در روزهای اخیر که نرخ دلار آزاد در بازار آزاد به محدوده 230 هزار تومان و بالاتر رسیده، بار دیگر این پرسش مطرح شده است که چرا افزایش قیمت ارز باید به کالاهایی سرایت کند که در داخل کشور تولید می‌شوند؟ پاسخ را باید در ساختار زنجیره تولید و نحوه قیمت‌گذاری در اقتصاد ایران جست‌وجو کرد.
افزایش قیمت نفت در بازار جهانی لزوما به معنای افزایش درآمد ارزی ایران نیست. در شرایطی که قیمت نفت برنت در پایان هفته منتهی به ۴ سپتامبر به 92.68 دلار در هر بشکه رسید، برآوردهای منتشرشده درباره صادرات نفت ایران از کاهش شدید حجم بارگیری در ماه آگوست حکایت دارد؛ وضعیتی که نشان می‌دهد میان قیمت نفت و ارزی که واقعا در اقتصاد ایران قرار دارد فاصله قابل‌توجهی وجود دارد. این شکاف، هسته اصلی پدیده نفت گران و ارز محدود است.
یک شوک ارزی در اقتصاد ایران الزاما با یک سرعت و شدت به همه کالاها منتقل نمی‌شود. خودرو، دارو و مواد غذایی هر سه به نرخ ارز، واردات و هزینه‌های زنجیره تامین حساس‌اند، اما تفاوت در ساختار تولید، سهم نهاده‌های وارداتی، سیاست‌های ارزی، قیمت‌گذاری دولتی و امکان نگهداری موجودی باعث می‌شود مسیر انتقال برای هر صنعت متفاوت باشد. در شرایطی که ارزش ریال تحت فشار شدید قرار گرفته، اهمیت این تفاوت بیشتر شده است.
بازار دلار و طلا در شهریور ماه ۱۴۰۵ وارد مرحله‌ای شده است که دیگر نمی‌توان رشد قیمت‌ها را صرفا یک نوسان کوتاه‌مدت تلقی کرد. دلار طی روزهای اخیر از محدوده ۲۰۰ هزار تومان عبور کرده و هم‌زمان طلا نیز سقف‌های تازه‌ای را تجربه کرده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی مقاطع، رشد طلای ۱۸ عیار حتی از رشد دلار نیز شتاب بیشتری گرفته است.
شکاف نرخ ارز چه اثری بر درآمد و سود فولادسازان صادراتی دارد؟ تفاوت نرخ فروش ارز با نرخ تسعیر، روش بررسی گزارش کدال و سناریوی حساسیت درآمد شرکت‌های فولادی را بخوانید.
دلار در معاملات امروز سه‌شنبه ۱۰ شهریور ماه ۱۴۰۵ در محدوده ۲۱۱ هزار تومان نوسان دارد و طلای ۱۸ عیار نیز به مرز ۲۲.۲ میلیون تومان رسیده است؛ شرایطی که بازار را در آستانه آزمون مقاومت‌های قیمتی جدید قرار داده است.
بازار طلا در ایران در ۸ شهریور ۱۴۰۵ شاهد یک واگرایی قابل توجه بود؛ در حالی که اونس جهانی طلا در محدوده ۴ هزار و ۴۵۵ دلار قرار گرفت و نسبت به سطوح بالاتر روزهای قبل کاهش نشان داد، نرخ دلار در بازار داخلی افزایش یافت و همین عامل مانع از افت قیمت طلا در ایران شد. بر اساس آخرین داده‌های منتشر شده، دلار آزاد در این روز به حدود ۲۰۶ هزار و ۱۰ تومان رسید، در حالی که هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۲۱ میلیون و ۸۳۹ هزار و ۶۰۰ تومان معامله شد. بر همین اساس پرسش اصلی درباره قیمت طلای داخلی این نیست که چرا بازار ایران از روند جهانی طلا پیروی نکرد، بلکه این است که چرا افزایش نرخ ارز توانست اثر کاهش اونس را تا حد زیادی خنثی کند.
اعلام تامین روزانه متوسط ۱۷۵ میلیون دلار عرضه ارز از ابتدای سال، در نگاه نخست باید نشانه‌ای از دسترسی قابل‌توجه اقتصاد ایران به منابع ارزی باشد؛ اما هم‌زمانی این رقم با عبور نرخ دلار در بازار آزاد از مرز ۲ میلیون ریال نشان می‌دهد مسئله بازار ارز صرفا کمبود فیزیکی دلار نیست. رئیس‌کل بانک مرکزی گفته است عرضه ارز روزانه در سال جاری به‌طور متوسط ۱۷۵ میلیون دلار رسیده، در حالی که در مدت مشابه سال 1404 این رقم حدود ۲۰۵ میلیون دلار بوده است. در فاصله کوتاهی پس از این اظهارات، بانک مرکزی از عرضه ۵۰۰ میلیون دلار ارز با نرخ توافقی در بازار خبر داد؛ با این حال، شکاف میان نرخ توافقی و بازار آزاد همچنان قابل‌توجه باقی ماند.
قیمت جهانی طلا در معاملات روز پنجشنبه با افزایش همراه شد و بار دیگر به محدوده چهار هزار و ۶۰۰ دلار بازگشت. تضعیف احتمالی دلار، نگرانی درباره کسری بودجه آمریکا و انتظار معامله‌گران برای مشخص شدن مسیر سیاست پولی فدرال رزرو، مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار طلا هستند؛ بازاری که پس از رشد بیش از ۵ درصدی هفته گذشته، همچنان در نزدیکی سطوح تاریخی خود قرار دارد.
جهش طلای جهانی به محدوده ۴,۶۰۰ دلار، معادله جدیدی را پیش روی بازار داخلی قرار داده است؛ معادله‌ای که در آن قیمت سکه دیگر تنها به نرخ دلار یا انتظارات تورمی وابسته نیست و هم‌زمانی رشد اونس جهانی با افزایش نرخ ارز می‌تواند ارزش ذاتی سکه را تحت فشار صعودی قرار دهد. رویترز گزارش داده است که طلای نقدی در معاملات ۲۵ آگوست پس از رسیدن به بالاترین سطح سه‌ماهه، با 0.2 درصد کاهش در محدوده ۴,۶۴۰ دلار قرار گرفت و قراردادهای آتی طلای آمریکا نیز حدود ۴,۶۹۶ دلار معامله شدند.