افزایش قیمت و تولید؛ کدام یک منجر به رشد فروش فولادی‌ها در مرداد ماه شد؟

به گزارش نماد اقتصاد، گزارش‌های فعالیت ماهانه شرکت‌های فولادی بزرگ کشور در مرداد ماه ۱۴۰۵ در نگاه نخست تصویری بسیار مثبت از درآمدزایی این صنعت ترسیم می‌کند. شرکت‌های فولاد مبارکه اصفهان، فولاد خوزستان، آهن و فولاد ارفع، فولاد هرمزگان و فولاد آلیاژی ایران همگی در مرداد امسال ارقام چشمگیری از فروش را به ثبت رسانده‌اند و در بخش قابل‌توجهی از این شرکت‌ها، درآمد نسبت به مرداد ماه ۱۴۰۴ جهش کرده است.

اما یک سوال مهم پشت این اعداد قرار دارد؛ آیا فولادسازان واقعا فولاد بیشتری تولید کرده و فروخته‌اند یا بخش عمده رشد درآمد آن‌ها محصول افزایش قیمت‌ها، نرخ ارز و تغییر ترکیب فروش بوده است؟

بررسی داده‌های مرداد ماه ۱۴۰۵ در سامانه کدال نشان می‌دهد پاسخ برای همه شرکت‌ها یکسان نیست. برای مثال در شرکت فولاد آلیاژی ایران، افزایش مقدار فروش نقش بسیار مهمی در جهش درآمد داشته اما در شرکت‌هایی نظیر فولاد خوزستان و آهن و فولاد ارفع، اثر نرخ فروش پررنگ‌تر بوده است. شرکت فولاد هرمزگان نیز در میانه این دو طیف قرار می‌گیرد؛ هرچند فاصله رشد درآمد با رشد مقداری نشان می‌دهد «قیمت» موتور قدرتمندتری برای افزایش فروش ریالی بوده است.

مقایسه درآمد مرداد ۱۴۰۵ با مرداد ۱۴۰۴

براساس گزارش‌های منتشرشده در سامانه کدال، شرکت فولاد مبارکه در مرداد ماه ۱۴۰۵ حدود ۵۴ هزار و ۴۲۷ میلیارد تومان درآمد ثبت کرده است؛ رقمی که نسبت به مرداد ماه سال قبل نزدیک به ۱۴۸ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

شرکت فولاد خوزستان در مرداد ماه امسال حدود ۹ هزار و ۷۹۹ میلیارد تومان فروش داشته؛ در حالی که درآمد مرداد ماه ۱۴۰۴ این شرکت حدود ۶ هزار و ۳۷۶ میلیارد تومان بوده است. در نتیجه درآمد ماهانه «فخوز» حدود ۵۴ درصد رشد پیدا کرده است.

شرکت آهن و فولاد ارفع در مرداد ماه ۱۴۰۵ حدود چهار هزار و ۴۵۲ میلیارد تومان فروش ثبت کرده است. این شرکت در مرداد ماه ۱۴۰۴ حدود سه هزار و ۴۹۵ میلیارد تومان درآمد داشت؛ بنابراین رشد درآمد ماهانه آن در محدوده ۲۷ درصد قرار می‌گیرد. نکته قابل توجه اینکه تمام فروش مرداد ماه امسال «ارفع» از محل شمش فولادی بوده است.

در شرکت فولاد هرمزگان شرایط متفاوت است. درآمد مرداد ماه ۱۴۰۵ این شرکت به حدود ۱۰ هزار و ۸۹۵ میلیارد تومان رسیده که نسبت به مرداد ماه ۱۴۰۴ حدود ۱۹۹ درصد رشد دارد. «هرمز» در مرداد امسال ۱۰۹ هزار و ۴۷ تن اسلب در بازار داخلی و ۵۵ هزار و ۲۸۶ تن اسلب در بازارهای صادراتی فروخته و مجموع فروش مقداری آن به ۱۶۴ هزار و ۳۳۳ تن رسیده است.

اما بزرگ‌ترین جهش درصدی در بین پنج شرکت مورد بررسی گزارش متعلق به فولاد آلیاژی ایران است. درآمد «فولاژ» در مرداد ماه ۱۴۰۵ به حدود پنج هزار و ۲۸۹ میلیارد تومان رسیده و نسبت به مرداد سال گذشته بیش از ۲۶۲ درصد افزایش پیدا کرده است.

