
رتبهبندی ۱۲ صنعت کشور در شامخ شهریور
بررسی تفصیلی شامخ شهریورماه در 13 شاخص برای 12 گروه صنعتی نشان میدهد رشد تولید در برخی رشتهها با ضعف اشتغال، افت موجودی مواد اولیه و فشار سنگین قیمتها همراه شده است. در این ماه لاستیک و پلاستیک صدرنشین شد و صنایع غذایی در قعر جدول قرار گرفت.
به گزارش نماد اقتصاد، جزئیات شامخ شهریور ماه نشان میدهد قرار گرفتن شاخص فعالیت در محدوده مثبت الزاما به معنای بهبود همزمان تولید، اشتغال، فروش و صادرات نیست. در بسیاری از صنایع، افزایش تولید یا فروش با کاهش موجودی مواد اولیه، افزایش شدید قیمت نهادهها و انتظارات ضعیف برای تولید ماه آینده همراه شده است. همچنین، شاخص قیمت مواد اولیه در همه گروههای بررسیشده بالاتر از ۸۸ بوده که نشاندهنده فراگیری فشار افزایش هزینههاست.
صنایع لاستیک و پلاستیک با شاخص فعالیت ۶۳.۱ در رتبه نخست گروههای صنعتی قرار گرفتهاند و صنایع کانی غیرفلزی با ۵۷.۳ و پوشاک و چرم با ۵۴.۷ رتبههای دوم و سوم را به خود اختصاص دادهاند. در سوی دیگر جدول، فرآوردههای نفت و گاز با ۴۸.۲، سایر صنایع با ۴۷ و صنایع غذایی با ۴۴.۴ در رتبههای دهم تا دوازدهم قرار دارند. از میان ۱۲ گروه بررسیشده، شاخص فعالیت هفت گروه بالاتر از مرز ۵۰ و پنج گروه پایینتر از این مرز است.
در تفسیر شاخصهای شامخ، عدد بالاتر از ۵۰ معمولا از بهبود نسبت به دوره قبل و عدد پایینتر از ۵۰ از افت آن متغیر حکایت دارد. در شاخص قیمتها، اما عدد بالا نشانه افزایش فراگیر قیمت است و لزوما وضعیت مطلوبی برای تولیدکننده محسوب نمیشود.
۱. لاستیک و پلاستیک؛ صدرنشینی با وجود چشمانداز ضعیف تولید
صنایع لاستیک و پلاستیک با شاخص فعالیت ۶۳.۱ در رتبه نخست قرار گرفتهاند. شاخص تولید این گروه ۵۸.۳، سفارشهای جدید ۵۹.۵ و فروش ۵۸.۳ است؛ ترکیبی که از بهبود تولید و تقاضا در دوره مورد بررسی حکایت دارد. شاخص سرعت تحویل نیز ۵۲.۸ است و بهبود محدودی را نشان میدهد.
در مقابل، شاخص استخدام ۴۲.۹ است و از افت وضعیت اشتغال حکایت دارد. موجودی مواد اولیه با شاخص ۵۰ در سطح مرزی قرار گرفته، اما شاخص قیمت مواد اولیه ۹۴ است که نشاندهنده فشار شدید هزینه خرید است. شاخص قیمت محصول نیز ۷۷.۴ ثبت شده است؛ بنابراین، افزایش قیمت فروش فراگیر بوده، اما شدت شاخص افزایش قیمت مواد اولیه بیشتر است و میتواند بر حاشیه سود فشار وارد کند.
شاخص موجودی محصول نهایی ۳۸.۱ است و کاهش موجودی کالاهای آماده فروش را نشان میدهد. شاخص صادرات ۴۷.۶ نیز پایینتر از مرز ۵۰ قرار دارد و از ضعف صادرات حکایت میکند. شاخص انرژی ۵۱.۲ است، اما انتظارات تولید ماه آینده با عدد ۴۰.۵ در محدوده منفی قرار دارد.
بنابراین، نقطه قوت این صنعت، تولید و فروش نسبتاً قوی در دوره جاری است؛ در حالی که افت استخدام، فشار شدید قیمت نهادهها و انتظارات منفی تولید آینده، تداوم این عملکرد را با ابهام روبهرو میکند.
