سود شرکت‌ها زیر ذره‌بین سهام‌داران

به گزارش نماد اقتصاد، بازار سهام نخستین روز معاملاتی آبان را با عقب‌نشینی آغاز کرد؛ روزی که افت هم‌زمان شاخص‌های بورس و فرابورس، از گستردگی فشار فروش حکایت داشت. بااین‌حال، شدت کاهش قیمت‌ها یکسان نبود: شرکت‌های بزرگ بیش از سایر سهم‌ها بر شاخص کل سنگینی کردند و بخشی از نمادهای کوچک‌تر توانستند در برابر موج عرضه مقاومت کنند.

در پایان معاملات شنبه دوم آبان ۱۴۰۵، شاخص کل بورس تهران با کاهش ۱۲۹ هزار و ۱۳۸ واحدی، معادل ۱٫۵۸ درصد، به هشت میلیون و ۴۴ هزار و ۶۳۰ واحد رسید. شاخص کل هم‌وزن نیز ۰٫۸۵ درصد پایین آمد و در سطح دو میلیون و ۲۳۶ هزار و ۴۰۸ واحد قرار گرفت.

فاصله افت این دو شاخص، مهم‌ترین نشانه معاملات امروز بود. کاهش بیشتر شاخص کل نشان می‌دهد فشار بر شرکت‌های بزرگ و اثرگذار شدیدتر بوده است؛ اما منفی بودن هم‌وزن نیز روشن می‌کند که ضعف بازار فقط به چند نماد بزرگ محدود نمانده است.

فلزات، پتروشیمی و بانک‌ها زیر فشار

فملی با حدود ۳۷ هزار و ۷۸۰ واحد و فارس با نزدیک به ۱۸ هزار و ۹۸۷ واحد، بیشترین اثر منفی را بر شاخص کل داشتند. مجموع اثر این دو نماد به حدود ۴۴ درصد از افت خالص شاخص کل می‌رسد؛ نشانه‌ای از نقش پررنگ شرکت‌های بزرگ در عقب‌نشینی امروز.

فولاد، وبملت، وپاسار، تاپیکو و شستا نیز در میان نمادهای اثرگذار منفی قرار گرفتند. حضور هم‌زمان شرکت‌های فلزی، پتروشیمی، بانکی و سرمایه‌گذاری در این فهرست نشان می‌دهد فشار فروش در چند گروه اصلی بازار جریان داشته است.

شاخص بازار اول بورس ۱٫۶۵ درصد و شاخص بازار دوم ۱٫۳۷ درصد کاهش یافت. افت بیشتر بازار اول نیز با تصویر کلی معاملات سازگار است: بخش بزرگ‌تر و اثرگذارتر بازار، فشار بیشتری تحمل کرده است.

بااین‌حال، معاملات یکدست منفی نبود. در میان نمادهای پرتراکنش، داروند، حسینا و خریخت با رشد قیمت پایانی همراه شدند؛ در مقابل، نمادهایی مانند وفولاد، فولاد و کگل کاهش یافتند. این تفاوت نشان می‌دهد تقاضا در برخی سهم‌ها باقی مانده، اما توان تغییر مسیر شاخص‌های اصلی را نداشته است.

فرابورس؛ افت کمتر، اما فراگیر

شاخص کل فرابورس با کاهش ۴۱۳ واحدی، معادل ۰٫۶۱ درصد، به ۶۷ هزار و ۳۱ واحد رسید. شاخص هم‌وزن فرابورس نیز ۰٫۶۵ درصد افت کرد. نزدیک بودن این دو نرخ، در مقایسه با فاصله محسوس شاخص‌های بورس تهران، از توزیع متوازن‌تر فشار فروش میان شرکت‌های فرابورسی حکایت دارد.

شاخص بازار اول فرابورس ۰٫۲۵ درصد و بازار دوم ۰٫۶۶ درصد کاهش یافت. بنابراین در فرابورس، بازار دوم عقب‌نشینی شدیدتری داشت.

در میان نمادهای اثرگذار، فزر، سامان و وسپهر شاخص را پایین کشیدند؛ در مقابل، مارون، آریا و شراز بخشی از فشار منفی را جبران کردند. این ترکیب نشان می‌دهد حتی در گروه‌های مرتبط با انرژی و پتروشیمی نیز رفتار قیمت‌ها یکسان نبوده است.

ارزش معاملات چه می‌گوید؟

ارزش معاملات ثبت‌شده بورس تهران حدود ۴۵٫۴ هزار میلیارد تومان و فرابورس حدود ۷۴ هزار میلیارد تومان بود. این ارقام، ارزش کل معاملات نمایش‌داده‌شده در سامانه هستند و نباید آن‌ها را معادل معاملات خرد سهام دانست؛ تفکیک سهام، صندوق‌ها، اوراق بدهی و معاملات عمده برای ارزیابی نقدشوندگی بازار ضروری است.

