آیا شوک جدید قیمتی به بازارهای جهانی وارد خواهد شد؟

به گزارش نماد اقتصاد، در شرایطی که جنگ ایران و آمریکا و اختلالات ناشی از آن نگرانی‌های گسترده‌ای را درباره امنیت عرضه انرژی در جهان ایجاد کرده بود، پکن به جای رقابت برای خرید محموله‌های محدود فعلی در بازار، از ذخایر راهبردی و تجاری خود استفاده کرد؛ فعالیت پالایشگاه‌ها را کاهش داد و خرید محموله‌های مورد نیاز خود از بازار فیزیکی را به تعویق انداخت. این رویکرد موجب شد بخشی از فشار تقاضا از دوش بازارهای جهانی برداشته شود اما کارشناسان هشدار می‌دهند که این وضعیت نمی‌تواند برای بلندمدت ادامه داشته باشد.

به اعتقاد تحلیلگران، چین ناگزیر است در ماه‌های آینده برای آغاز فرایند ذخیره‌سازی انبارهای نفت و گاز خود بار دیگر به بازارهای بین‌المللی بازگردد؛ رخدادی که می‌تواند موج جدیدی از افزایش قیمت‌ها را در بازار انرژی رقم بزند و رقابت بر سر دسترسی به منابع عرضه را تشدید کند.

ذخایر پنهان؛ عامل اصلی آرامش بازار نفت

بررسی آمارها نشان می‌دهد واردات نفت خام چین در ماه می ۲۰۲۶ به حدود ۶.۶ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است که پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۱۶ محسوب می‌شود. پیش از آن نیز آمارهای ماه آوریل همین سال از افتی نزدیک به ۲۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حکایت داشت؛ کاهشی که واردات نفت این کشور را به کمترین میزان از اواسط سال ۲۰۲۲ رساند.

در نگاه نخست، کاهش فعالیت پالایشگاه‌های نفت بخش خصوصی چین می‌تواند ناشی از رشد قیمت این سوخت و کاهش حاشیه سود این تولیدکنندگان تلقی شود اما واقعیت آن است که بخش قابل‌توجهی از نیاز انرژی این کشور از محل ذخایری تامین شده که طی سال‌های گذشته و در دوره قیمت‌های کاهشی نفت انبار شده بودند. بسیاری از کارشناسان معتقدند برداشت گسترده از این ذخایر را باید مهم‌ترین عامل پنهان در ثبات نسبی بازار جهانی نفت طی ماه‌های اخیر دانست.

در حالی که بسیاری از فعالان بازار انتظار داشتند اختلالات ایجادشده در تنگه هرمز و کاهش ظرفیت صادراتی کشورهای حاشیه خلیج فارس به جهش شدید قیمت‌ها منجر شود، روند بازار برخلاف این پیش‌بینی‌ها حرکت کرد؛ اگرچه قیمت نفت برنت در مقطعی از مرز ۱۵۰ دلار در هر بشکه عبور کرد اما در ادامه به محدوده ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار بازگشت. دلیل اصلی این اتفاق، عقب‌نشینی موقت چین از بازار جهانی بود.

پکن به جای ورود به رقابت فشرده برای خرید محموله‌های دریایی نفت، نیاز خود را از طریق مصرف ذخایر راهبردی داخلی تامین کرد؛ ذخایری که برآورد می‌شود حجم آن‌ها به حدود ۱.۴ میلیارد بشکه برسد. اکنون شمار زیادی از تحلیلگران بر این باورند که ذخایر راهبردی چین با شدت بسیار بیشتری نسبت به آنچه تاکنون اعلام شده است، مورد استفاده قرار گرفته‌اند. همین موضوع می‌تواند در آینده نزدیک به عاملی برای معکوس شدن روند بازار و افزایش قابل‌توجه قیمت‌ها تبدیل شود.

