عقب‌نشینی بازار نفت پس از سه روز ریزش

به گزارش نماد اقتصاد، قیمت نفت در معاملات روز جمعه برای سومین جلسه متوالی کاهش یافت؛ اتفاقی که نشان می‌دهد معامله‌گران، دست‌کم در کوتاه‌مدت، احتمال اختلال گسترده در صادرات عربستان را کمتر از روزهای گذشته ارزیابی می‌کنند. بااین‌حال، باقی‌ماندن نفت در محدوده ۱۰۰ دلار نشان می‌دهد سایه درگیری‌های خاورمیانه همچنان بر بازار انرژی سنگینی می‌کند.

بهای معاملات آتی نفت برنت با ۲ دلار و ۳۰ سنت، معادل ۲.۲ درصد، کاهش به حدود ۱۰۲ دلار و ۷۰ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با یک دلار و ۸۵ سنت، معادل ۱.۸ درصد، عقب نشست و در محدوده ۱۰۰ دلار و ۴ سنت معامله شد.

با ادامه این روند، نفت برنت در مسیر ثبت نخستین کاهش هفتگی خود طی سه هفته اخیر قرار گرفت و حدود ۲ درصد از ارزش خود را در مقیاس هفتگی از دست داد. این کاهش پس از دوره‌ای رخ داد که نگرانی درباره حملات منطقه‌ای و اختلال در مسیرهای صادراتی عربستان، قیمت نفت را تا نزدیکی بالاترین سطح چهار ماه گذشته بالا برده بود.

 چرا نفت ارزان شد؟

مهم‌ترین عامل کاهش قیمت، امیدواری بازار به بازگشت بخشی از ظرفیت انتقال نفت عربستان بود. در روزهای گذشته، حمله به تأسیسات مرتبط با خط لوله شرق به غرب عربستان و توقف فعالیت در پایانه صادراتی ینبع، نگرانی‌ها درباره کاهش عرضه را تشدید کرده بود.

خط لوله شرق به غرب برای بازار جهانی اهمیت راهبردی دارد؛ زیرا نفت را از مناطق تولیدی شرقی عربستان به ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند و مسیر جایگزینی برای صادرات از تنگه هرمز به شمار می‌رود. توقف طولانی این مسیر می‌توانست توان عربستان برای دورزدن مناطق پرخطر خلیج فارس را محدود کند.

اکنون گزارش‌ها از تلاش ریاض برای بازگرداندن بخشی از ظرفیت این خط لوله حکایت دارد. همچنین استفاده از انتقال محموله میان نفتکش‌ها به‌عنوان راهکاری موقت، احتمال کاهش جدی صادرات عربستان را کمتر کرده است. همین اخبار کافی بود تا بخشی از حق بیمه ژئوپلیتیکی که طی روزهای گذشته به قیمت نفت اضافه شده بود، تخلیه شود.

بازار هنوز از خطر عبور نکرده است

ریزش سه‌روزه نفت را نمی‌توان پایان نگرانی‌های عرضه دانست. قیمت برنت با وجود کاهش اخیر همچنان بالاتر از ۱۰۰ دلار باقی مانده؛ سطحی که نشان می‌دهد معامله‌گران هنوز برای خطرهای سیاسی و امنیتی منطقه، هزینه قابل‌توجهی در نظر می‌گیرند.

درگیری‌های مرزی عربستان و نیروهای یمنی، تهدید مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ و ناامنی در تنگه هرمز، سه ریسک اصلی پیش‌روی بازار هستند. هر تحول تازه‌ای که صادرات نفت یا رفت‌وآمد نفتکش‌ها را مختل کند، می‌تواند جهت بازار را بار دیگر تغییر دهد.

به همین دلیل، افت اخیر بیشتر از آنکه بیانگر اطمینان کامل به بهبود شرایط باشد، واکنشی به کاهش نگرانی فوری درباره صادرات عربستان است. بازار فعلاً میان دو نیروی متضاد حرکت می‌کند؛ از یک‌سو امید به بازگشت جریان نفت و از سوی دیگر خطر گسترش درگیری‌ها.

