وقتی انسداد تنگه هرمز هوش مصنوعی را غافل‌گیر می‌کند

به گزارش نماد اقتصاد، بسته شدن تنگه هرمز که به ‌عنوان یکی از شریان‌های حیاتی انتقال انرژی در جهان شناخته می‌شود، با گذشت بیش از دو ماه از آغاز جنگ رمضان ابعادی فراتر از بازار نفت پیدا کرده و به یک گلوگاه اساسی در زنجیره تامین فناوری جهان مبدل شده است.

در حالی که اکنون نگرانی‌های جهانی بابت افزایش قیمت نفت و حامل‌های انرژی افزایش یافته است، کمتر کسی به تاثیر خاموش اما مهم انسداد تنگه هرمز بر صنعت نیمه‌هادی‌ها و تراشه‌های الکترونیکی توجه دارد؛ صنعتی که زیربنای هوش مصنوعی، ابررایانه‌ها و تحول دیجیتال در جهان به شمار می‌آید.

بحران هلیوم بیخ گوش صنعت تراشه

برخلاف تصور رایجی که تا پیش از آغاز تنش‌های ژئوپلیتیکی در منطقه خاورمیانه وجود داشت، چالش اصلی مرتبط با بحران‌های ایجاد‌شده در این منطقه تنها معطوف به حوزه انرژی نیست بلکه دسترسی به مواد خاصی بوده که امکان جایگزین‌پذیری بسیار محدودی در سطح جهان دارند.

هلیوم که به ‌عنوان یک گاز بی‌اثر در میان عناصر محسوب می‌شود، نقش حیاتی در مراحل مختلف تولید تراشه اعم از خنک‌سازی، تشخیص نشتی و… ایفا می‌کند.

براساس برآوردهای انجام‌شده و با توجه به اینکه تولید حدود ۳۰ درصد جهانی گاز هلیوم توسط کشور قطر صورت می‌پذیرد، بنابراین هرگونه اختلال در تنگه هرمز، عملا بخش قابل‌توجهی از عرضه جهانی این گاز را از مدار خارج خواهد کرد.

در حال حاضر اگرچه آرامش نسبی بر منطقه خاورمیانه زیر سایه آتش‌بس توافق‌شده میان ایران و دشمن آمریکایی صهیونی حاکم است اما محدودیت عبورومرور در تنگه هرمز، کماکان تامین هلیوم مورد نیاز تراشه‌سازان را تحت فشار قرار داده است و مشخص نیست که چه زمانی آرامش به بازار آن برمی‌گردد.

شوک قیمت سوخت بر صنعت فناوری

علاوه بر بحران تامین هلیوم، افزایش قیمت سوخت ناشی از محدودیت تردد کشتی‌های حامل سوخت در تنگه هرمز نیز فشار مضاعفی بر دوش فعالان حوزه فناوری جهان وارد کرده است.

در حالی که رشد بهای انرژی به طور مستقیم هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی و هوایی را بالا برده است و به یک معضل اساسی در صنایع دریانوردی و هوانوردی دنیا تبدیل شده، زنجیره تامین جهانی قطعات الکترونیکی نیز با افزایش هزینه‌های لجستیکی مواجه شده است.

نکته قابل توجه دیگر اینکه مراکز داده و زیرساخت‌های پردازشی که مصرف انرژی بالایی دارند، به ‌شدت نسبت به نوسانات قیمت برق و سوخت حساس هستند.

بر همین اساس، رشد هزینه‌های عملیاتی می‌تواند قیمت خدمات ابری، پردازش هوش مصنوعی و حتی محصولات نهایی دیجیتال را افزایش و تحت تاثیر قرار دهد.

این وضعیت به معنای افزایش هزینه تمام‌شده و بازنگری در مدل‌های اقتصادی خواهد بود و احداث مراکز داده جدید در اقصی نقاط جهان، به‌ویژه ایالات متحده آمریکا به عنوان کانون فناوری جهان را در هاله‌ای از ابهام قرار خواهد داد.

حال و روز ناخوش غول‌های فناوری جهان

در شرایط فعلی، مهم‌ترین پیامد بسته شدن تنگه هرمز در صنعت فناوری جهان را می‌توان ضربه مستقیم به توسعه هوش مصنوعی دانست؛ جایی که اختلال در تامین تراشه‌های موردنیاز شرکت «Nvidia» به عنوان قلب سخت‌افزاری بخش هوش مصنوعی، کاهش عرضه پردازنده‌های هوش مصنوعی به شرکت‌های مطرحی همچون «Amazon»، «Microsoft» و «Meta» را به همراه داشته است.

هم‌اکنون شرکت‌های «Samsung Electronics» و «SK Hynix» که حدود ۸۰ درصد از تامین تراشه‌های اچ‌بی‌ام جهان را در اختیار دارند، در آستانه بحرانی تمام‌عیار قرار گرفته‌اند و کمبود انرژی، قطع تامین مواد اولیه گرفته، سقوط شدید ارزش بازار و فرار سرمایه‌گذاران، آن‌ها را با وضعیت بغرنجی روبه‌رو کرده است.

در پایان می‌توان گفت اگر تنگه هرمز طی هفته‌های آتی همچنان بسته بماند، جهان نه‌تنها با بحران انرژی بلکه با توقف روند توسعه هوش مصنوعی مواجه خواهد شد و پیشرفتی که مدت‌ها زمان برده است تا به نقطه کنونی برسد، بدون تردید شاهد روند نزولی طی آینده نزدیک خواهد بود.

انتهای پیام//