرد و ممکن است کاهش یابد؛ قیمت سکه نیز گاهی بهدلیل فاصله گرفتن از ارزش طلای درون آن، نوسان بیشتری پیدا میکند.
ارز سپری در برابر نگرانی از سقوط ریال
دلار و سایر ارزها معمولا وقتی بیشتر مورد توجه قرار میگیرند که مردم نگران کاهش ارزش ریال یا جهش قیمت کالاهای وارداتی هستند. برخی خانوارها ارز را برای هزینه واقعی آینده مانند سفر یا تحصیل نگه میدارند؛ برای برخی دیگر صرفا دارایی جایگزین ریال است.
این بازار، با وجود نقدشوندگی نسبی میتواند به خبرهای سیاسی و تصمیمهای اقتصادی واکنش تند نشان دهد. بنابراین افزایش تقاضا برای ارز را نباید با بازدهی تضمینشده آن یکی دانست.
پولهای محتاط چه انتخابی دارند؟
همه پساندازکنندگان آماده نوسان طلا، ارز یا سهام نیستند. برای کسی که ممکن است چند ماه دیگر به پول خود نیاز داشته باشد، سپرده بانکی و صندوق درآمد ثابت بهدلیل دسترسی و نوسان معمولاً کمتر، جذاباند. در گزارشهای معاملاتی نیز در برخی روزها ورود پول به صندوقهای درآمد ثابت ثبت شده است.
اما پرسش اصلی این است که بازده این ابزارها پس از کسر تورم چه میشود؟ اگر قیمت کالاها سریعتر از سود پسانداز رشد کند، موجودی حساب بزرگتر میشود ولی قدرت خرید آن کاهش مییابد. با این حال، بسیاری از مردم برای هزینههای نزدیک و پیشبینیپذیر، ثبات را به احتمال سود بالاتر ترجیح میدهند.
مسکن و خودرو داراییهایی دور از دسترس بسیاری
مسکن همچنان برای خانوادههای دارای سرمایه بزرگ محل سکونت است و هم راهی برای نگهداری دارایی. ولی هزینه بالای ورود، زمانبر بودن فروش و هزینههای معامله آن را از دسترس بخش بزرگی از پساندازکنندگان خارج کرده است. افزون بر این، کمبود داده منظم از معاملات قضاوت درباره وضعیت روز بازار مسکن را دشوار میکند.
خودرو نیز گاهی با انگیزه حفظ ارزش پول خریده میشود، اما هزینه بیمه، نگهداری و افت کیفیت با گذشت زمان دارد. تغییر مقررات، عرضه و تقاضا هم میتواند قیمت آن را جابهجا کند. به همین دلیل، خرید خودرو برای استفاده شخصی با خرید آن به قصد سرمایهگذاری دو تصمیم متفاوت است.
بورس و رمزارز امکان رشد همراه با ریسک بیشتر
سهام میتواند راه مشارکت در فعالیت شرکتها باشد، ولی بازده آن تنها به تورم وابسته نیست؛ سودآوری شرکت، سیاستگذاری و شرایط معاملات نیز اهمیت دارد. رمزارزها هم برای بخشی از سرمایهگذاران جذاباند، اما نوسان شدید و خطرهای مرتبط با نگهداری و معامله آنها را به گزینهای پرریسک تبدیل میکند.
تصویر کلی بازارها یک واقعیت را نشان میدهد؛ تورم، مردم را به جستوجوی پناهگاه برای پساندازشان میفرستد، اما پاسخ همه یکسان نیست. کسی که تنها ذخیره روز مبادای خود را دارد، مسئلهای متفاوت از صاحب سرمایه بزرگ دارد.
در نهایت، معیار مهم فقط رشد عددی دارایی نیست؛ این است که پس از گذشت زمان با آن پول چه مقدار از نیازهای زندگی را میتوان تامین کرد.
اخبار مرتبط
حقوق فقط نصف هزینه زندگی؛ کارگران چگونه ماه را تمام میکنند؟
نفت ۱۱۰ دلاری آتش به جان بازارهای جهانی انداخت
قدرت خرید زیر فشار تورم؛ هزینه زندگی از درآمد کارگر و بازنشسته سبقت گرفت
گرانی چگونه زنان را بیشتر تحت فشار میگذارد؟
چرا تورم خوراکیها بیشتر از تورم رسمی احساس میشود؟
۰ دیدگاه