فولاد مبارکه؛ جهش ۱۴۸ درصدی درآمد فقط داستان تولید نیست

شرکت فولاد مبارکه اصفهان مهم‌ترین رقم مرداد ماه ۱۴۰۵ را از نظر ارزش ریالی فروش ثبت کرده است؛ بیش از ۵۴ هزار میلیارد تومان درآمد در یک ماه. این رقم در مقایسه با مرداد سال ۱۴۰۴ تقریبا ۲.۵ برابر شده است. بنابراین حتی اگر تولید و فروش مقداری «فولاد» نیز افزایش یافته باشد، توضیح چنین جهشی تنها با افزایش تناژ امکان‌پذیر نیست.

داده‌های عملیاتی مرداد ماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد در بخش تولید، عملکرد برخی خطوط نسبت به دوره‌های قبل تقویت شده است. تولید گندله شرکت به حدود ۵۴۴ هزار تن رسیده و تولید محصولات گرم نیز رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده است. در عین حال، تولید آهن اسفنجی در مرداد ماه متوقف بوده است.

در بخش فروش، ۳۱ هزار تن محصولات پوشش‌دار و حدود ۱۳۴ هزار تن محصولات سرد به فروش رسیده و مقدار فروش بعضی محصولات حتی از تولید همان ماه بیشتر بوده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از فروش از موجودی انبار تأمین شده است. بنابراین در مورد شرکت فولاد مبارکه مبارکه نباید افزایش درآمد را مستقیما معادل افزایش تولید دانست.

عامل مهم دیگر، افزایش نرخ ورق فولادی است. برای مثال، میانگین معاملات ورق‌های فولادی «فولاد» در مرداد ماه ۱۴۰۴ در سطوح بسیار پایین‌تری نسبت به نرخ‌های سال جاری قرار داشت و داده‌های بورس کالا نیز افزایش محسوس ارزش معاملات محصولات این شرکت در سال ۱۴۰۵ را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، حرکت سبد فروش به سمت محصولات سرد و پوشش‌دار که ارزش افزوده بیشتری نسبت به محصولات پایه دارند، میانگین درآمد به ازای هر تن را بالا می‌برد.

در نتیجه می‌توان گفت رشد ۱۴۸ درصدی درآمد فولاد مبارکه ترکیبی است اما بخش قابل توجه آن را باید به رشد نرخ‌ها و تغییر ترکیب محصول نسبت داد؛ نه اینکه تولید شرکت در یک سال ۱۴۸ درصد افزایش یافته باشد.

فولاد خوزستان؛ وقتی قیمت از تناژ جلو می‌زند

«فخوز» در مرداد ماه ۱۴۰۴ حدود ۶.۴ همت درآمد داشت و این رقم در مرداد ماه امسال به حدود ۹.۸ همت رسیده است؛ یعنی رشد نزدیک به ۵۴ درصد. در مرداد ۱۴۰۴ حجم فروش شرکت حدود ۲۵۲ هزار تن گزارش شده؛ در حالی که همان ماه تولید کل محصولات شرکت نیز حدود ۵۵۶ هزار تن بود.

یکی از متغیرهای تعیین‌کننده عملکرد امسال «فخوز»، جهش نرخ فروش محصولات است. حتی خود شرکت در توضیحات عملکرد مالی خود اعلام کرده بود که نرخ فروش شمش نسبت به دوره‌های قبل افزایش قابل‌توجهی پیدا کرده است. در گزارش‌های تابستان نیز نرخ اسلب در محدوده بیش از ۶۰ میلیون تومان در هر تن قرار گرفته و معاملات مرداد ۱۴۰۵ اسلب «فخوز» در بورس کالا به محدوده حدود ۶۹ میلیون تومان در هر تن رسیده است.

این مقایسه یک پیام مهم دارد: رشد ۵۴ درصدی درآمد مرداد ۱۴۰۵ شرکت فولاد خوزستان عمدتا قیمت‌محور بوده است.

محدودیت‌های انرژی، اتفاقات عملیاتی و کاهش ظرفیت تولید در مقاطعی از سال نیز مانع از آن شده‌اند که افزایش درآمد را به یک جهش مشابه در تولید نسبت دهیم.

صادرات نیز در این میان نقش مهمی دارد. بلوم، بیلت و اسلب همچنان محصولات مهم صادراتی «فخوز» هستند و افزایش نرخ ارز و قیمت ریالی محصولات صادراتی، درآمد شناسایی‌شده این شرکت را تقویت کرده است.