۲. کانی غیرفلزی؛ رشد همزمان تولید، سفارش و اشتغال
صنایع کانی غیرفلزی با شاخص فعالیت ۵۷.۳ در رتبه دوم شامخ شهریور قرار دارند. شاخص تولید ۶۲.۵، سفارشهای جدید ۷۰.۸ و فروش ۶۶.۷ است. سفارشهای جدید در سطح بالایی قرار دارند و از تقاضای قوی در این گروه حکایت میکنند. شاخص سرعت تحویل ۵۸.۳ و استخدام ۶۶.۷ نیز مثبت است؛ در نتیجه، رشد تولید، سفارشها، فروش و اشتغال همزمان دیده میشود.
با این حال، شاخص موجودی مواد اولیه ۴۱.۷ است و از کاهش موجودی نهادهها خبر میدهد. این وضعیت با شاخص قیمت مواد اولیه ۹۱.۷ همراه شده است. شاخص قیمت محصول نیز ۸۷.۵ است؛ بنابراین، افزایش قیمت فروش گسترده بوده، اما فشار هزینههای خرید همچنان شدید است.
شاخص موجودی محصول نهایی ۴۵.۸ است و از کاهش موجودی کالاهای آماده فروش حکایت دارد. با توجه به شاخص بالای فروش و سفارشها، این وضعیت میتواند با خروج کالا از انبار سازگار باشد. شاخص صادرات ۴۵.۸ پایینتر از مرز ۵۰ است، در حالی که شاخص انرژی و انتظارات تولید ماه آینده هر دو ۵۸.۳ هستند.
کانی غیرفلزی از متوازنترین عملکردها در میان صنایع بررسیشده برخوردار است؛ با این حال، تداوم رشد آن به تأمین مواد اولیه و مدیریت افزایش هزینهها وابسته خواهد بود.
۳. پوشاک و چرم؛ فروش قوی در کنار ضعف صادرات و انتظارات
صنایع پوشاک و چرم با شاخص فعالیت ۵۴.۷ در رتبه سوم شامخ قرار گرفتهاند. شاخص تولید ۵۵.۳، سفارشهای جدید ۶۳.۲ و فروش ۶۳.۲ است که از وضعیت مثبت تقاضا و فروش حکایت دارد. سرعت تحویل و استخدام هر دو در سطح ۵۰ قرار دارند و تغییر فراگیری را نشان نمیدهند.
شاخص موجودی مواد اولیه ۴۴.۷ است و کاهش موجودی نهادهها را نشان میدهد. در همین حال، شاخص قیمت مواد اولیه ۸۹.۵ و قیمت محصول ۸۶.۸ است؛ ارقامی که افزایش گسترده قیمتها را نشان میدهند. موجودی محصول نهایی با شاخص ۳۹.۵ کاهش یافته و میتواند در کنار فروش بالا نشانه خروج کالا از انبار باشد.
در مقابل، شاخص صادرات ۳۶.۸ و انتظارات تولید ماه آینده ۳۹.۵ است؛ هر دو عدد از وضعیت نامطلوب حکایت دارند. شاخص انرژی ۶۵ نیز بالاتر از مرز ۵۰ قرار گرفته است.
در مجموع، پوشاک و چرم از تقاضا و فروش مناسب در دوره جاری برخوردارند، اما ضعف صادرات، کاهش موجودی مواد اولیه و چشمانداز منفی تولید، ریسک تداوم این عملکرد را افزایش میدهد.
۴. صنایع فلزی؛ تولید و فروش بالا، اما کاهش موجودی نهادهها
صنایع فلزی با شاخص فعالیت ۵۳.۳ در رتبه چهارم شامخ قرار دارند. تولید ۶۶.۷، سفارشهای جدید ۶۲.۵ و فروش ۶۶.۷ است. سرعت تحویل نیز ۶۲.۵ است و از بهبود این مؤلفه حکایت دارد.
با وجود این، شاخص استخدام ۴۵.۸ و موجودی مواد اولیه ۳۳.۳ است؛ بنابراین، رشد تولید و فروش با بهبود اشتغال همراه نشده و موجودی مواد اولیه نیز کاهش قابل توجهی داشته است. شاخص قیمت مواد اولیه ۹۱.۷ و قیمت محصول ۶۶.۷ است. این اختلاف نشان میدهد فشار افزایش قیمت نهادهها شدیدتر از افزایش شاخص قیمت فروش بوده است.