ماه‌های سرنوشت‌ساز پیش بازار جهانی انرژی

چین نمی‌تواند برای مدت طولانی هم‌زمان با حفظ سطح فعالیت‌های صنعتی، توسعه صنایع پتروشیمی، رشد حمل‌ونقل هوایی و الزامات امنیت انرژی، واردات نفت خود را در سطوح فعلی نگه دارد. شاخص‌های حمل‌ونقل در این کشور همچنان از ثبات نسبی برخوردارند و این موضوع نشان می‌دهد میزان مصرف واقعی انرژی کاهش محسوسی نداشته است. بنابراین فاصله میان میزان مصرف و واردات تنها از طریق برداشت از ذخایر راهبردی فعلی جبران شده است.

از این رو، بسیاری از ناظران بازار معتقدند سه ماه آینده میلادی برای تعیین مسیر بازارهای جهانی انرژی اهمیت حیاتی خواهد داشت. چنانچه دولت چین به این جمع‌بندی برسد که ریسک‌های مرتبط با تنگه هرمز کاهش یافته یا دست‌کم تا حدی قابل مدیریت شده‌اند، شرکت‌های دولتی و پالایشگاه‌های این کشور احتمالا با سرعت بیشتری به بازار بازخواهند گشت.

هدف اصلی این بازگشت، بازسازی ذخایر پیش از افزایش حجم تقاضای زمستانی و محافظت در برابر جهش‌های احتمالی قیمت نفت خواهد بود. برخی تحرکات اخیر در بازار حمل‌ونقل محموله‌های دریایی نیز نشانه‌هایی از آغاز این روند را نمایان کرده‌اند. عبور نفتکش‌های حامل نفت عراق به مقصد چین از تنگه هرمز، ازسرگیری ارسال محموله‌های «LNG» قطر به چین و تداوم تدریجی ارسال محموله‌های تحت قرارداد شرکت «Sinopec» ازجمله این نشانه‌ها به شمار می‌روند.

با این حال، بازگشت تدریجی چین به بازار انرژی لزوما به معنای پایان بحران نیست. آنچه در حال حاضر مشاهده می‌شود، بیشتر بیانگر تلاش پکن برای بهره‌برداری از فرصتی مناسب برای خرید محموله‌های مورد نیاز خود در شرایط جدید است؛ موضوعی که برای آینده بازارهای جهانی اهمیت زیادی خواهد داشت.

بازار «LNG» در آستانه ورود رقبای جدید

نقش چین در بازار گاز طبیعی مایع نیز به اندازه حضور این کشور در بازار نفت تعیین‌کننده بوده است. پس از تشدید تنش‌های مرتبط با تنگه هرمز، حجم واردات «LNG» این کشور به شکل محسوسی کاهش یافت؛ اقدامی که عملا از بروز بحران جدی عرضه در بازار کشورهای آسیایی جلوگیری کرد.

در شرایطی که بسیاری از معامله‌گران انتظار داشتند چین برای خرید محموله‌های بازار فیزیکی وارد رقابت شود، خریداران چینی نه‌تنها از حضور در بازار امتناع کردند بلکه بخشی از محموله‌های ذخیره‌شده خود را نیز در بازارهای منطقه‌ای عرضه کرد. همین مسئله فرصت مناسبی را برای کشورهای اروپایی، ژاپن و کره‌جنوبی فراهم آورد تا نیازهای وارداتی خود را برطرف کنند.

با این حال، تحولات اخیر از بازگشت تدریجی چین به بازار «LNG» حکایت دارد. برای نخستین بار طی بیش از یک سال گذشته، محموله‌های «LNG» آمریکا دوباره راهی بازار چین شده‌اند؛ موضوعی که هم‌زمان با بهبود نسبی روابط دیپلماتیک میان واشنگتن و پکن رخ داده است.

از سوی دیگر، دولت‌های‌ برخی کشورهای آسیایی نیز به سرعت در حال مذاکره برای انعقاد قراردادهای بلندمدت تامین «LNG» مورد نیاز خود هستند. نگرانی‌ها درباره احتمال طولانی شدن اختلالات روند صادرات «LNG» از قطر، انگیزه این کشورها برای تضمین امنیت عرضه را افزایش داده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که آسیب‌های واردشده به تاسیسات راس لافان می‌تواند حدود ۱۲.۸ میلیون تن در سال از ظرفیت صادراتی قطر را برای دوره‌ای بین سه تا پنج سال از مدار تولید خارج کند؛ رقمی که معادل حدود ۱۷ درصد از ظرفیت صادرات «LNG» این کشور است.

