طلای جهانی در تقاطع نفت، تورم و نرخ بهره

به گزارش نماد اقتصاد، بازار جهانی در شرایطی وارد نیمه دوم سپتامبر ۲۰۲۶ شده است که نفت خام برنت بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده و هم‌زمان طلا در محدوده بالای چهار هزار و ۴۰۰ دلار در هر اونس معامله می‌شود.

در معاملات امروز پنج‌شنبه ۱۰ سپتامبر، بهای طلای نقدی حدود چهار هزار و ۴۲۴ دلار ثبت شد و نفت برنت نیز بالای ۱۰۰ دلار قرار گرفت. هم‌زمان، بازارهای مالی در انتظار انتشار داده‌های تورمی آمریکا و تصمیم بعدی فدرال رزرو هستند؛ موضوعی که نشان می‌دهد مسیر طلا در مقطع فعلی بیش از آنکه صرفا به تحولات بازار فلزات گران‌بها وابسته باشد، به مسیر سیاست پولی آمریکا گره خورده است.

نفت ۱۰۰ دلاری در نگاه نخست باید برای طلا خبر خوبی باشد زیرا افزایش هزینه انرژی، تورم جهانی را بالا می‌برد و نگرانی درباره کاهش قدرت خرید ارزها را افزایش می‌دهد اما این تمام ماجرا نیست. اگر رشد قیمت نفت باعث شود بانک‌های مرکزی، به‌ویژه فدرال رزرو آمریکا برای مدت طولانی‌تری نرخ بهره را بالا نگه دارند، بازده واقعی اوراق افزایش یافته و هزینه فرصت نگهداری طلا بیشتر می‌شود. بنابراین، اثر نهایی نفت ۱۰۰ دلاری بر طلا به واکنش سیاست‌گذاران پولی بستگی دارد.

نفت ۱۰۰ دلاری؛ محرک تورم یا سوخت صعود طلا؟

افزایش قیمت نفت تقریبا به تمام بخش‌های اقتصاد سرایت می‌کند. حمل‌ونقل، تولید، پتروشیمی، برق، مواد غذایی و بسیاری از خدمات تحت تاثیر هزینه انرژی قرار دارند. در نتیجه، نفت گران می‌تواند تورم عمومی را افزایش دهد.

این اتفاق از منظر بازار طلا دو اثر متفاوت دارد. اثر نخست، افزایش تقاضا برای دارایی‌های واقعی و ابزارهای پوشش ریسک تورم است. زمانی که سرمایه‌گذاران نسبت به کاهش قدرت خرید پول نگران می‌شوند، طلا جذابیت بیشتری پیدا می‌کند.

اثر دوم اما می‌تواند کاملا متفاوت باشد. اگر تورم ناشی از انرژی باعث شود بانک‌های مرکزی سیاست پولی انقباضی‌تری در پیش بگیرند، نرخ‌های بهره و بازده اوراق افزایش خواهد یافت. طلا برخلاف اوراق، سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کند؛ بنابراین افزایش بازده واقعی اوراق معمولا هزینه فرصت نگهداری طلا را بالا می‌برد.

بررسی تاریخی و مطالعات بازار نیز نشان می‌دهد رابطه طلا با نرخ‌های بهره واقعی بسیار مهم‌تر از یک رابطه ساده میان طلا و نفت است. «PIMCO» نیز تاکید می‌کند که قیمت طلا در بلندمدت ارتباط قابل‌توجهی با بازده واقعی اوراق ۱۰ ساله آمریکا دارد و کاهش بازده واقعی معمولا به نفع طلاست.

چرا این بار نفت و طلا می‌توانند هم‌زمان صعود کنند؟

تفاوت شرایط فعلی با یک شوک صرفا اقتصادی در این بوده که رشد نفت در مقطع کنونی با افزایش ریسک ژئوپلیتیک همراه شده است. نفت برنت طی روزهای اخیر به بالای ۱۰۰ دلار رسیده و افزایش تنش‌های منطقه‌ای و نگرانی درباره اختلال عرضه، یکی از عوامل اصلی این جهش بوده است.

گزارش‌های بازار از افزایش قابل توجه ریسک عرضه در خاورمیانه و نگرانی درباره مسیرهای حیاتی انتقال نفت حکایت دارد. در چنین شرایطی، طلا از یک کانال دیگر نیز حمایت می‌شود؛ تقاضای پناهگاه امن.