موجودی محصول نهایی با شاخص ۴۱.۷ کاهش یافته و شاخص صادرات ۴۵.۸ است. شاخص انرژی ۵۴.۲ قرار دارد، اما انتظارات تولید ماه آینده ۴۱.۷ است و از چشمانداز منفی حکایت دارد.
صنایع فلزی در دوره جاری از تولید و فروش قوی برخوردارند، اما کاهش مواد اولیه، فشار هزینهها و ضعف انتظارات تولید آینده میتواند مانع تداوم رشد شود.
۵. ماشینآلات و لوازم خانگی؛ رشد تولید و اشتغال در سایه فشار هزینهها
این گروه با شاخص فعالیت ۵۳ در رتبه پنجم شامخ قرار گرفته است. شاخص تولید ۶۱.۸، سفارشهای جدید ۵۹.۵ و سرعت تحویل ۵۳.۸ است. شاخص استخدام ۵۶.۶ نیز نشان میدهد بهبود تولید با وضعیت مثبت اشتغال همراه شده است.
در مقابل، موجودی مواد اولیه ۴۲.۱ و شاخص قیمت مواد اولیه ۹۶.۱ است؛ یعنی کاهش موجودی نهادهها با افزایش بسیار گسترده قیمت خرید همراه شده است. شاخص قیمت محصول ۸۱.۶ است که از افزایش قیمت فروش حکایت دارد، اما پایینتر از شاخص قیمت مواد اولیه قرار میگیرد.
موجودی محصول نهایی ۵۱.۳ است و افزایش محدودی را نشان میدهد. فروش ۵۲.۶ و شاخص انرژی نیز ۵۲.۶ است. صادرات با شاخص ۴۶.۱ در محدوده منفی قرار دارد، در حالی که انتظارات تولید ماه آینده ۵۱.۳ است و چشماندازی اندکی مثبت را نشان میدهد.
نقطه قوت این گروه رشد تولید، سفارشها و اشتغال است؛ با این حال، هزینههای بالای نهادهها، کاهش موجودی مواد اولیه و ضعف صادرات همچنان چالشهای اصلی آن هستند.
۶. نساجی؛ تولید قوی در کنار کاهش شدید مواد اولیه
صنایع نساجی با شاخص فعالیت ۵۲.۵ در رتبه ششم شامخ قرار دارند. شاخص تولید ۷۰ و فروش ۶۵ است؛ هر دو نشاندهنده بهبود قابل توجهاند. سفارشهای جدید ۵۵ و شاخص استخدام و سرعت تحویل هر دو ۵۰ است؛ بنابراین، افزایش تولید هنوز با بهبود مشخص در اشتغال یا سرعت تحویل همراه نشده است.
شاخص موجودی مواد اولیه ۳۰ است که کاهش شدیدی را نشان میدهد. در مقابل، شاخص قیمت مواد اولیه ۹۰ و قیمت محصول ۸۵ است؛ بنابراین، فشار افزایش قیمتها گسترده است. موجودی محصول نهایی ۶۰ است و افزایش آن را نشان میدهد؛ موضوعی که در کنار تولید ۷۰ میتواند به انباشت بخشی از محصول تولیدشده اشاره کند، هرچند فروش ۶۵ نیز مثبت است.
شاخص صادرات ۵۰ و در سطح بدون تغییر قرار دارد. شاخص انرژی ۶۵ و انتظارات تولید ماه آینده ۵۵ است که هر دو در محدوده مثبت قرار میگیرند.
چالش اصلی نساجی، هماهنگ کردن تولید و فروش با موجودی مواد اولیه است. ادامه رشد تولید به تأمین پایدار نهادهها و مدیریت موجودی محصول نهایی وابسته خواهد بود.
۷. چوب، کاغذ و مبلمان؛ فعالیت مثبت اما شکننده
این گروه با شاخص فعالیت ۵۱.۳ در رتبه هفتم شامخ قرار دارد. تولید ۵۵.۳ و استخدام ۵۸.۳ است، اما سفارشهای جدید، سرعت تحویل و موجودی مواد اولیه همگی در سطح ۵۰ قرار دارند و تغییر مشخصی نشان نمیدهند.
