از میانجی‌گری تا منافع اقتصادی؛ راز رویکرد ترکیه در بحران ایران و آمریکا

به گزارش نماد اقتصاد، در پی تشدید تنش‌ها و درگیری میان ایران و ایالات متحده، مواضع رسمی ترکیه نشان‌دهنده یک رویکرد چندلایه، عمل‌گرایانه و مبتنی بر موازنه‌سازی بوده است. در طی جنگ آنکارا تلاش کرده ضمن حفظ روابط خود با هر دو طرف، نقش میانجی و تثبیت‌کننده منطقه‌ای را ایفا کند.

میانجی‌گری فعال و مخالفت با بی‌ثباتی

ترکیه از همان ابتدا بر ضرورت کاهش تنش و حرکت به سمت صلح پایدار تأکید داشته است. سخنگوی حزب حاکم این کشور اعلام کرده که آتش‌بس میان ایران و آمریکا باید به یک صلح پایدار تبدیل شود و جامعه بین‌المللی باید از این روند حمایت کند. این موضع نشان‌دهنده تمایل آنکارا به ایفای نقش دیپلماتیک در مدیریت بحران است.
همچنین وزیر امور خارجه ترکیه، جنگ آمریکا علیه ایران را عاملی مخرب برای رفاه، امنیت و ثبات جهانی دانسته و اقدامات بی‌ثبات‌کننده اسرائیل را نیز تهدیدی مستقیم برای امنیت جهانی معرفی کرده است.

این مواضع بیانگر تلاش ترکیه برای قرار گرفتن در جایگاه یک بازیگر منتقد نظم موجود اما در عین حال مسئول در سطح بین‌المللی است.

دیپلماسی چندجانبه و نقش‌آفرینی منطقه‌ای

ترکیه با مشارکت در گفت‌وگوهای دیپلماتیک، به‌ویژه از طریق همکاری با پاکستان، سعی کرده مسیر مذاکرات را فعال نگه دارد. تماس میان وزرای خارجه ترکیه و پاکستان درباره روند مذاکرات ایران و آمریکا نشان می‌دهد که آنکارا به دنبال ایفای نقش در قالب یک محور دیپلماتیک منطقه‌ای است.

از سوی دیگر، تأکید بر ادامه مذاکرات در اسلام‌آباد و امکان حل مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران در دورهای بعدی، بیانگر حمایت ترکیه از راه‌حل‌های سیاسی به جای نظامی است.

از کمک‌های انسانی تا آمادگی امنیتی

ترکیه علاوه بر مواضع سیاسی، اقدامات عملی نیز انجام داده است. ارسال کاروان کمک‌های پزشکی به ایران از طریق مرز بازرگان، نشان‌دهنده تلاش برای حفظ روابط انسانی و کاهش تبعات بحران است.

همچنین اعلام آمادگی برای مشارکت در عملیات مین‌روبی در تنگه هرمز پس از توافق صلح، نشان می‌دهد که ترکیه به دنبال ایفای نقش در تأمین امنیت مسیرهای حیاتی انرژی است؛ اقدامی که هم بُعد امنیتی دارد و هم اقتصادی.

تقویت نقش ترکیه در مسیرهای انرژی و فرصت‌های تجاری و بازسازی

مشارکت احتمالی در امنیت تنگه هرمز می‌تواند جایگاه ترکیه را در معادلات انرژی منطقه تقویت کند و آن را به بازیگری کلیدی در امنیت انتقال نفت و گاز تبدیل نماید.
در صورت کاهش تنش، ترکیه می‌تواند از بازگشت ثبات به منطقه برای توسعه تجارت با ایران و حتی مشارکت در پروژه‌های بازسازی بهره ببرد.

جنگ در خاورمیانه به‌طور مستقیم بر اقتصاد ترکیه اثر منفی دارد. اردوغان نیز تأکید کرده که این جنگ‌ها حتی اروپا را تضعیف می‌کند، که به‌طور غیرمستقیم بر اقتصاد ترکیه نیز اثرگذار است.

منفعت سیاسی ترکیه از جنگ ایران و آمریکا

ایفای نقش میانجی و حامی صلح، جایگاه ترکیه را به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای مسئول ارتقا می‌دهد.ترکیه با حفظ ارتباط با ایران، آمریکا و دیگر بازیگران، سیاست خارجی مستقلی را دنبال می‌کند که به آن امکان مانور بیشتری می‌دهد. همچنین مشارکت در مذاکرات و طرح‌های امنیتی، نفوذ ترکیه در خاورمیانه و جهان اسلام را افزایش می‌دهد.

به طور کلی رویکرد ترکیه در جنگ ایران و آمریکا را می‌توان ترکیبی از میانجی‌گری دیپلماتیک، مخالفت با بی‌ثباتی، و بهره‌برداری هوشمندانه از فرصت‌ها دانست.