خروج پول از صندوق‌های درآمد ثابت چه پیامی برای بورس و طلا دارد؟

به گزارش نماد اقتصاد، خروج پول از صندوق‌های درآمد ثابت، یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که می‌تواند تغییر ذائقه سرمایه‌گذاران و افزایش یا کاهش ریسک‌پذیری آن‌ها را نشان دهد. در شرایطی که بازار سرمایه ایران در مرداد ماه ۱۴۰۵ شاهد رشد قابل توجه شاخص‌ها بوده و هم‌زمان صندوق‌های طلا نیز ورود سنگین نقدینگی را تجربه کرده‌اند، بررسی مقصد پول خارج‌شده از ابزارهای کم‌ریسک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

آیا سرمایه‌گذاران در حال بازگشت به بورس هستند یا طلا همچنان مقصد اصلی نقدینگی است؟

خروج پول از  صندوق‌های درآمد ثابت؛ یک سیگنال مهم اما نه قطعی

صندوق‌های درآمد ثابت طی سال‌های گذشته، به یکی از مهم‌ترین پناهگاه‌های سرمایه‌گذاران ایرانی تبدیل شده‌اند. دلیل این موضوع نیز روشن است؛ این صندوق‌ها در مقایسه با سهام نوسان بسیار کمتری دارند و برای سرمایه‌گذارانی که به دنبال بازدهی نسبتا باثبات هستند، جذابیت بیشتری دارند.

بنابراین وقتی جریان ورود پول به این صندوق‌ها افزایش پیدا می‌کند، معمولا می‌توان آن را نشانه‌ای از افزایش احتیاط در بازار دانست. در مقابل، زمانی که بخشی از سرمایه از صندوق‌های درآمد ثابت خارج می‌شود، احتمال تغییر رفتار سرمایه‌گذاران افزایش پیدا می‌کند اما اینجا یک اشتباه تحلیلی رایج وجود دارد و آن اینکه هر خروج پول از صندوق درآمد ثابت، الزاما به معنای ورود همان پول به بورس نیست.

پول می‌تواند از درآمد ثابت خارج شود و به سهام، صندوق طلا، صندوق نقره، ارز، سپرده بانکی، بازار خودرو، مسکن یا حتی مخارج مصرفی منتقل شود. بنابراین برای تفسیر دقیق جریان نقدینگی، باید هم‌زمان به مبدا و مقصد پول توجه کرد.

تجربه بازار در سال ۱۴۰۵ چه می‌گوید؟

رفتار سرمایه‌گذاران طی ماه‌های گذشته نشان داده است که جریان نقدینگی در بازار سرمایه بسیار پویاست. برای مثال در روز سوم خرداد ماه ۱۴۰۵ هم‌زمان با رشد ۷۸ هزار واحدی شاخص کل، بیش از پنج هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار سهام شده و خروج قابل توجه نقدینگی از صندوق‌های درآمد ثابت و طلا ثبت شد. این اتفاق، یکی از نمونه‌های روشن چرخش نقدینگی از دارایی‌های کم‌ریسک‌تر و پوشش‌دهنده ریسک به سمت سهام بود.

اما در ادامه مسیر، رفتار سرمایه‌گذاران یکدست باقی نماند. در هفته منتهی به پایان تیر ماه، صندوق‌های درآمد ثابت بیش از پنج هزار و ۲۴۵ میلیارد تومان سرمایه حقیقی جذب کردند و صندوق‌های طلا نیز حدود دو هزار و ۱۵۶ میلیارد تومان ورود پول داشتند. این داده نشان می‌داد سرمایه‌گذاران در مقطعی ترجیح داده‌اند به جای پذیرش ریسک مستقیم سهام، از ابزارهای سرمایه‌گذاری غیرمستقیم استفاده کنند.