شاخص قیمت مواد اولیه ۹۱.۷ و قیمت محصول ۶۶.۷ است؛ در نتیجه، افزایش هزینه نهادهها شدیدتر از شاخص افزایش قیمت محصول است. موجودی محصول نهایی ۴۵.۸ است و کاهش موجودی را نشان میدهد، در حالی که شاخص فروش و صادرات هر دو ۵۰ هستند.
شاخص انرژی ۵۴.۲ است و انتظارات تولید ماه آینده نیز ۵۰ است. بنابراین، چشمانداز تولید تغییر محسوسی را نشان نمیدهد.
این صنعت با رشد محدود تولید و اشتغال روبهروست، اما تقاضای جدید و فروش هنوز تقویت نشدهاند. در چنین شرایطی، فشار هزینهها میتواند بر پایداری عملکرد مثبت آن اثر بگذارد.
۸. خودرو و قطعات؛ رشد تولید در کنار افت سفارشها و اشتغال
صنایع خودرو و قطعات با شاخص فعالیت ۵۱ در رتبه هشتم شامخ قرار دارند. تولید ۵۹.۵ و فروش ۵۷.۱ است، اما شاخص سفارشهای جدید ۴۸.۱ است و کاهش تقاضای تازه را نشان میدهد. سرعت تحویل ۵۳.۸ است، در حالی که استخدام با شاخص ۴۰.۵ در محدوده منفی قرار دارد.
موجودی مواد اولیه ۲۸.۶ است که از کاهش قابل توجه نهادهها حکایت میکند. شاخص قیمت مواد اولیه ۹۷.۶ و قیمت محصول ۷۸.۶ است؛ بنابراین، افزایش قیمت نهادهها بسیار فراگیر است و فشار هزینهای قابل توجهی بر صنعت وارد میکند.
موجودی محصول نهایی ۳۱ است و کاهش شدیدی را نشان میدهد. صادرات ۴۲.۹ و انتظارات تولید ماه آینده ۴۰.۵ نیز پایینتر از مرز ۵۰ هستند. شاخص انرژی ۵۲.۴ است.
با وجود رشد تولید و فروش در دوره جاری، ضعف سفارشهای جدید، کاهش اشتغال و موجودی مواد اولیه و چشمانداز منفی تولید آینده، وضعیت این صنعت را شکننده میکند. تداوم تولید به بهبود سفارشها و تأمین پایدار قطعات و مواد اولیه وابسته است.
۹. صنایع شیمیایی؛ سفارشهای مثبت، اما فعالیت کلی نزدیک به مرز رکود
صنایع شیمیایی با شاخص فعالیت ۵۰.۷ در رتبه نهم شامخ شهریور قرار گرفتهاند. تولید ۵۲.۴، سفارشهای جدید ۵۹.۵ و سرعت تحویل ۵۲.۸ است. در مقابل، شاخص استخدام ۴۲.۹ و موجودی مواد اولیه ۲۹.۸ است که از ضعف اشتغال و کاهش قابل توجه نهادهها حکایت دارد.
شاخص قیمت مواد اولیه ۹۴ و قیمت محصول ۷۷.۴ است؛ یعنی افزایش هزینه خرید شدیدتر از شاخص افزایش قیمت محصول است. موجودی محصول نهایی ۳۸.۱ کاهش یافته و فروش ۵۸.۳ در محدوده مثبت قرار دارد. صادرات ۴۷.۶ و انتظارات تولید ماه آینده ۴۰.۵ است، در حالی که شاخص انرژی ۵۱.۲ قرار دارد.
در نتیجه، سفارشها و فروش نسبتاً مثبتاند، اما کاهش مواد اولیه، افت استخدام، فشار هزینهها و چشمانداز ضعیف تولید آینده مانع از شکلگیری بهبود فراگیر در این صنعت شدهاند.
نکته دادهای: بیشتر شاخصهای جزئی اعلامشده برای صنایع شیمیایی با اعداد ثبتشده برای صنایع لاستیک و پلاستیک یکسان است، با وجود تفاوت در شاخص فعالیت کلی و تولید. لازم است این اعداد پیش از انتشار نهایی با جدول منبع تطبیق داده شوند.
