شروط یک‌طرفه آمریکا زیر ذره‌بین؛ ایران تن به توافق تحمیلی نمی‌دهد

به گزارش‌ نماد اقتصاد، در حالی که طی ماه‌های اخیر مقامات آمریکایی بارها از «دیپلماسی» و «بازگشت به مسیر مذاکره» سخن گفته‌اند، جزئیات منتشرشده از پاسخ واشنگتن به پیشنهادهای ایران نشان می‌دهد آمریکا همچنان با همان منطق فشار، تهدید و امتیازخواهی وارد گفت‌وگو شده است؛ رویکردی که نه‌تنها نشانی از حسن نیت ندارد، بلکه بیش از هر چیز یادآور تلاش برای تحمیل خواسته‌هایی است که در میدان تحولات منطقه‌ای و راهبرد فشار حداکثری به آن دست نیافته است.

براساس شنیده‌های منتشرشده، آمریکا پنج شرط اصلی را در پاسخ به پیشنهادهای ایران مطرح کرده است؛ شروطی که از نگاه بسیاری از تحلیلگران، بیش از آنکه زمینه‌ساز توافق باشد، تلاشی برای محدودسازی راهبردی ایران و تثبیت برتری یک‌جانبه واشنگتن در معادلات منطقه‌ای محسوب می‌شود.

شروطی که بوی امتیازگیری می‌دهد

طبق این گزارش، آمریکا خواستار عدم پرداخت هرگونه غرامت و خسارت به ایران شده؛ در حالی که سال‌ها تحریم، فشار اقتصادی و اقدامات خصمانه مستقیم و غیرمستقیم علیه ملت ایران، خسارت‌های سنگینی بر کشور تحمیل کرده است. همزمان واشنگتن خواسته خروج و تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ایران به آمریکا انجام شود و تنها یک مجموعه از تأسیسات هسته‌ای ایران فعال بماند؛ مطالباتی که عملاً به معنای محدودسازی گسترده ظرفیت‌های راهبردی و فناورانه جمهوری اسلامی ایران است.

از سوی دیگر، آمریکا حتی حاضر نشده بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران را آزاد کند و طبق گزارش‌ها با پرداخت حتی ۲۵ درصد از این منابع نیز مخالفت کرده است؛ موضوعی که بار دیگر ادعای آمریکایی‌ها درباره «اعتمادسازی» را زیر سؤال می‌برد.

نکته قابل توجه دیگر، شرط واشنگتن برای منوط‌کردن توقف جنگ در همه جبهه‌ها به انجام مذاکره است؛ شرطی که از نگاه ناظران، تلاشی برای استفاده ابزاری از بحران‌های منطقه‌ای به‌عنوان اهرم فشار علیه ایران تلقی می‌شود.

پاسخ ایران؛ مذاکره بدون تضمین معنا ندارد

در مقابل، ایران نیز با رویکردی مبتنی بر حفظ منافع ملی و تأمین امنیت منطقه‌ای، پنج پیش‌شرط اعتمادساز را برای هرگونه مذاکره مطرح کرده است؛ شروطی که برخلاف خواسته‌های یک‌جانبه آمریکا، بر اصول حقوقی و واقعیت‌های میدانی استوار است.

پایان جنگ در همه جبهه‌ها به‌ویژه لبنان، رفع کامل تحریم‌های ضدایرانی، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران، جبران خسارات ناشی از جنگ و پذیرش حق حاکمیت ایران بر تنگه هرمز، محورهای اصلی مطالبات تهران را تشکیل می‌دهد؛ مطالباتی که از منظر افکار عمومی داخلی و بسیاری از کارشناسان منطقه‌ای، حداقل‌های لازم برای ایجاد اعتماد و اثبات جدیت طرف آمریکایی محسوب می‌شود.

آمریکا و تناقض میان ادعا و عمل

تحلیلگران معتقدند رفتار ترامپ بار دیگر نشان داده که آمریکا همچنان به دنبال مدیریت و مهار ایران از مسیر فشار سیاسی و امنیتی است، نه حل واقعی اختلافات. در واقع، شروط پیشنهادی آمریکا شباهت زیادی به همان اهدافی دارد که این کشور و متحدانش طی سال‌های اخیر با فشار اقتصادی، جنگ روانی و تحرکات منطقه‌ای دنبال می‌کردند اما موفق به تحقق کامل آن نشدند.

در چنین شرایطی، تأکید ایران بر رفع تحریم‌ها، دریافت تضمین‌های واقعی و حفظ حقوق حاکمیتی، نه یک موضع حداکثری بلکه پاسخی منطقی به تجربه سال‌های گذشته است؛ تجربه‌ای که نشان داده اعتماد یک‌طرفه به واشنگتن، نتیجه‌ای جز افزایش فشار و بدعهدی به همراه ندارد.

دست برتر ایران در معادلات منطقه

واقعیت این است که امروز ایران نسبت به گذشته در موقعیت متفاوتی قرار دارد. نفوذ منطقه‌ای، توان بازدارندگی، ظرفیت‌های راهبردی و نقش تعیین‌کننده تهران در امنیت انرژی جهان، موجب شده معادلات غرب آسیا بدون درنظر گرفتن جایگاه ایران قابل حل نباشد. از همین رو بسیاری بر این باورند که آمریکا ناچار است دیر یا زود واقعیت‌های جدید منطقه را بپذیرد؛ واقعیت‌هایی که دیگر با زبان تهدید و تحمیل قابل تغییر نیست.