آهن و فولاد ارفع؛ رشد درآمد با وجود فشار تولید

فروش شرکت آهن و فولاد ارفع از حدود ۳.۵ همت در مرداد ماه ۱۴۰۴، به ۴.۴۵ همت در مرداد ماه امسال رسیده و حدود ۲۷ درصد افزایش یافته است. این رشد در مقایسه با جهش‌های ۱۵۰ تا ۲۶۰ درصدی برخی شرکت‌های دیگر چندان بزرگ به نظر نمی‌رسد اما باید به شرایط تولید شمش توجه کرد.

در مرداد ماه ۱۴۰۴، «ارفع» یک ماه بسیار قدرتمند داشت و حدود ۱۱۱ هزار تن فروش ثبت کرده بود؛ حجمی که حدود ۵۰۱ درصد بیشتر از مرداد سال قبل آن بود. درآمد همان ماه نیز حدود ۳.۵ همت بود. در مرداد ماه امسال تمام درآمد ۴.۴۵ همتی این شرکت از فروش شمش فولادی حاصل شده است.

در عین حال، صنعت فولاد در تابستان امسال با افزایش بسیار سنگین هزینه انرژی روبه‌رو بوده است. بنابراین در شرکت آهن و فولاد ارفع، بخش عمده رشد ریالی فروش مرداد ماه امسال را نمی‌توان ناشی از جهش تناژ دانست. افزایش نرخ شمش، عامل اصلی جبران محدودیت‌های مقداری و رساندن فروش شرکت به ۴.۴۵ همت بوده است.

فولاد هرمزگان؛ سه برابر شدن درآمد با رشد محدودتر تناژ

درآمد مرداد ماه ۱۴۰۵ شرکت فولاد هرمزگان نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۹۹ درصد افزایش پیدا کرده و عملا به سه برابر رسیده است. «هرمز» در مرداد ماه ۱۴۰۵ حدود ۱۶۴ هزار تن اسلب فروخته که ۱۰۹ هزار تن آن در بازار داخلی و حدود ۵۵ هزار تن آن صادر شده است.

درآمد داخلی شرکت حدود ۷.۴۳ همت و درآمد صادراتی حدود ۳.۴۶ همت بوده است. نرخ ثبت‌شده فروش داخلی نیز حدود ۶۸.۱ میلیون تومان در هر تن و نرخ صادراتی معادل حدود ۶۲.۷ میلیون تومان بوده است.

برای فهم بهتر عامل رشد می‌توان عملکرد پنج‌ ماهه این شرکت را نیز بررسی کرد. مقدار فروش اسلب «هرمز» طی پنج‌ ماهه نخست سال گذشته حدود ۶۱۰ هزار تن بوده و امسال به حدود ۶۶۷ هزار تن رسیده است؛ یعنی تنها ۹.۲ درصد رشد مقداری اما درآمد پنج‌ ماهه از حدود ۱۸.۵ همت به ۴۴ همت افزایش یافته است؛ یعنی حدود ۱۳۸ درصد رشد.

همین اختلاف برای پاسخ به سوال گزارش کافی است. وقتی تناژ فروش ۹ درصد رشد می‌کند اما درآمد ۱۳۸ درصد بالا می‌رود، روشن است که بخش اعظم رشد فروش ریالی از محل افزایش نرخ اسلب و تغییر ترکیب فروش حاصل شده است.

البته «هرمز» در مرداد ماه ۱۴۰۵ از نظر مقدار فروش نیز عملکرد مطلوبی داشته و فروش ۱۶۴ هزار تنی آن از میانگین ماهانه شرکت در سال جاری بالاتر است اما موتور اصلی جهش درآمد همچنان قیمت بوده است، نه صرفا تناژ.

فولاد آلیاژی ایران؛ تنها شرکتی که جهش مقداری واقعا موتور رشد شد

فروش مرداد ماه ۱۴۰۵ «فولاژ» ۲۶۲ درصد رشد پیدا کرده و از محدوده ۱.۵ همت سال گذشته به بیش از ۵.۲ همت رسیده است اما برخلاف «فخوز» یا «ارفع»، این بار افزایش درآمد فقط محصول تورم نرخ فروش نیست.