۱۰. فرآوردههای نفت و گاز؛ افت فعالیت با وجود رشد سفارش و فروش
گروه فرآوردههای نفت و گاز با شاخص فعالیت ۴۸.۲ در رتبه دهم شامخ شهریور قرار دارد. تولید ۵۰ و سرعت تحویل و استخدام نیز هر دو ۵۰ هستند؛ یعنی این شاخصها تغییر مشخصی را نشان نمیدهند. در مقابل، سفارشهای جدید و فروش هر دو ۵۴.۵ هستند و از بهبود محدود تقاضا و فروش حکایت دارند.
موجودی مواد اولیه ۱۸.۲ و موجودی محصول نهایی نیز ۱۸.۲ است که هر دو کاهش شدیدی را نشان میدهند. شاخص قیمت مواد اولیه ۱۰۰ و قیمت محصول ۹۰.۹ است؛ بنابراین، افزایش قیمت نهادهها فراگیرترین وضعیت ممکن را در مقیاس شاخص ثبتشده دارد و قیمت فروش نیز بهشدت افزایش یافته است.
صادرات ۴۰.۹ در محدوده منفی قرار دارد. شاخص انرژی و انتظارات تولید ماه آینده هر دو ۵۰ هستند و تغییری را نشان نمیدهند.
در مجموع، بهبود محدود سفارشها و فروش برای جبران افت فعالیت کلی کافی نبوده است. کاهش شدید موجودی مواد اولیه و محصول نهایی، فشار قیمتها و ضعف صادرات از مهمترین چالشهای این گروه به شمار میروند.
۱۱. سایر صنایع؛ افت شدید تولید در کنار فروش مثبت
گروه سایر صنایع با شاخص فعالیت ۴۷ در رتبه یازدهم شامخ شهریو رقرار گرفته است. شاخص تولید ۳۰ است که از افت شدید تولید حکایت دارد. سفارشهای جدید و سرعت تحویل هر دو ۵۰ هستند، اما شاخص استخدام ۶۰ است و بهبود وضعیت اشتغال را نشان میدهد.
موجودی مواد اولیه ۵۰ است، در حالی که شاخص قیمت مواد اولیه ۸۸.۵ و قیمت محصول ۷۱.۲ است؛ بنابراین، افزایش قیمت نهادهها گستردهتر از افزایش شاخص قیمت محصول است. موجودی محصول نهایی ۴۸.۱ است و کاهش محدودی را نشان میدهد. در مقابل، شاخص فروش ۵۵.۸ در محدوده مثبت قرار دارد.
صادرات ۴۲.۳ است و ضعف این بخش را نشان میدهد. شاخص انرژی ۵۹.۶ قرار دارد، اما انتظارات تولید ماه آینده ۴۸.۱ است و چشماندازی اندکی منفی را منعکس میکند.
فاصله زیاد میان تولید ۳۰ و فروش ۵۵.۸ یکی از مهمترین نکات این گروه است. فروش مثبت در کنار افت شدید تولید ممکن است با فروش موجودیهای قبلی سازگار باشد، اما برای تأیید این فرض به دادههای بیشتر درباره موجودی و جریان تولید و فروش نیاز است.
۱۲. صنایع غذایی؛ پایینترین شاخص فعالیت و ضعف همزمان تولید و تقاضا
صنایع غذایی با شاخص فعالیت ۴۴.۴ در رتبه دوازدهم و انتهای جدول قرار گرفتهاند. شاخص تولید ۴۲.۳ و سفارشهای جدید ۴۶.۲ است؛ هر دو پایینتر از مرز ۵۰ قرار دارند و از افت تولید و تقاضای تازه حکایت میکنند. شاخص استخدام ۴۲.۳ نیز نشاندهنده کاهش وضعیت اشتغال است.
سرعت تحویل ۵۳.۸ است و بهبود محدودی را نشان میدهد، اما این وضعیت نتوانسته ضعف تولید و سفارشها را جبران کند. موجودی مواد اولیه ۳۴.۶ است و کاهش آن را نشان میدهد. همزمان، شاخص قیمت مواد اولیه ۹۴.۲ و قیمت محصول ۶۳.۵ است؛ بنابراین، فشار افزایش هزینه نهادهها بسیار شدیدتر از شاخص افزایش قیمت محصول است.
