آیا جنگ با ایران، کشورهای خلیج فارس را از آمریکا دور می‌کند؟

به گزارش نماد اقتصاد به نقل از مجله امریکن کانسروتیو، تحولات اخیر میان ایران و آمریکا، بار دیگر بحث درباره آینده روابط امنیتی کشورهای عربی خلیج فارس با واشنگتن را داغ کرده است. به باور برخی تحلیلگران، حملات متقابل ایران و آمریکا نشان داده که حضور نظامی ایالات متحده در منطقه نه‌تنها امنیت کشورهای میزبان را تضمین نکرده، بلکه آنها را به اهداف مستقیم حملات تلافی‌جویانه تبدیل کرده است.

بر اساس این گزارش، در روز سوم ژوئن و در حالی که مذاکرات میان تهران و واشنگتن ادامه داشت، نیروهای آمریکایی در چارچوب اجرای محاصره بنادر ایران، یک نفتکش با پرچم بوتسوانا را هدف موشک هلفایر قرار دادند. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) همچنین اعلام کرد که یک ایستگاه کنترل زمینی نظامی ایران در جزیره قشم را نیز مورد حمله قرار داده است.

در واکنش، ایران ۱۳ موشک بالستیک و ۱۷ پهپاد به سمت کویت شلیک کرد. بخشی از این حملات به فرودگاه بین‌المللی کویت اصابت کرد و موجب کشته شدن یک نفر و زخمی شدن ۶۳ نفر دیگر شد.

هرچند حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی با انتقادهای گسترده روبه‌رو شد، اما گزارش‌ها نشان می‌دهد که نیروهای آمریکایی در سال‌های اخیر از بخشی از مجموعه فرودگاه کویت برای عملیات نظامی استفاده می‌کردند؛ موضوعی که ایران آن را دلیل مشروعیت حملات خود عنوان کرده است.

نگرانی کشورهای خلیج فارس

به گفته تحلیلگران، کشورهای عربی خلیج فارس سال‌ها تصور می‌کردند میزبانی از پایگاه‌های آمریکایی نوعی چتر امنیتی در برابر تهدیدهای ایران ایجاد می‌کند. اما جنگ اخیر نشان داده که این پایگاه‌ها می‌توانند به اهداف اصلی حملات موشکی و پهپادی ایران تبدیل شوند.

از سوی دیگر، برخی دولت‌های منطقه معتقدند واشنگتن بدون توجه به نگرانی‌های آنها، منطقه را وارد درگیری کرده و سپس نتوانسته امنیت لازم را برای متحدان خود فراهم کند.

عمان؛ متحد قدیمی آمریکا زیر فشار

عمان که سال‌ها نقش میانجی میان ایران و آمریکا را ایفا کرده، اکنون در مرکز تنش‌های جدید قرار گرفته است.

این کشور نقش مهمی در مذاکرات هسته‌ای دوران باراک اوباما و همچنین میانجیگری‌های منطقه‌ای داشته است. با این حال، دولت آمریکا از مواضع اخیر مسقط رضایت ندارد.

بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، پیش از آغاز جنگ تأکید کرده بود که راه‌حل دیپلماتیک همچنان در دسترس است و نیازی به جنگ وجود ندارد. وی همچنین حملات آمریکا به ایران را «غیرقانونی» توصیف کرده و از سیاست‌های واشنگتن انتقاد کرده بود.

گزارش‌ها حاکی از آن است که گفت‌وگوهای احتمالی عمان و ایران درباره مدیریت مشترک تنگه هرمز نیز به نگرانی‌های آمریکا افزوده است. در همین راستا، دولت آمریکا تهدید کرده در صورت ادامه این روند، ممکن است عمان را با تحریم‌های اقتصادی مواجه کند.

تغییر در معماری امنیتی منطقه

به اعتقاد کارشناسان، جنگ اخیر این واقعیت را برای کشورهای خلیج فارس آشکار کرده که منافع آنها لزوماً با سیاست‌های آمریکا همسو نیست.

در طول درگیری‌ها، کشورهای منطقه تلاش زیادی برای جلوگیری از جنگ میان ایران و آمریکا انجام دادند، اما در نهایت هزینه‌های اقتصادی، امنیتی و انسانی درگیری را خود آنها پرداختند. حمله به زیرساخت‌های حیاتی، کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و گردشگران و آسیب دیدن روند تنش‌زدایی با ایران از جمله پیامدهای این جنگ بوده است.

گرایش به ائتلاف‌های جدید

در همین حال، برخی کشورهای منطقه به دنبال متنوع‌سازی روابط دفاعی خود هستند. سال گذشته عربستان سعودی و پاکستان توافقنامه دفاعی مشترکی امضا کردند که بر اساس آن هرگونه حمله به یکی از دو کشور به منزله حمله به دیگری تلقی می‌شود.

همچنین ترکیه، مصر و پاکستان از ایده ایجاد یک ساختار امنیتی جامع منطقه‌ای با مشارکت کشورهای مسلمان حمایت کرده‌اند. به گفته ناظران، جنگ ایران و آمریکا می‌تواند روند شکل‌گیری چنین ترتیبات امنیتی جدیدی را تسریع کند.

جنگ اخیر میان ایران و آمریکا، پرسش‌های جدی درباره آینده نقش ایالات متحده در امنیت خلیج فارس ایجاد کرده است. بسیاری از کشورهای منطقه اکنون در حال بازنگری در راهبردهای دفاعی خود هستند و به دنبال کاهش وابستگی به آمریکا و ایجاد شبکه‌های امنیتی متنوع‌تر و منطقه‌محور هستند؛ روندی که می‌تواند توازن قدرت در خاورمیانه را در سال‌های آینده دستخوش تغییر کند.