چرا خروج از صندوق‌های درآمد ثابت برای بورس اهمیت دارد؟

برای بورس، خروج سرمایه از صندوق‌های درآمد ثابت زمانی یک سیگنال مثبت محسوب می‌شود که هم‌زمان با آن، چند علامت دیگر نیز دیده شود. نخست، افزایش ورود پول حقیقی به سهام است. اگر سرمایه‌گذار از صندوق درآمد ثابت خارج شود و مستقیما سهام بخرد، معنای آن افزایش ریسک‌پذیری است.

دوم، افزایش ارزش معاملات خرد است. ورود پول به بورس زمانی اهمیت بیشتری دارد که با افزایش حجم معاملات همراه باشد. در غیر این صورت، ممکن است صرفا شاهد جابه‌جایی محدود سرمایه در چند نماد باشیم.

سوم، گسترش تقاضا در عرض بازار است. اگر فقط چند سهم بزرگ رشد کنند، نمی‌توان از یک موج فراگیر ورود نقدینگی صحبت کرد اما اگر هم‌زمان تعداد زیادی از صنایع و نمادها با افزایش تقاضا روبه‌رو شوند، اعتبار سیگنال بیشتر خواهد بود.

چهارم، تداوم ورود پول است. ورود پول یک‌روزه، به‌تنهایی نمی‌تواند روند بازار را تغییر دهد. جریان نقدینگی زمانی قدرت روندسازی دارد که در چندین جلسه معاملاتی تکرار شود.

مرداد؛ ماهی متفاوت برای بورس

مرداد ماه ۱۴۰۵ از نظر رفتار شاخص‌ها و جریان نقدینگی ماه مهمی برای بورس بود. در بخش‌هایی از این ماه، بازار سهام توانست رشد قابل‌توجهی را تجربه کند و حتی در مقاطعی ورود پول حقیقی افزایش یافت.

براساس داده‌های منتشرشده از جریان نقدینگی هفته منتهی به روز سه‌شنبه ۲۰ مرداد، حدود ۶ هزار و ۷۰۴ میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار سهام شد؛ در همین برهه زمانی، ۵۳۴ میلیارد تومان به ابزارهای درآمد ثابت وارد و حدود ۱۹۳ میلیارد تومان از صندوق‌های طلا خارج شد. این آمار نشان می‌دهد در آن مقطع، کفه ترازو به نفع سهام سنگین‌تر شده بود.

این موضوع یک نکته مهم را روشن می‌کند؛ سرمایه‌گذار ایرانی در صورت مشاهده چشم‌انداز مناسب در بورس، حتی در شرایطی که ابزارهای کم‌ریسک همچنان جذاب هستند، می‌تواند بخشی از سرمایه خود را به سمت سهام منتقل کند. با این حال، نمی‌توان این رفتار را به کل مرداد ماه تعمیم داد. جریان پول در بازار در طول ماه بارها تغییر جهت داده است و همین موضوع اهمیت رصد روزانه و هفتگی نقدینگی را نشان می‌دهد.

طلا؛ رقیب جدی بورس برای جذب نقدینگی

اگر یک بازار را بتوان در کنار بورس به عنوان جدی‌ترین مقصد سرمایه‌های سرگردان در سال ۱۴۰۵ معرفی کرد، بدون تردید بازار طلا خواهد بود.

صندوق‌های طلا در مرداد ماه عملکرد بسیار قابل‌توجهی داشتند. طبق داده‌های منتشرشده، در این ماه ۱۱ هزار و ۹۴۲ میلیارد تومان پول حقیقی وارد صندوق‌های طلا شد؛ رقمی که ۶۳ درصد بیشتر از ورود پول ثبت‌شده در تیر ماه بود. همچنین، مجموع ورود پول حقیقی به صندوق‌های طلا از ابتدای سال تا پایان مرداد به ۶۴ هزار و ۷۱۲ میلیارد تومان رسید.

این اعداد از یک واقعیت مهم پرده برمی‌دارند و آن اینکه سرمایه‌گذار ایرانی در کنار سهام، همچنان به طلا به عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی و پوشش ریسک‌های اقتصادی نگاه می‌کند.