خریداران اروپایی در آستانه رویارویی دوباره با رقبای آسیایی

چین به خوبی می‌داند که پس از سال ۲۰۲۶ شرایط عرضه «LNG» ممکن است با محدودیت‌های بیشتری مواجه شود. به همین دلیل، پکن تلاش می‌کند از هم‌اکنون دسترسی خود به منابع عرضه در آمریکا، کانادا و استرالیا در بلندمدت را تضمین کند.

در این میان، اروپا بیش از سایر مناطق در معرض پیامدهای این تحول قرار دارد؛ هرچند سیاست‌گذاران اروپایی کمتر به این موضوع اشاره می‌کنند اما بخشی از ثبات نسبی بازار گاز این قاره طی ماه‌های اخیر مرهون کاهش حضور چین در بازار فیزیکی «LNG» بوده است.

بازگشت چین به بازار «LNG» از طریق خرید حجم محدودی از محموله‌های جدید می‌تواند رقابت میان خریداران آسیایی و اروپایی را بار دیگر تشدید کند؛ آن هم در شرایطی که کشورهای اروپایی همچنان برای تکمیل ذخایر گازی خود پیش از آغاز فصل سرما به واردات گسترده این سوخت نیاز دارند. در چنین شرایطی، سناریوی رقابت شدید میان اروپا و آسیا بر سر دسترسی به محموله‌های «LNG» ممکن است بسیار زودتر از پیش‌بینی‌های فعلی به واقعیت تبدیل شود.

نفت آماده جهش دوباره؟

در بازار نفت نیز نشانه‌های متعددی از محدود شدن حجم عرضه مشاهده می‌شود. برآوردهای صورت‌گرفته نشان می‌دهد حجم ذخایر راهبردی جهانی نفت تنها طی ماه‌های مارس و آوریل حدود ۲۴۶ میلیون بشکه کاهش یافته‌اند. هم‌زمان، برخی موسسات مالی از نزدیک شدن ذخایر استراتژیک جهانی به پایین‌ترین سطوح هشت سال اخیر خبر می‌دهند.

علاوه‌براین، توقف موقت فعالیت برخی پالایشگاها، تغییر مسیرهای حمل‌ونقل و افزایش هزینه‌های بیمه همچنان دسترسی موثر به منابع عرضه را محدود کرده‌اند. در چنین شرایطی، برای افزایش محسوس قیمت‌ها نیازی به جهش اقتصادی در چین وجود ندارد بلکه کافی است پکن رویکرد فعلی خود در خرید نفت را تغییر دهد.

تحلیلگران بر این باورند که اگر واردات نفت خام چین طی سه ماه آینده میلادی بین ۵۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه در روز افزایش یابد، قیمت نفت برنت می‌تواند حتی بدون وقوع تنش‌های نظامی جدید در خاورمیانه بار دیگر به محدوده ۱۲۰ تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه برگردد. هم‌زمان، افزایش خرید محموله‌های «LNG» از سوی چین نیز احتمال جهش قیمت این سوخت در قاره آسیا و انتقال این فشار به بازار اروپا را افزایش خواهد داد.

رفتار چین برای ذخیره انرژی؛ متغیر کلیدی بازار

در شرایط کنونی، مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده آینده بازارهای انرژی، نحوه مدیریت ذخایر راهبردی و تجاری چین است. طی ماه‌های گذشته، پکن با کاهش حضور خود در بازار جهانی به عاملی برای ثبات نسبی قیمت‌ها تبدیل شد اما اکنون این احتمال وجود دارد که دولت چین روند ذخیره‌سازی در انبارها را پیش از وقوع شوک ژئوپلیتیکی بعدی در اولویت قرار دهد.

در نهایت اگر چنین سناریویی صورت پذیرد، بازگشت چین به بازار انرژی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین محرک‌های افزایش قیمت نفت و گاز در سطح جهان تبدیل شود و فصل جدیدی از رقابت بر سر امنیت انرژی را رقم بزند.

انتهای پیام//