روی؛ صنعتی مغفول‌مانده در ایران

به گزارش نماد اقتصاد، روی به‌ عنوان یکی از فلزات پایه راهبردی در اقتصاد صنعتی جهان محسوب می‌شود که به طور مشخص در گالوانیزاسیون فولاد و حفاظت از زیرساخت‌ها در برابر خوردگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه‌براین، فرآوری این فلز منجر به تولید برخی عناصر باارزش شده که اهمیت بالایی در صنایع دفاعی، نیمه‌هادی‌ها، فناوری‌های پیشرفته و… دارند. در نتیجه می‌توان گفت فلز روی در پیوند با امنیت صنعتی و زنجیره‌های تامین فناوری، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

در حال حاضر ۹۰  درصد از روی مورد استفاده در جهان از طریق تولید معدنی و ۱۰ درصد آن از محل بازیافت تامین می‌شود. در این راستا، چین با سهم حدود ۴۶ درصد، کره‌جنوبی حدود ۶ درصد و در نهایت هند و کانادا حدود ۵ درصد، بزرگ‌ترین تولیدکنندگان روی تصفیه‌شده در دنیا به ‌شمار می‌روند و کشورهای قزاقستان، اسپانیا، استرالیا، مکزیک و پرو در رتبه‌های بعدی تولید این محصول قرار دارند.

حال ناخوش صنعت روی در ایران

وضعیت صنعت روی در ایران به عنوان یکی از برترین  کشورهای معدنی و فلزی جهان چندان مناسب نیست و متاسفانه نام ایران در میان کشورهای مذکور دیده نمی‌شود؛ این در حالی است که ذخایر معدنی غنی از روی در کشور ما قرار دارد و از این رو باید اقدامات لازم جهت رفع موانع موجود در صنعت مذکور توسط مسئولان و بخش‌های مربوطه انجام شود.

ناترازی انرژی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت روی در کشور طی ماه‌های اخیر بوده است. قطعی برق در روزهای گرم سال و محدودیت هم‌زمان تامین برق و گاز طی روزهای سرد سال، عملکرد تولیدکنندگان شمش روی را تحت تاثیر قرار داده و منجر به افت تولید این محصول در کارخانجات فعال شده است.

جدای از این مسئله، قیمت حامل‌های انرژی مانند گاز نیز با رشد چشمگیری در واحدهای تولید شمش روی همراه شده است و نرخ گاز این واحدها در کمال تعجب هم‌ردیف با صنایع پتروشیمی محاسبه می‌شود! به علاوه، قیمت برق نیز روند صعودی داشته و در نهایت منجر به کاهش سودآوری تولیدکنندگان روی شده است.

نکته قابل توجه دیگر اینکه کارخانجات تولید شمش روی در ایران اساسا صادرات‌محور هستند و ضمن تامین ۱۰۰ درصد نیاز بازار داخل، می‌بایست بخش عمده تولیدات خود را روانه بازارهای صادراتی کنند. با این وجود، چالش رفع تعهد ارزی همچون سدی مستحکم پیش‌روی فعالان این صنعت قرار گرفته و آن‌ها را ناچار به صادرات به صورت عبور موقت کرده است.

در همین راستا، وضع بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های خلق‌الساعه و همچنین بروکراسی‌های اداری موجود، صادرات شمش روی را به شدت مختل کرده و منجر به زیان‌‌ده شدن شرکت‌های بزرگی که پیش‌تر همگی سودده بودند، شده است.

علی‌رغم کاربرد ویژه روی در گالوانیزه کردن فولاد، مصرف آن در حالی روند نزولی به خود گرفته است که شاهد استفاده روزافزون از نیوجرسی‎‌های بتنی به جای گاردریل‌های فلزی در مسیرهای برون‌شهری کشور هستیم.

این مسئله نه‌تنها مشکلات متعددی اعم از خطر تصادفات جاده‌ای، آلودگی‌های زیست‌محیطی، افزایش هزینه‌های راهسازی و… را به همراه داشته است بلکه از یک سو سبب کاهش مصرف شمش روی در داخل شده و از سوی دیگر، افزایش صادرات این محصول به کشورهای همسایه نظیر عراق را به همراه داشته است.

ضرورت استفاده از تکنولوژی‌های روز

در پایان باید گفت اگر هرچه سریع‌تر تمهیدات لازم جهت رفع موانع و محدودیت‌های موجود در صنعت روی اندیشیده نشود، این صنعت با سرعت بیشتری نسبت به قبل در مسیر کوچک‌سازی قرار خواهد گرفت. در حال حاضر بسیاری از واحدهای کوچک و متوسط‌مقیاس تولید شمش روی فعالیت خود را متوقف کرده‌اند و ادامه حیات کارخانجات بزرگ‌مقیاس نیز در گرو سرمایه‌گذاری‌های جدید جهت استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته و به‌روز است. واقعیت امر اینکه ایران توانایی تبدیل شدن به یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان شمش روی تصفیه‌شده در منطقه و جهان را دارد و امید است که در آینده شاهد تحقق این مهم باشیم.

انتهای پیام//