ارزش خالص دارایی صندوق‌های طلا نیز در پایان مرداد ماه به حدود ۷۹۵ هزار و ۳۳۶ میلیارد تومان رسید؛ در حالی که این رقم در پایان تیر ماه حدود ۶۷۸ هزار میلیارد تومان بود. بنابراین ارزش دارایی این صندوق‌ها در یک ماه حدود ۱۷.۳ درصد افزایش پیدا کرد.

آیا ورود پول به طلا، به معنای خروج پول از بورس است؟

این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید در تحلیل بازار سرمایه مورد توجه قرار گیرد. امکان دارد سرمایه‌گذار هم‌زمان در سهام و طلا موقعیت داشته باشد. در واقع، برای بخشی از سرمایه‌گذاران، طلا و بورس رقیب یکدیگر نیستند بلکه مکمل هم هستند.

سهام می‌تواند از رشد سودآوری شرکت‌ها، افزایش نرخ فروش محصولات، رشد نرخ ارز و بهبود انتظارات اقتصادی منتفع شود؛ در مقابل، طلا بیشتر نقش پوشش‌دهنده ریسک تورمی، ارزی و سیاسی را ایفا می‌کند.

به همین دلیل ممکن است یک سرمایه‌گذار بخشی از پرتفوی خود را به سهام اختصاص دهد و بخش دیگری را در صندوق طلا نگهداری کند؛ این همان اتفاقی است که تحلیل جریان نقدینگی در سال جاری را پیچیده‌تر کرده است.

اگر پول از صندوق‌های درآمد ثابت به طلا برود، چه پیامی دارد؟

این سناریو با خروج پول از درآمد ثابت به سمت سهام تفاوت اساسی دارد.

فرض کنیم سرمایه‌گذار ۱۰ میلیارد تومان در یک صندوق درآمد ثابت دارد و تصمیم می‌گیرد سرمایه خود را خارج کند. اگر این مبلغ را وارد بورس کند، پیام بازار این است که سرمایه‌گذار ریسک بیشتری را پذیرفته است اما اگر همان ۱۰ میلیارد تومان وارد صندوق طلا شود، پیام متفاوت است.

سرمایه‌گذار همچنان به دنبال کاهش اثر تورم و حفظ قدرت خرید است اما در عین حال حاضر نیست تمام سرمایه خود را در ابزارهای با بازده ثابت نگهداری کند. بنابراین در این حالت، می‌توان از تغییر شکل ریسک‌گریزی صحبت کرد نه الزاما پایان ریسک‌گریزی.

چرا طلا همچنان جذاب است؟

یکی از مهم‌ترین دلایل استقبال از طلا، نقش آن در پوشش ریسک‌های اقتصاد ایران است. تورم، نوسانات نرخ ارز، ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیکی و کاهش قدرت خرید پول ملی، همگی عواملی هستند که تقاضا برای دارایی‌های واقعی را افزایش می‌دهند.

در چنین شرایطی، طلا برای سرمایه‌گذار یک ویژگی مهم دارد؛ قیمت آن فقط به عملکرد اقتصاد داخلی وابسته نیست. نرخ طلای جهانی، نرخ ارز داخلی و انتظارات تورمی هم‌زمان بر قیمت آن اثر می‌گذارند.

در صندوق‌های طلا نیز سرمایه‌گذار بدون نیاز به نگهداری فیزیکی طلا می‌تواند در معرض تغییرات این دارایی قرار گیرد. همین موضوع یکی از دلایل رشد سریع اندازه این بازار در سال جاری است.

از سوی دیگر، در پایان مرداد ماه حدود ۹۰ درصد میانگین پرتفوی صندوق‌های طلا را گواهی سپرده شمش تشکیل می‌داد و سهم گواهی سپرده سکه حدود ۹ درصد بود. این ترکیب نشان می‌دهد بخش عمده این صندوق‌ها عملاً در معرض تغییرات قیمت شمش طلا قرار دارند.

