صنایع غذایی جهان در آستانه بحران

به گزارش نماد اقتصاد، درحالی که اختلال در تنگه هرمز بازار نفت و انرژی جهان را طی دو ماه اخیر تحت تاثیر قرار داده است، ادامه روند حاکم بر این آبراه حیاتی می‌تواند عرضه مواد غذایی و بازار کالاهای اساسی را نیز تهدید کند.

تنگه هرمز علاوه بر برخورداری از ظرفیت انتقال نزدیک به ۳۰ درصد صادرات نفت و حدود ۲۰ درصد عرضه گاز طبیعی جهان، بیش از ۳۰ درصد ظرفیت صادرات جهانی کودهای شیمیایی را نیز در اختیار دارد؛ مسیری که تنها راه دسترسی کشورهای حوزه خلیج فارس به آب‌های آزاد است و بر این اساس نقش مهمی در تولید مواد غذایی جهان ایفا می‌کند.

سلطه چین بر بازار جهانی کودهای شیمیایی

کودهای شیمیایی به عنوان عناصر کلیدی افزایش بهره‌وری در صنعت کشاورزی، نقشی اساسی در تامین امنیت غذایی جهان ایفا می‌کنند. براساس آمار، تولید کل کودهای شیمیایی دنیا طی سال‌های اخیر حدود ۲۲۰ میلیون تن بوده‌ که به‌ طور متوسط، چین به‌ تنهایی نزدیک به ۳۰ درصد آن را تولید کرده‌ است.

کودهای شیمیایی اساسا به چهار نوع نیتراته، فسفاته، پتاس و «NPK» دسته‌بندی می‌شوند که در بخش کودهای نیتراته، چین تقریبا سهم ۳۵ تا ۴۰ درصدی از بازار جهانی آن را در اختیار دارد و معادل تولید متوسط سالانه ۴۰ میلیون تن است.

ارقام مذکور بیانگر اهمیت بالای سیاست‌های داخلی چین برای بازار جهانی مواد غذایی است؛ چرا‌که حتی تغییرات اندک نیز در تولید یا مصرف اژدهای زرد می‌تواند روند عرضه، تقاضا و به دنبال آن قیمت‌های جهانی را تغییر دهد.

افزایش قیمت کودهای شیمیایی زیر سایه جنگ

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، اختلال در تنگه هرمز به دنبال تشدید تنش‌ها میان ایران و دشمن آمریکایی صهیونی، به طور مستقیم بر تولید و صادرات کودهای شیمیایی (نیتراته) اثرگذار بوده است. کشورهای حوزه خلیج فارس حدود ۱۵ میلیون تن اوره، دی‌آمونیوم فسفات و آمونیاک در طول سال تولید می‌کنند که در تولید محصولات کشاورزی توسط کشورهای مختلف جهان اعم از هند، آمریکا، برزیل و استرالیا مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در حالی که نزدیک به ۷۰ درصد هزینه تولید این کودها به گاز طبیعی وابسته است، بنابراین هرگونه رشد قیمت نفت و حامل‌های انرژی، به طور مستقیم قیمت کودها را افزایش می‌دهد. برای مثال، قیمت اوره به عنوان یکی از کودهای شیمیایی مهم، طی روزهای پایانی اسفند ماه ۱۴۰۴ به بیش از ۶۰۰ دلار به ازای هر تن رسید که نشان از تاثیر بالای تنگه هرمز بر قیمت این محصول دارد.

نکته قابل توجه دیگر اینکه میزان ذخایر و انبارهای کود در جهان محدود است و بیشتر خریدها براساس تقاضای فصلی و به صورت تحویل فوری صورت می‌پذیرد. بنابراین هرگونه محدودیت تردد در تنگه هرمز، می‌تواند بازار جهانی مواد غذایی را تحت تاثیر قرار دهد.

حال و روز کشاورزان آمریکایی مساعد نیست

به دلیل جنگ با ایران و هم‌زمان با آغاز فصل کاشت در بهار در آمریکای شمالی، کشاورزان آمریکایی متحمل ضرر فراوانی از افزایش شدید قیمت کودهای شیمیایی شده‌اند؛ به نحوی که طبق آمارهای اعلام‌شده، تقریبا ۷۰ درصد از کشاورزان قادر به تامین هزینه کامل کودهای شیمیایی نیستند.

در شرایطی که سخت‌گیری‌ها بر تردد از تنگه هرمز توسط دولت جمهوری اسلامی ایران تشدیده شده و نفتکش‌ها و کشتی‌های باری همچنان قادر به تردد از این آبراه حیاتی نیستند، به نظر روزهای دشوارتری پیش‌روی کشاورزان آمریکایی قرار داشته باشد و احتمال می‌رود بحران حاکم حتی پس از بازگشایی تنگه هرمز نیز ادامه یابد.

بحرانی که قیمت کالاهای اساسی مانند گندم، ذرت، نان و… را افزایش خواهد داد و کشاورزان آمریکایی را به دنبال رشد قیمت روغن سویا و خوراک دام مجبور به تغییر برنامه‌های تولیدی خواهد کرد؛ اگرچه نگرانی جدی‌ای طی کوتاه‌مدت وجود ندارد اما اگر تنگه هرمز برای مدت طولانی مسدود باقی بماند، بی‌شک فشار بر امنیت غذایی جهانی افزایش خواهد یافت.

انتهای پیام//