همچنین از این اطلاعات به‌تنهایی نمی‌توان میزان خروج پول حقیقی یا شدت صف‌های فروش را محاسبه کرد. افت شاخص‌ها، فشار بر قیمت‌ها را نشان می‌دهد، اما برای تشخیص منشا آن به آمار تفکیکی خریدوفروش سرمایه‌گذاران نیاز است.

بورس‌های جهان؛ عقب‌نشینی غرب، حرکت متفاوت شرق آسیا

برای مقایسه جهانی، آخرین جلسه معاملاتی در دسترس مبنا قرار گرفته است: جمعه ۲۳ اکتبر برای بیشتر بازارها و پنجشنبه ۲۲ اکتبر برای عربستان. جدول زیر بازارهای مهم و نماینده مناطق مختلف را پوشش می‌دهد.

در آمریکا، داوجونز ۱٫۲۳ درصد، اس‌اندپی ۵۰۰ حدود ۰٫۵۲ درصد و نزدک ۰٫۲۱ درصد کاهش یافتند. افت کمتر نزدک به معنای پایان نگرانی درباره فناوری نیست؛ وال‌استریت همچنان سودآوری سرمایه‌گذاری‌های بزرگ در هوش مصنوعی و چشم‌انداز سیاست پولی را ارزیابی می‌کند.

از نظر تحلیلی، افزایش هزینه تأمین مالی می‌تواند ارزش فعلی سودهای آینده را کاهش دهد؛ موضوعی که برای شرکت‌های دارای ارزش‌گذاری بالا اهمیت بیشتری دارد. هم‌زمان، گران شدن انرژی هزینه بنگاه‌ها و فشار بر قدرت خرید خانوارها را افزایش می‌دهد. این دو مسیر می‌توانند حتی در صورت رشد درآمد شرکت‌ها، حاشیه سود و تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک را محدود کنند.

در اروپا نیز شاخص‌های اصلی بریتانیا، آلمان و فرانسه پایین آمدند و افت دکس از دو بازار دیگر بیشتر بود. گزارش بازار جهانی رویترز، فشار هزینه انرژی و نگرانی درباره وضعیت مالی فرانسه را از عوامل مؤثر بر فضای معاملات معرفی می‌کند.

در چنین شرایطی، شرکت‌های صنعتی اروپا با مسئله‌ای دوطرفه روبه‌رو می‌شوند: افزایش هزینه تولید از یک سو و احتمال تضعیف تقاضا از سوی دیگر. توان انتقال هزینه‌ها به مشتری، می‌تواند تفاوت عملکرد شرکت‌ها را در گزارش‌های مالی آینده روشن‌تر کند.

آسیا؛ تصویر یکدست قرمز نبود

در شرق آسیا، نیکی ژاپن کاهش یافت، اما هنگ‌سنگ و شاخص شانگهای رشد کردند؛ بنابراین نمی‌توان رفتار بورس‌های آسیایی را با یک جهت مشترک توضیح داد.  کوسپی کره جنوبی نیز با افزایش ۰٫۳۰ درصدی به ۵۵۵۰٫۳۰ واحد رسید.

این تفاوت، اهمیت ترکیب صنایع، نرخ ارز و شرایط داخلی هر اقتصاد را نشان می‌دهد. برای نمونه، تغییر نرخ ارز می‌تواند بر درآمد صادرکنندگان اثر متفاوتی از هزینه واردات انرژی داشته باشد؛ در نتیجه یک شوک جهانی، برای همه شرکت‌ها و همه بورس‌ها نتیجه یکسانی ندارد.

در هند، نیفتی ۵۰ با افت ۰٫۳۹ درصدی در سطح ۲۲ هزار و ۶۰۰ واحد و سنسکس با کاهش ۰٫۱۷ درصدی در سطح ۷۳ هزار و ۱۲۳٫۸۳ واحد بسته شدند. افت شاخص‌های شرکت‌های متوسط و کوچک شدیدتر بود؛ نشانه‌ای که ضعف گسترده‌تر بازار را در مقایسه با شاخص‌های اصلی آشکار می‌کند.

در عربستان، تاسی در آخرین جلسه در دسترس، پنجشنبه ۲۲ اکتبر، ۲٫۳۲ درصد کاهش یافت و به ۹۶۹۵٫۸۶ واحد رسید. این افت یادآور آن است که افزایش قیمت نفت به‌تنهایی رشد بورس اقتصادهای نفتی را تضمین نمی‌کند؛ ریسک منطقه‌ای، هزینه سرمایه و وضعیت سایر صنایع نیز در تصمیم سهام‌داران نقش دارند.