شرکت فولاد آلیاژی ایران در مرداد ماه ۱۴۰۵ حدود ۵۴ هزار و ۵۸۷ تن تولید داشته است که نسبت به مرداد سال گذشته ۷۰.۶ درصد افزایش را نشان می‌دهد. مهم‌تر اینکه مقدار فروش این شرکت به ۷۳ هزار و ۲۸۱ تن رسیده؛ یعنی فروش مقداری نسبت به مرداد ماه ۱۴۰۴ حدود ۱۳۸.۷ درصد رشد کرده است.

از سوی دیگر، میانگین نرخ فروش محصولات نیز حدود ۵۱.۶ درصد افزایش یافته است. این اعداد تقریبا تمام جهش درآمد را توضیح می‌دهند. اگر مقدار فروش ۲.۳۹ برابر شود و نرخ متوسط نیز حدود ۱.۵۲ برابر افزایش پیدا کند، درآمد تقریبا ۳.۶ برابر می‌شود؛ یعنی همان افزایش حدود ۲۶۲ درصدی ثبت‌شده در گزارش شرکت.

پس «فولاژ» تنها شرکت این گزارش است که می‌توان با اطمینان بیشتری گفت رشد واقعی حجم فروش، موتور اصلی جهش درآمد بوده و افزایش نرخ آن را تکمیل کرده است. نکته دیگر آن است که مقدار فروش از تولید همان ماه بیشتر بوده است که نشان می‌دهد بخشی از موجودی انبار نیز به بازار عرضه شده است. فروش صادراتی بیش از ۲۶ هزار تن نیز به بهبود عملکرد شرکت کمک کرده است.

فروش بالا الزاما به معنای تولید بیشتر نیست

برآیند گزارش مرداد ماه ۱۴۰۵ پنج فولادساز یک هشدار تحلیلی برای فعالان بازار سرمایه دارد: نباید رشد درآمد شرکت‌های فولادی را بدون بررسی مقدار تولید و فروش، بهبود عملیاتی تلقی کرد.

در اقتصادی که قیمت فولاد، نرخ ارز، هزینه انرژی و قیمت مواد اولیه همگی با سرعت بالا تغییر می‌کنند، ممکن است فروش یک شرکت ۵۰ یا حتی ۱۵۰ درصد رشد کند؛ در حالی که تناژ تولید آن ثابت مانده یا حتی کاهش یافته باشد. این اتفاق در مرداد ماه امسال به درجات مختلف مشاهده می‌شود.

در «فخوز» و «ارفع»، نرخ فروش مهم‌ترین موتور افزایش درآمد بوده است. در «هرمز» نیز اگرچه مقدار فروش افزایش یافته اما فاصله بسیار زیاد رشد درآمد با رشد مقداری نشان می‌دهد اثر قیمت غالب است.

در «فولاد» مجموعه‌ای از افزایش نرخ، بهبود تولید برخی محصولات، فروش از موجودی و حرکت سبد محصول به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر در جهش درآمد نقش داشته است.

اما در «فولاژ» داستان متفاوت است؛ این شرکت هم تولید بیشتری داشته؛ هم مقدار فروش آن بیش از دو برابر شده و هم محصول خود را با نرخ بالاتری فروخته است.

جمع‌بندی

گزارش مرداد ماه ۱۴۰۵ فولادسازان بزرگ کشور یک پیام مشخص دارد: صورت فروش شرکت‌های فولادی بزرگ‌تر شده است اما همه این رشد را نمی‌توان رشد واقعی تولید دانست.

بخش مهمی از افزایش فروش ریالی صنعت فولاد طی یک سال گذشته، نتیجه افزایش قیمت محصولات است. نوسانات نرخ ارز، بالا رفتن قیمت‌های پایه و معاملاتی در بورس کالا، افزایش هزینه انرژی و مواد اولیه و تغییر نرخ محصولات صادراتی باعث شده ارزش ریالی هر تن فولاد در مرداد ماه امسال، به مراتب بیشتر از مرداد ۱۴۰۴ باشد.

به همین دلیل برای تحلیل عملکرد فولادسازان طی ماه‌های آینده، سه متغیر مقدار تولید، مقدار فروش و نرخ فروش هر تن محصول باید هم‌زمان زیر نظر قرار گیرد.

اگر درآمد افزایش یابد اما تولید و فروش مقداری رشد نکند، بیشتر با تورم درآمد روبه‌رو هستیم اما اگر درآمد همراه با افزایش تناژ تولید و فروش بالا رود، می‌توان از رشد واقعی عملیاتی سخن گفت.