هشدار کارشناسان درباره بحران غذایی جهانی با بسته ماندن تنگه هرمز

به گزارش نماد اقتصاد، حامد عبداله نژاد/با توجه به تنش‌های اخیر و حملات نظامی به ایران و بسته شدن تنگه هرمز، نگرانی‌های جدی در مورد تورم مواد غذایی و افزایش قیمت انرژی و کودهای شیمیایی به وجود آمده است. این وضعیت تأثیرات عمیقی بر بخش کشاورزی در سراسر جهان گذاشته و انتظار می‌رود منجر به کاهش قابل توجه در برداشت محصولات شود.

تنگه هرمز، به عنوان یک شاهراه آبی حیاتی بین ایران و عمان، نقشی کلیدی در انتقال حدود ۲۰ درصد از نفت خام و گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) خلیج فارس به بازارهای جهانی ایفا می‌کند. با این حال، تمرکز در بحبوحه این جنگ بر روی نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل ال‌ان‌جی است، زیرا عبور و مرور آن‌ها از این تنگه با موانع جدی روبرو شده است.

در کنار اهمیت سوخت‌های فسیلی، محموله‌های بسیار حساس دیگری نیز وجود دارند که نقش حیاتی در تأمین غذای جهانی ایفا می‌کنند: کودهای شیمیایی. علاوه بر این، واردات مواد غذایی برای کشورهای جنوب خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت، عمان و بحرین، حیاتی است.

بر اساس داده‌های “سیگنال گروپ”، کشورهای منطقه خلیج فارس حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی کودهای اساسی مانند گوگرد، فسفات و آمونیاک را به خود اختصاص داده‌اند. گزارش‌های بلومبرگ نیز نشان می‌دهد که نیمی از اوره معامله شده در جهان از این منطقه تأمین می‌شود و قطر به تنهایی حدود ۱۰ درصد از عرضه جهانی را در اختیار دارد. پس از حملات به تأسیسات راس لفان، شرکت “قطر انرژی” تولید خود را متوقف کرد که این امر منجر به خروج صدها هزار تن مواد اولیه کود از چرخه عرضه شد.

سازمان تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) اعلام کرده است که ماهانه حدود ۱.۳۳ میلیون تن کود از طریق تنگه هرمز جابه‌جا می‌شود. بنابراین، مسدود ماندن این گذرگاه برای ۳۰ روز می‌تواند منجر به کمبود جهانی کود و کاهش بازدهی محصولات استراتژیک مانند برنج، گندم و ذرت شود که به شدت به نیتروژن وابسته هستند.

جوزف گلاوبر، پژوهشگر ارشد مؤسسه بین‌المللی تحقیقات سیاست غذایی، توضیح داد که افزایش قیمت کودها بر تصمیم کشاورزان در انتخاب نوع محصول تأثیر می‌گذارد. آن‌ها ممکن است به جای محصولات پرمصرف نیتروژنی، به سمت کشت محصولاتی با نیاز کمتر به کود روی آورند تا هزینه‌های تولید را مدیریت کنند. این کاهش مصرف کود، به ویژه در کشورهای فقیر، می‌تواند به افت تولید محصولات کشاورزی منجر شود.

طبق گزارش سازمان عملیات تجاری دریایی بریتانیا، حملات اخیر ایران به سه کشتی در تنگه هرمز، نشان‌دهنده عزم تهران برای مسدود نگه داشتن این تنگه است. تحلیلگران بازار معتقدند که هرچه این انسداد طولانی‌تر شود، اختلال در زنجیره تأمین جهانی کودهای شیمیایی افزایش خواهد یافت.

پیامدهای فزاینده این بحران می‌تواند سومین تهدید بزرگ برای امنیت غذایی جهان در ۶ سال اخیر باشد. پیش از این، همه‌گیری کرونا و سپس جنگ اوکراین و تصرف زمین‌های کشاورزی و بنادر صادرات غلات اوکراین توسط روسیه، امنیت غذایی جهانی را به شدت تهدید کرده بود.