پیام خروج از صندوق‌های درآمد ثابت برای بورس چیست؟

از منظر تحلیلی می‌توان سه سطح برای این پیام در نظر گرفت:

سطح اول: هشدار مثبت

اگر خروج پول از درآمد ثابت افزایش پیدا کند اما هنوز مقصد پول مشخص نباشد، فقط می‌توان گفت بخشی از سرمایه‌گذاران در حال تغییر موقعیت هستند. این اتفاق به‌تنهایی برای بورس سیگنال خرید نیست.

سطح دوم: سیگنال مثبت

اگر هم‌زمان با خروج پول از درآمد ثابت، ورود پول حقیقی به سهام، رشد ارزش معاملات و افزایش تعداد نمادهای مثبت مشاهده شود، سیگنال برای بورس جدی‌تر خواهد شد.

سطح سوم: تایید روند صعودی

اگر این جریان برای چند هفته ادامه پیدا کند و هم‌زمان ورود پول به صندوق‌های سهامی، افزایش ارزش معاملات و بهبود تقاضا در صنایع بزرگ رخ دهد، می‌توان گفت بخشی از سرمایه‌های پارک‌شده در ابزارهای کم‌ریسک در حال ورود به چرخه ریسک‌پذیر بازار است؛ این همان نقطه‌ایست که خروج از درآمد ثابت می‌تواند به یکی از موتورهای مهم رشد بورس تبدیل شود.

خطر یک برداشت اشتباه

با وجود تمام این موارد، نباید خروج پول از درآمد ثابت را بیش از اندازه بزرگ کرد. گاهی سرمایه‌گذار از یک صندوق درآمد ثابت خارج می‌شود تا در صندوق درآمد ثابت دیگری با نرخ یا شرایط متفاوت سرمایه‌گذاری کند. گاهی نیز پول برای مدت کوتاهی از بازار خارج می‌شود و دوباره بازمی‌گردد. بنابراین برای تحلیل حرفه‌ای باید جریان خالص پول در کل بازار سرمایه را بررسی کرد، نه فقط یک ابزار را.

از سوی دیگر، اگر خروج پول از درآمد ثابت هم‌زمان با خروج پول از سهام اتفاق بیفتد و در مقابل صندوق‌های طلا و سایر دارایی‌های پوشش‌دهنده ریسک پول جذب کنند، پیام کاملا متفاوت خواهد بود؛ سرمایه‌گذاران از ریسک بازار سهام فاصله گرفته‌اند و به دنبال حفظ ارزش دارایی هستند.

نمونه‌ای از چنین رفتاری در مرداد ماه نیز مشاهده شد. روز هفتم مرداد ماه با افت ۳۳ هزار واحدی شاخص کل، حدود دو هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج و در مقابل حدود ۱.۳ هزار میلیارد تومان به صندوق‌های درآمد ثابت وارد شد.

سناریوی محتمل برای ادامه مسیر

اگر در ادامه معاملات، خروج پول از صندوق‌های درآمد ثابت افزایش پیدا کند و مقصد بخش قابل‌توجهی از آن سهام باشد، می‌توان انتظار داشت تقاضا در بورس تقویت شود. در این سناریو، صنایع بزرگ، شرکت‌های صادرات‌محور و نمادهایی که از افزایش نرخ ارز یا رشد قیمت کالاهای جهانی منتفع می‌شوند، می‌توانند در مرکز توجه سرمایه‌گذاران قرار بگیرند.

اما اگر بخش عمده پول خروجی از صندوق‌های درآمد ثابت وارد صندوق‌های طلا شود، احتمالا باید انتظار داشت بازار طلا همچنان از حمایت نقدینگی برخوردار باشد.

سناریوی سوم نیز جذاب‌تر است؛ ورود هم‌زمان پول به بورس و طلا. این اتفاق به معنای افزایش تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های ریسکی و واقعی است. در چنین شرایطی، ممکن است پول از ابزارهای با بازده اسمی ثابت خارج شود اما به جای خروج از بازارهای مالی، به سمت دارایی‌هایی حرکت کند که امکان حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم را بیشتر دارند.

انتهای پیام//