نسوز؛ صنعتی که پابه‌پای صنایع استراتژیک جلو می‌رود

به گزارش نماد اقتصاد، فرآورده‌های نسوز یا همان دیرگدازها به عنوان مواد معدنی غیرفلزی به شمار می‌آیند که در مقابل حرارت، فشار و خوردگی ناشی از تغییرات شیمیایی مقاوم بوده و تجزیه نمی‌شوند و از این رو، به شکل پوشش محافظ سطوح در کوره‌های با دمای بالا مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ویژگی‌های مذکور سبب شده است تا صنعت فلزات اساسی ازجمله فولاد، یکی از مهم‌ترین صنایع مصرف‌کننده مواد نسوز شناخته شود. علاوه‌براین، صنایعی همچون پتروشیمی، سیمان و شیشه‌سازی به دلیل استحکام بالا در پیوندهای شیمیایی مواد نسوز، از دیگر صنایع مصرف‌کننده این کالای اساسی محسوب می‌شوند.

در حال حاضر تولید جهانی فرآورده‌های نسوز به دو حالت شکل‌دار و بی‌شکل صورت می‌پذیرد. مواد نسوز شکل‌دار دسته‌ای از مواد سرامیکی هستند که به ‌صورت قطعات از پیش‌ساخته و پخته‌شده (معمولا به شکل آجر)، برای کاربرد در شرایط دمایی و شیمیایی سخت طراحی می‌شوند.

مواد نسوز بی‌شکل برخلاف نسوزهای شکل‌دار، به صورت مخلوط‌های قالب‌گیری‌نشده شامل جرم‌های ریختنی، کوبیدنی، پاشیدنی و ملات‌های نسوز عرضه شده و شکل نهایی خود را پس از نصب و خشک‌سازی به دست می‌آورند و در پروژه‌های تعمیرات سریع و نوسازی تجهیزات حرارتی کاربرد فراوانی دارند.

در سالیان اخیر، بازار جهانی فرآورده‌های نسوز تحت تاثیر عوامل متعددی ازجمله نوسانات اقتصادی، بحران‌های تامین انرژی و اختلالات ناشی از همه‌گیری کرونا در زنجیره تامین مواد اولیه قرار داشته است. طبق آمارهای منتشرشده توسط موسسه «UN Comtrade»، کشورهای چین، هند، استرالیا و آلمان طی بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، بازیگران کلیدی تجارت جهانی نسوزهای شکل‌دار و بی‌شکل بوده‌اند و نقش‌ موثری در تامین نیاز بازارهای جهانی به این محصولات ایفا کرده‌اند.

نسوز؛ صنعتی خودکفا در ایران

صنعت نسوز در ایران به عنوان یکی از کشورهای مطرح معدنی و فلزی جهان، از قدمتی نزدیک به یک قرن برخوردار است. هم‌اکنون بیش از ۹۷ درصد نیاز بازار داخلی به انواع فرآورده‌های نسوز از طریق نزدیک به ۹۰ کارخانه تولیدی فعال در این صنعت تامین شده و تولید تنها حدود ۳ درصد که عمدتا مربوط به نسوزهای مورد استفاده در صنعت شیشه‌سازی است، در کشور صورت نمی‌پذیرد.

اگرچه امروز ایران به خودکفایی قابل‌توجهی در تامین نیاز صنایع مصرف‌کننده فرآورده‌های نسوز دست یافته است اما فعالان این صنعت کماکان با یک‌سری چالش‌ها و موانع روبه‌رو هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به تامین مواد اولیه اشاره کرد. در حالی که بخش عمده‌ای از مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان نسوز بومی‌سازی شده، با این وجود همچنان از لحاظ وزنی، حدود ۴۵ درصد و از لحاظ ارزشی، بیش از ۷۰ درصد آن به واردات از بازارهای بین‌المللی وابسته است.

محدودیت تامین انرژی، یکی دیگر از چالش‌های موجود در صنعت نسوز به حساب می‌آید زیرا هم‌زمان با قطعی برق و گاز صنایع در روزهای مختلف سال، تولید کارخانجات فولادی و سیمانی که جزو مصرف‌کنندگان اصلی فرآورده‌های نسوز محسوب می‌شوند، کاهش یافته و به دنبال آن تولید فرآوردهای نسوز نیز افت پیدا می‌کند.

در شرایط حساس فعلی که کشور در محاصره دریایی قرار گرفته است و هر لحظه احتمال ازسرگیری تنش‌ها در منطقه خاورمیانه وجود دارد، می‌طلبد که دولت و متولیان امر تمهیدات لازم جهت تامین برق صنایع استراتژیک کشور ازجمله فولاد و سیمان را بیندیشند تا ضمن تولید پایدار این صنایع، تولیدکنندگان نسوز با آسودگی خاطر بیشتری در شرایط حساس فعلی به فعالیت خود ادامه دهند.

افقی روشن پیش‌روی بازار جهانی نسوز

طبق بررسی‌های انجام‌شده، تولیدکنندگان بزرگ فرآورده‌های نسوز جهان در حال سرمایه‌گذاری بر روی افزایش ظرفیت تولید خود هستند و بر این اساس انتظار می‌رود بازار جهانی نسوز تا سال ۲۰۳۲ میلادی به‌ طور چشمگیری گسترش یابد. رشد صنایع فولاد و سیمان در آسیا و افزایش تقاضا برای فناوری‌های مقاوم در برابر حرارت، محرک‌های اصلی این توسعه هستند.

بنابراین می‌توان گفت همگام با پیشرفت در فناوری‌های نوین، افق‌های جدیدی پیش‌روی تولیدکنندگان فرآورده‌های نسوز اعم از شکل‌دار و بی‌شکل ایجاد خواهد شد و بی‌شک آینده‌ای روشن در انتظار فعالان این صنعت در اقصی نقاط جهان خواهد بود.

انتهای پیام//