صنایع پایین‌دستی فولاد چشم‌انتظار رفع محدودیت‌های انرژی و صادراتی

به گزارش «نماد اقتصاد»، صنایع پایین‌دستی فولاد به ‌عنوان یکی از حلقه‌های مهم زنجیره این صنعت مادر، نقش بسزایی در تامین نیاز بخش‌های مختلف اعم از سازه‌های فلزی، پروژه‌های ساختمانی، عمرانی و زیرساختی به انواع مقاطع طویل فولادی همچون میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی و سایر مقاطع دارند. در سالیان اخیر، این محصولات بخش مهمی از نیاز بازار داخلی و پروژه‌های توسعه‌ای کشور را تامین کرده‌اند و سهم مناسبی نیز در صادرات غیرنفتی و ارزآوری به داخل کشور داشته‌اند.

با این وجود، واحدهای نورد در کشور با چالش‌های متعددی در تولید و صادرات محصولات خود مواجه‌ بوده‌اند که عملکرد آن‌ها را تحت تاثیر قرار داده است. طبق جدیدترین آمارهای منتشرشده توسط انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، ۱۲ میلیون و ۷۱۲ هزار تن انواع مقاطع طویل فولادی طی سال ۱۴۰۴ در کشور تولید شده که این میزان، با افت ۱.۱ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۳ معادل ۱۲ میلیون و ۸۵۶ هزار تن همراه بوده است و نشان از روند کاهشی تولید محصولات فوق دارد.

توسعه نامتوازن در زنجیره آهن و فولاد ایران

یکی از مهم‌ترین معضلات کنونی صنعت فولاد در کشور را باید توسعه نامتوازن زنجیره ارزش این صنعت استراتژیک نامید؛ جایی که توسعه صنایع بالادستی زنجیره شامل معدن و تولید آهن اسفنجی و حتی بخش میانی زنجیره یعنی تولید شمش، همواره در کانون توجه مسئولان و فعالان این صنعت قرار گرفته و توسعه صنایع پایین‌دستی مهجور واقع شده است.

با نگاهی به روند توسعه زنجیره آهن و فولاد ایران در سالیان اخیر به خوبی می‌توان متوجه شد که عمده پروژه‌های توسعه‌ای در این زنجیره به احداث کارخانجات کنسانتره‌سازی، گندله‌سازی، احیا مستقیم و فولادسازی اختصاص یافته است و در این میان، خبری از راه‌اندازی واحدهای جدید مقاطع طویل فولادی همچون تولید تیرآهن و میلگرد نیست.

در حالی که بسیاری از کشورهای مطرح فولادساز جهان به دنبال رشد تولید و صادرات محصولات با ارزش افزوده بالای فولادی هستند، متاسفانه در ایران که اخیرا به دلیل حملات وحشیانه دشمن آمریکایی صهیونی از جمع ۱۰ فولادساز برتر دنیا نیز خارج شده است، کماکان شاهد صادرات سنگ‌آهن و کنسانتره این ماده معدنی پراهمیت که عینا مشابه خام‌فروشی است، هستیم و برنامه مشخصی برای صادرات مقاطع طویل فولادی وجود ندارد.

زنگ خطر از دست دادن بازارهای صادراتی

نزدیک به یک سال از آغاز جنگ ایران با دشمن آمریکایی صهیونی می‌گذرد و کشور روزهای پرفرازونشیبی را طی این مدت تجربه کرده است. محاصره دریایی توسط دشمن متخاصم در حالی واردات و صادرات انواع کالا به‌ویژه فولاد را دشوار کرده است که توسعه روابط با کشورهای منطقه می‌تواند جایگزین مناسبی برای آن باشد.

روزهای پایانی آبان ماه ۱۴۰۴ بود که صادرات میلگرد به کشور همسایه یعنی عراق از مرزهای شلمچه، سومار و مهران ممنوع اعلام شد. این اتفاق در حالی افتاد که در آن برهه زمانی، نزدیک به نیمی از نیاز بازار داخلی این کشور به محصول میلگرد یعنی حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن توسط فولادسازان ایرانی تامین می‌شد و ممنوعیت صادرات از سه مرز مذکور، منجر به افت صادرات میلگرد ساخت ایران به عراق شد.

علاوه‌براین، تعرفه‌ سنگین ۱۳۰ دلاری دولت عراق بر واردات میلگرد نیز همچنان پابرجاست؛ اقدامی که عملا صادرات میلگرد به این کشور را ناممکن ساخته است و ادامه این شرایط، رقابت‌پذیری صادرات فولاد ایران در بازار عراق را بیش از پیش تحت فشار قرار می‌دهد.

در چنین شرایطی، انتظار می‌رود دولت با بازنگری در سیاست‌های ارزی، محدودیت‌های صادرات مقاطع طویل فولادی علی‌الخصوص میلگرد را کاهش دهد و سازوکار موثری در حوزه تجارت خارجی در شرایط حساس فعلی ایجاد کند تا بخشی از بار فشارهای تعرفه‌ای در بازارهای هدف فولادسازان داخلی جبران شود.

رکود ساخت‌ساز؛ فشار مضاعف بر دوش واحدهای نورد

در حالی که افزایش نرخ تورم و رشد هزینه‌های تولید طی ماه‌های اخیر، منجر به صعود چشمگیر قیمت مقاطع طویل فولادی در بازار شده است، صنعت ساخت‌وساز به عنوان مهم‌ترین مصرف‌کننده این محصولات نیز با رکود جدی همراه شده و روند تکمیل و اجرای بسیاری از پروژه‌های عمرانی و ساختمانی را تحت‌الشعاع قرار داده است.

در پایان باید گفت اگر شرایط به همین شکل ادامه پیدا کند و تمهیدات لازم از سوی مسئولان ذی‌ربط جهت ایجاد ثبات در بازار اندیشیده نشود، صنعتی که سال‌ها به‌ عنوان یکی از ستون‌های اصلی توسعه اقتصادی و صنعتی در کشور شناخته می‌شد، به ‌تدریج با افت ظرفیت تولید و از دست رفتن بخشی از بازارهای داخلی و صادراتی مواجه خواهد شد و جایگاه ایران در بازارهای جهانی نیز به خطر خواهد افتاد؛ کمااینکه اکنون شاهد حضور ویتنام به جای ایران در میان ۱۰ فولادساز برتر دنیا هستیم و احتمال سقوط به جایگاه‌های پایین‌تر نیز طی ماه‌های آتی وجود دارد.

انتهای پیام//