سرمایه‌گذار در زمان افزایش نااطمینانی سیاسی و احتمال اختلال در تجارت جهانی، معمولا بخشی از سرمایه خود را از دارایی‌های پرریسک خارج می‌کند. طلا یکی از مهم‌ترین مقصدهای این سرمایه است. بنابراین، اگر نفت ۱۰۰ دلاری نشانه تداوم بحران ژئوپلیتیک باشد، اثر آن بر طلا می‌تواند بسیار متفاوت از حالتی باشد که نفت صرفا به دلیل افزایش تقاضای جهانی گران شده باشد.

به بیان ساده، اگر افزایش نفت از جنس تورم همراه با بحران باشد، طلا شانس بیشتری برای رشد دارد اما اگر افزایش نفت صرفا به تورم منجر شود و بانک مرکزی آمریکا با افزایش شدید نرخ بهره پاسخ دهد، طلا می‌تواند در کوتاه‌مدت تحت فشار قرار گیرد.

فدرال رزرو؛ متغیر تعیین‌کننده مسیر طلا

اکنون مهم‌ترین متغیر برای طلای جهانی، واکنش فدرال رزرو به موج جدید تورمی است. در شرایط فعلی، بازارهای مالی نسبت به احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا حساس شده‌اند. داده‌های تورمی پیش‌رو می‌تواند تعیین کند که نفت بالای ۱۰۰ دلار تا چه اندازه به انتظارات تورمی منتقل شده است.

در حال حاضر، بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا به محدوده حدود ۴.۸ درصد نزدیک شده است و افزایش آن یکی از مهم‌ترین ریسک‌های کوتاه‌مدت طلا محسوب می‌شود.

اگر قیمت انرژی بالا بماند اما فدرال رزرو بتواند بدون افزایش شدید نرخ بهره، تورم را مدیریت کند، شرایط برای طلا مساعدتر خواهد بود اما اگر نفت ۱۰۰ دلاری به افزایش محسوس تورم هسته و تورم انتظاری منجر شود و فدرال رزرو ناچار به سیاست سخت‌گیرانه‌تر شود، طلا ممکن است ابتدا با فشار فروش مواجه شود. به همین دلیل، بازار طلا در شرایط فعلی بیش از قیمت نفت به نسبت میان تورم و نرخ بهره واقعی واکنش نشان خواهد داد.

دلار قوی؛ سد مهم مقابل طلای جهانی

عامل مهم دیگر، مسیر دلار آمریکا است. طلا در بازارهای جهانی با دلار قیمت‌گذاری می‌شود؛ بنابراین تقویت دلار معمولا خرید طلا را برای دارندگان سایر ارزها گران‌تر کرده و می‌تواند فشار نزولی ایجاد کند.

اما اتفاق جالب در معاملات اخیر این بوده است که طلا حتی در شرایطی که نگرانی درباره نرخ بهره افزایش یافته، از ضعف نسبی دلار نیز حمایت گرفته است. در معاملات روز جاری، طلای نقدی حدود ۰.۵ درصد رشد کرد و به محدوده چهار هزار و ۴۲۴ دلار رسید؛ در حالی که بازار در انتظار داده‌های تورمی آمریکا بود.

بنابراین، اگر نفت بالا بماند اما دلار به دلیل نگرانی‌های مالی و اقتصادی آمریکا تضعیف شود، طلا می‌تواند از دو کانال تورم و کاهش ارزش دلار هم‌زمان حمایت شود.

تقاضای بانک‌های مرکزی همچنان یک پشتوانه مهم است

یکی از تفاوت‌های بازار طلای امروز با بسیاری از دوره‌های قبلی، نقش پررنگ بانک‌های مرکزی است.

براساس نظرسنجی سال ۲۰۲۶ شورای جهانی طلا، ۸۹ درصد پاسخ‌دهندگان انتظار دارند ذخایر طلای بانک‌های مرکزی جهان طی ۱۲ ماه آینده افزایش پیدا کند و ۴۵ درصد نیز انتظار دارند ذخایر طلای بانک مرکزی خودشان افزایش یابد.

این آمار اهمیت زیادی دارد زیرا نشان می‌دهد بخشی از تقاضای طلا دیگر صرفا به رفتار معامله‌گران کوتاه‌مدت وابسته نیست. بانک‌های مرکزی با هدف تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی، کاهش وابستگی به دلار و مدیریت ریسک‌های ژئوپلیتیک، همچنان در بازار طلا حضور دارند.

در نتیجه، حتی اگر نرخ بهره آمریکا در کوتاه‌مدت مانع رشد طلا شود، تقاضای ساختاری بانک‌های مرکزی می‌تواند کف بنیادی بازار را تقویت کند.