موجودی محصول نهایی ۵۵.۸ است و افزایش آن را نشان میدهد؛ در حالی که تولید، سفارشهای جدید و فروش هر سه پایینتر از مرز ۵۰ هستند. این ترکیب میتواند نشانه افزایش موجودی فروشنرفته یا کند شدن خروج کالا از انبار باشد، هرچند برای نتیجهگیری قطعی به اطلاعات بیشتر نیاز است.
شاخص صادرات ۳۰.۸ است و از ضعف شدید این بخش حکایت دارد. شاخص انرژی ۴۸.۱ و فروش نیز ۴۸.۱ است؛ هر دو در محدوده منفی قرار دارند. با این حال، انتظارات تولید ماه آینده ۵۵.۸ است و نشان میدهد تولیدکنندگان نسبت به آینده امیدوارتر از عملکرد فعلی خود هستند.
صنایع غذایی با ضعف تولید، سفارش، اشتغال، فروش و صادرات در کنار کاهش موجودی مواد اولیه و افزایش موجودی محصول نهایی مواجهاند. تحقق انتظارات مثبت تولید آینده به احیای تقاضا، تأمین نهادهها و مدیریت هزینهها وابسته خواهد بود.
فشار هزینهها چالش مشترک صنایع
رتبهبندی شاخص فعالیت نشان میدهد لاستیک و پلاستیک با ۶۳.۱، کانی غیرفلزی با ۵۷.۳ و پوشاک و چرم با ۵۴.۷ سه گروه برتر هستند. در مقابل، فرآوردههای نفت و گاز با ۴۸.۲، سایر صنایع با ۴۷ و صنایع غذایی با ۴۴.۴ در سه رتبه پایانی قرار دارند.
با وجود تفاوت عملکرد صنایع، افزایش قیمت مواد اولیه مهمترین وجه مشترک آنهاست. شاخص این مؤلفه در همه گروهها بالاتر از ۸۸ است و در فرآوردههای نفت و گاز به ۱۰۰ میرسد. در بیشتر صنایع، شاخص قیمت محصول نیز بالاتر از ۵۰ قرار دارد، اما معمولاً از شاخص قیمت مواد اولیه پایینتر است؛ وضعیتی که میتواند فشار بر حاشیه سود تولیدکنندگان را افزایش دهد.
ضعف صادرات نیز در بخش بزرگی از صنایع دیده میشود. شاخص صادرات صنایع غذایی ۳۰.۸، پوشاک و چرم ۳۶.۸، فرآوردههای نفت و گاز ۴۰.۹ و خودرو و قطعات ۴۲.۹ است. در مقابل، شاخص صادرات نساجی و چوب، کاغذ و مبلمان در سطح ۵۰ قرار دارد و تغییر مشخصی را نشان نمیدهد.
در حوزه تولید آینده نیز انتظارات در چند صنعت از جمله لاستیک و پلاستیک، پوشاک و چرم، فلزات، خودرو و قطعات، شیمیایی و سایر صنایع پایینتر از ۵۰ است. این موضوع نشان میدهد عملکرد نسبتاً مثبت فعلی برخی گروهها لزوماً به معنای تداوم رشد در دوره بعد نیست.
در نهایت، تصویر صنایع کشور ناهمگون است: برخی گروهها از رشد تولید، سفارش و فروش برخوردارند، اما فشار هزینهها، ضعف صادرات، کاهش موجودی مواد اولیه و انتظارات منفی تولید آینده در بسیاری از صنایع دیده میشود. برای ارزیابی دقیقتر وضعیت هر صنعت باید علاوه بر شاخص فعالیت کلی، شاخصهای تولید، سفارشهای جدید، اشتغال، موجودیها، قیمتها، فروش و صادرات را همزمان بررسی کرد. همچنین، اعداد شامخ تغییر نسبت به دوره قبل را نشان میدهند و بهتنهایی برای نتیجهگیری قطعی درباره رشد سالانه، سودآوری یا سطح مطلق تولید کافی نیستند.
اخبار مرتبط

دو سناریو برای آینده صنعت

محسن خلیلی، کارآفرینی که از یک شعله، داستان صنعت ایران را آغاز کرد

آیا رونق به خردهفروشی برگشت؟

کار سخت، دستمزد معمولی؛ چرا جوانها از صنعت فاصله گرفتهاند؟

صنعت در آستانه یک انقلاب خاموش

 copy.webp)

۰ دیدگاه