خودروهای اقتصادی دیگر اقتصادی نیستند

به گزارش نماد اقتصاد، به منظور بررسی تغییر قیمت خودروهای اقتصادی، مقایسه مهر ماه ۱۴۰۰ با مهر ۱۴۰۵ تصویر روشنی از آنچه در این بازار اتفاق افتاده است، ارائه می‌دهد.

در مهر ماه ۱۴۰۰، قیمت کوئیک در بازار آزاد حدود ۱۷۱.۵ میلیون تومان و قیمت ساینا حدود ۱۶۰.۵ میلیون تومان بود. پنج سال بعد و روز شنبه چهارم مهر ۱۴۰۵، کوئیک در بازار حدود یک میلیارد و ۴۰۸ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده و ساینا «S» نیز در همین روز حدود یک میلیارد و ۴۳۳ میلیون تومان قیمت داشته است.

بنابراین طی بازه زمانی مهر ۱۴۰۰ تا مهر ۱۴۰۵، قیمت کوئیک ۸.۲ برابر و قیمت ساینا ۸.۹ برابر شده است.

حقوق کارگر؛ رشد کمتر از قیمت خودرو

اما شاید روشن‌ترین تصویر زمانی به دست بیاید که قیمت خودرو را کنار درآمد نیروی کار بگذاریم. در مهر ماه ۱۴۰۰، حداقل دریافتی یک کارگر مجرد و بدون سابقه با احتساب پایه حقوق، حق مسکن و بن کارگری حدود ۳.۷ میلیون تومان بود؛ در سال ۱۴۰۵ این رقم برای کارگر مجرد بدون سابقه به حدود ۲۱.۸ میلیون تومان رسیده است.

یعنی دریافتی حداقلی کارگر طی این فاصله حدود ۴۸۹ درصد بیشتر شده؛ در حالی که قیمت کوئیک حدود ۷۲۱ درصد و ساینا حدود ۷۹۳ درصد افزایش یافته است. به بیان دیگر، سرعت افزایش قیمت این خودروها از رشد دریافتی حداقل‌بگیر بیشتر بوده است.

حتی اگر تمام درآمد ماهانه صرف خرید خودرو شود، خرید کوئیک در مهر ماه ۱۴۰۰ معادل حدود ۴۶ ماه حداقل دریافتی و در مهر ماه ۱۴۰۵ حدود ۶۴ ماه حداقل دریافتی است؛ برای ساینا نیز این نسبت از حدود ۴۳ ماه به حدود ۶۶ ماه رسیده است.

خودروهای اقتصادی دیگر چه معنایی دارند؟

در مهر ماه ۱۴۰۰، قیمت خودروهایی در محدوده ۱۶۰ تا ۱۷۰ میلیون تومان باعث می‌شد این محصولات در مقایسه با بخش بزرگی از بازار، گزینه‌هایی اقتصادی تلقی شوند اما در مهر ماه ۱۴۰۵، قیمت بیش از یک میلیارد تومانی همین خودروها، تعریف متفاوتی ایجاد کرده است.

البته هنوز هم ممکن است این خودروها در مقایسه با سایر محصولات بازار در گروه ارزان‌تر قرار بگیرند اما ارزان‌تر بودن با اقتصادی بودن یکسان نیست.

یک خودرو زمانی از منظر مصرف‌کننده اقتصادی تلقی می‌شود که خرید آن با سطح درآمد و توان مالی خانوار تناسب داشته باشد. بنابراین اگر قیمت خودرو چند برابر شود اما درآمد خانوار با همان سرعت افزایش پیدا نکند، صرف قرار گرفتن خودرو در پایین جدول قیمت بازار، به‌تنهایی نمی‌تواند آن را اقتصادی نگه دارد.

پنج سال تورمی در بازار خودرو

افزایش قیمت این دو خودرو را نمی‌توان جدا از شرایط کلی اقتصاد ایران تحلیل کرد. طی این پنج سال، هزینه تولید، قیمت قطعات، هزینه‌های نیروی انسانی، نرخ ارز و هزینه‌های مرتبط با تامین مواد اولیه و تولید خودرو تغییر کرده‌اند.

از سوی دیگر، بازار خودرو طی سال‌های گذشته بارها تحت تاثیر نوسان نرخ ارز، محدودیت عرضه و فاصله قیمت کارخانه و بازار قرار گرفته است اما برای مصرف‌کننده، علت افزایش قیمت هرچه باشد، یک مسئله نهایی وجود دارد: مبلغی که باید برای خرید خودرو پرداخت کند.

قیمت بالا الزاما به معنای رونق نیست

نکته مهم دیگر این است که رشد قیمت خودرو نباید با رونق بازار اشتباه گرفته شود. گزارش‌های بازار در ابتدای مهر ۱۴۰۵ از ادامه روند افزایشی قیمت‌ها حکایت دارند اما شدت نوسانات نسبت به شهریور ماه محدودتر شده است.

در چنین شرایطی، ممکن است قیمت خودرو افزایش پیدا کند اما قدرت خرید مصرف‌کننده هم‌زمان کاهش یابد. نتیجه می‌تواند بازاری باشد که در آن قیمت‌ها بالا می‌روند اما تقاضای موثر توان همراهی با این قیمت‌ها را ندارد.

این مسئله برای خودروهای اقتصادی اهمیت بیشتری دارد زیرا افزایش قیمت برای بخش بزرگی از متقاضیان این خودروها به معنای افزایش هزینه ورود به بازار است، نه الزاما افزایش تمایل به خرید.

اقتصاد خودرو برای خانوار سخت‌تر شده است

مقایسه مهر ماه ۱۴۰۰ با مهر ماه ۱۴۰۵ یک تغییر مهم را نشان می‌دهد؛ بازار خودرو نه‌تنها گران‌تر شده بلکه ورود به بازار خودرو برای خانوار نیز پرهزینه‌تر شده است.

قیمت کوئیک از حدود ۱۷۱.۵ میلیون تومان به حدود ۱.۴۰۸ میلیارد تومان و قیمت ساینا از حدود ۱۶۰.۵ میلیون تومان به محدوده ۱.۴۳۳ میلیارد تومان رسیده است. بر این اساس، رشد اسمی قیمت این دو خودرو طی پنج سال به ترتیب حدود ۷۲۱ و ۷۹۳ درصد بوده است.

در همین مدت، حداقل دریافتی کارگر نیز افزایش یافته اما رشد آن حدود ۴۸۹ درصد بوده است. این تفاوت نشان می‌دهد که افزایش دستمزد، حداقل در مقایسه با این دو خودرو، با همان سرعت افزایش قیمت بازار حرکت نکرده است.

در مهر ماه ۱۴۰۰، داشتن حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ میلیون تومان می‌توانست خریدار را به بخش خودروهای اقتصادی بازار وارد کند اما در مهر ماه ۱۴۰۵، برای رسیدن به همان بخش از بازار باید بیش از یک میلیارد تومان سرمایه در اختیار داشت.

بنابراین مسئله امروز فقط گران شدن خودروهای اقتصادی نیست بلکه مسئله این است که خودروهایی که زمانی قرار بود گزینه دسترس‌پذیر بازار باشند، حالا خودشان به یک خرید سنگین برای خانوار تبدیل شده‌اند.