تخلیه هیجان پس از جهش قیمت‌ها

بخشی از کاهش قیمت را می‌توان به شناسایی سود معامله‌گران نسبت داد. نفت در هفته‌های گذشته تحت تأثیر افزایش تنش‌ها و نگرانی درباره امنیت عرضه رشد کرده و به محدوده‌های بالایی رسیده بود. در چنین شرایطی، انتشار خبرهای امیدوارکننده درباره بازگشت ظرفیت انتقال نفت عربستان، زمینه فروش قراردادها و خروج بخشی از سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت را فراهم کرد.

به بیان ساده، بازار در روزهای قبل با بدترین سناریوها قیمت‌گذاری شده بود؛ اما وقتی مشخص شد ممکن است اختلال عربستان کوتاه‌مدت باشد، بخشی از افزایش قیمت پس گرفته شد. بنابراین افت روز جمعه لزوماً به معنای افزایش عرضه واقعی نیست، بلکه تغییر ارزیابی معامله‌گران از میزان خطر کمبود نفت را منعکس می‌کند.

 نفت ۱۰۰ دلاری چه خطری برای اقتصاد جهان دارد؟

باقی‌ماندن نفت در محدوده سه‌رقمی می‌تواند فشار تورمی را در بسیاری از کشورها حفظ کند. افزایش هزینه سوخت، حمل‌ونقل، تولید برق و مواد اولیه به‌تدریج به قیمت کالاها و خدمات منتقل می‌شود و قدرت خرید خانوارها را کاهش می‌دهد.

کشورهای واردکننده انرژی بیشترین آسیب را از این وضعیت می‌بینند. رشد هزینه واردات نفت می‌تواند کسری تجاری را افزایش دهد، ارزش پول ملی را تحت فشار قرار دهد و دولت‌ها را ناچار به پرداخت یارانه بیشتر برای کنترل قیمت سوخت کند.

نفت گران همچنین تصمیم‌گیری بانک‌های مرکزی را دشوارتر می‌کند. اگر رشد قیمت انرژی به تورم عمومی منتقل شود، سیاست‌گذاران پولی ممکن است نرخ بهره را برای مدت بیشتری بالا نگه دارند؛ اقدامی که در نهایت می‌تواند رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری را محدود کند.

 اثر کاهش نفت بر اقتصاد ایران

برای ایران، تحولات بازار جهانی نفت دو پیام متفاوت دارد. افزایش قیمت نفت از یک‌سو می‌تواند ارزش بالقوه صادرات و درآمدهای ارزی را افزایش دهد، اما از سوی دیگر تشدید تنش‌های منطقه‌ای ممکن است هزینه حمل‌ونقل، بیمه نفتکش‌ها و فروش محموله‌ها را بالا ببرد.

در مقابل، کاهش محدود قیمت نفت می‌تواند بخشی از فشار تورمی جهانی را کم کند، اما اگر روند نزولی عمیق و طولانی شود، درآمد کشورهای صادرکننده نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. بااین‌حال، نفت بالای ۱۰۰ دلار همچنان در محدوده‌ای قرار دارد که از نظر درآمدی برای تولیدکنندگان جذاب است؛ مشروط بر آنکه امکان صادرات و انتقال محموله‌ها حفظ شود.

آینده بازار به عربستان و مسیرهای دریایی گره خورد

در کوتاه‌مدت، سرعت بازگشت خط لوله شرق به غرب عربستان و وضعیت فعالیت پایانه ینبع، جهت قیمت‌ها را تعیین خواهد کرد. اگر ریاض بتواند بخش بزرگی از ظرفیت ازدست‌رفته را به مدار بازگرداند، احتمال ادامه اصلاح قیمت‌ها افزایش می‌یابد.

اما هرگونه حمله تازه به زیرساخت‌های انرژی یا اختلال در تنگه هرمز و دریای سرخ می‌تواند روند بازار را در چند ساعت معکوس کند. در چنین فضایی، نفت بیش از آنکه از متغیرهای معمول عرضه و تقاضا فرمان بگیرد، به خبرهای سیاسی و امنیتی واکنش نشان می‌دهد.

افت سه‌روزه قیمت نفت فعلاً نشانه‌ای از کاهش نگرانی فوری بازار است، نه پایان بحران. معامله‌گران به خبر بازگشت احتمالی عرضه عربستان واکنش مثبت نشان داده‌اند، اما ماندن برنت بالای ۱۰۰ دلار یک پیام روشن دارد: بازار هنوز برای خاورمیانه آرامش قطعی قیمت‌گذاری نکرده است.