طلا بعد از نوسان شدید ۲۰۲۶ در چه موقعیتی قرار دارد؟

بازار طلا در سال ۲۰۲۶ مسیر بسیار پرنوسانی داشته است. شورای جهانی طلا گزارش کرده است که فلز زرد در ماه ژانویه حتی از پنج هزار و ۵۰۰ دلار در هر اونس عبور کرد اما در اواخر ماه ژوئن به زیر چهار هزار دلار بازگشت. در گزارش میان‌سال این نهاد، طلا با وجود افت حدود ۷ درصدی از ابتدای سال، همچنان یکی از دارایی‌های برتر نسبت به بسیاری از بازارها معرفی شده است.

این رفتار یک پیام مهم برای ادامه سال دارد؛ بازار طلا دیگر بازاری یک‌طرفه نیست. یعنی حتی در شرایطی که عوامل بنیادی بلندمدت همچنان از قیمت حمایت می‌کنند، افزایش سریع قیمت در دوره‌های کوتاه می‌تواند با اصلاح‌های سنگین همراه شود.

در همین حال، برخی موسسات مالی همچنان چشم‌انداز صعودی دارند. برای نمونه، تحلیلگران «J.P. Morgan» انتظار دارند قیمت طلا تا پایان ۲۰۲۶ به سمت ۶ هزار دلار حرکت کند و برای سال ۲۰۲۷ نیز سطح ۶ هزار و ۳۰۰ دلار را به عنوان یک سناریوی احتمالی مطرح کرده‌اند؛ البته این چشم‌انداز به مسیر سیاست پولی آمریکا و تحولات ژئوپلیتیک وابسته است.

سه سناریو برای طلای جهانی

سناریوی اول؛ نفت بالا، تورم بالا و کاهش نرخ بهره:
این ترکیب مطلوب‌ترین وضعیت برای طلاست. اگر نفت در محدوده بالای ۱۰۰ دلار باقی بماند اما بانک‌های مرکزی نتوانند یا نخواهند نرخ‌های بهره واقعی را به شکل محسوسی افزایش دهند، تقاضا برای طلا می‌تواند افزایش پیدا کند. در این وضعیت، ریسک تورم، ضعف احتمالی دلار و تقاضای پناهگاه امن هم‌زمان عمل خواهند کرد.

سناریوی دوم؛ نفت بالا و سیاست پولی سخت‌گیرانه:
این سناریو برای طلا پیچیده‌تر است. اگر نفت باعث افزایش پایدار تورم شود و فدرال رزرو در واکنش به آن نرخ بهره را بالا ببرد، افزایش بازده اوراق می‌تواند بخشی از سرمایه را از طلا خارج کند. در چنین شرایطی، حتی در صورت ادامه تنش‌های ژئوپلیتیک، طلا ممکن است وارد فاز نوسانی یا اصلاحی شود.

سناریوی سوم؛ کاهش تنش و افت نفت:
اگر بحران‌های ژئوپلیتیک فروکش کند و قیمت نفت از محدوده ۱۰۰ دلار عقب‌نشینی کند، بخشی از تقاضای احتیاطی طلا نیز کاهش خواهد یافت. با این حال، تقاضای بانک‌های مرکزی و نگرانی‌های ساختاری درباره بدهی دولت‌ها می‌تواند مانع از افت شدید طلا شود.

بنابراین، اگر بحران انرژی و ژئوپلیتیک ادامه پیدا کند اما نرخ‌های بهره واقعی نتوانند متناسب با تورم افزایش پیدا کنند، کفه ترازو به نفع طلا سنگین‌تر خواهد شد. برعکس، اگر نفت ۱۰۰ دلاری فدرال رزرو را به سمت سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر سوق دهد و بازده واقعی اوراق افزایش یابد، طلا احتمالا پیش از ادامه مسیر صعودی، با نوسان و اصلاح بیشتری مواجه خواهد شد.

در مجموع، نفت ۱۰۰ دلاری برای طلای جهانی یک سیگنال صعودی قطعی نیست اما ترکیب نفت گران، نااطمینانی ژئوپلیتیک، خرید بانک‌های مرکزی و نگرانی درباره تورم، همچنان زمینه بنیادی مهمی برای حفظ قیمت طلا در سطوح بالا ایجاد کرده است. نقطه تعیین‌کننده بازار طی هفته‌های پیش‌رو، نه خود قیمت نفت بلکه واکنش دلار و نرخ بهره واقعی آمریکا به موج جدید تورم انرژی خواهد بود.