جهش پنهان قیمت‌ها در سبد خانوار/ رشد ۳۵ تا ۴۵ درصدی اقلام اساسی از دی تا اسفند ۱۴۰۴

به گزارش نماد اقتصاد،  یگانه بختیاری/ بررسی‌های میدانی و رصد بازار کالاهای مصرفی نشان می‌دهد که برخی اقلام اساسی روزانه در فاصله ابتدای دی‌ماه تا اوایل اسفند ۱۴۰۴، جهش‌های قیمتی قابل توجهی را تجربه کرده‌اند که عمدتاً فراتر از افزایش‌های رسمی اعلام‌شده توسط ستاد تنظیم بازار بوده است. این روند، تورم پنهان را در سبد خانوار ایرانی تشدید کرده و قدرت خرید دهک‌های پایین و متوسط را به طور محسوسی کاهش داده است.

بر اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده از فروشگاه‌های زنجیره‌ای، بازارهای عمده‌فروشی و گزارش‌های میدانی، تورم مواد غذایی در این بازه زمانی، به ویژه در اقلامی که نظارت مستقیم کمتری بر آن‌ها اعمال شده، از میانگین تورم رسمی مرکز آمار نیز فراتر رفته است.

قیمت شیر نایلونی (مشمایی) دو برابر شد

شیر نایلونی ۸۰۰ گرمی اقتصادی  که میلیون‌ها خانوار برای تأمین نیاز کودکان و سالمندان به آن وابسته‌اند در ابتدای دی‌ماه بین ۳۱ تا ۳۸ هزار تومان قیمت داشت. این رقم اکنون به ۶۳ هزار تومان رسیده است، به این معنا که رشد ۱۰۰ درصدی در کمتر از دو ماه را تجربه کررده است

این افزایش، حتی با احتساب اعتبار کالابرگ الکترونیکی، یکی از شدیدترین شوک‌های قیمتی دو دهه اخیر برای دهک‌های پایین درآمدی به شمار می‌رود.

روغن خوراکی؛ جهش دوم پس از اعلام رسمی

روغن مایع پخت‌وپز (بطری ۱٫۸ کیلویی برندهای پرمصرف) پس از حذف ارز ترجیحی در دی به حدود ۴۷۰ تا ۶۶۵ هزار تومان رسید، اما در بهمن و اسفند مجدداً ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یافت و اکنون برخی برندها به بیش از ۸۰۰ هزار تومان رسیده‌اند. دبه ۵ کیلویی نیمه‌جامد نیز از مرز ۱٫۸ میلیون تومان عبور کرده است. این جهش دوباره قیمت نشان‌دهنده ادامه التهاب بازار حتی پس از اعلام نرخ‌های جدید است.

گوشت قرمز؛ گران‌ترین پروتئین سفره خانوار

شقه گوسفندی از حدود ۹۵۰ تا ۱٬۰۰۰ هزار تومان در دی به ۱٬۳۸۰ تا ۱٬۴۷۰ هزار تومان در اسفند (رشد ۴۰ تا ۵۰ درصد) را شاهد بود. همچنین سردست و ران گوساله از ۱٬۰۲۰ تا ۱٬۰۵۰ هزار تومان به ۱٬۵۳۰ تا ۱٬۶۵۰ هزار تومان رشد داشت.

این سطوح قیمتی، مصرف گوشت قرمز را برای بخش قابل توجهی از خانوارها به یک کالای لوکس ماهانه تبدیل کرده است.

برنج ایرانی و شیر بطری؛ فشار بر دو قلم کلیدی سفره

برنج طارم هاشمی کیلویی از ۴۳۳ هزار تومان در ابتدای دی به ۵۰۰ تا ۶۴۰ هزار تومان رسیده و رشد ۵۰ درصدی داشت.. شیر بطری کم‌چرب ۹۴۶ میلی‌لیتری (برندهای پگاه و کاله) نیز از ۵۲٫۵۰۰ تومان به ۷۰٫۵۰۰ تومان افزایش یافته و رشد ۳۴ درصدیداشته است.تخم‌مرغ شانه‌ای ۳۰ عددی پس از جهش اولیه دی، نوسان داشته اما همچنان نسبت به ابتدای دوره گران‌تر باقی مانده است.

عوامل اصلی جهش قیمت‌ها چیست؟

این افزایش‌ها نتیجه ترکیبی از عوامل ساختاری و موقعیتی است:

حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی در دی‌ماه

حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی در دی‌ماه شوک اولیه را ایجاد کرد. نهاده‌های دامی (جو، ذرت، کنجاله سویا) که بیش از ۷۰ درصد هزینه تولید شیر، گوشت و مرغ را تشکیل می‌دهند، ناگهان با نرخ نیمایی یا نزدیک به آزاد مواجه شدند و زنجیره تولید لبنیات و پروتئین را تحت تأثیر قرار دادند.

جهش نرخ ارز آزاد و نیمایی در بهمن و اسفند، موج دوم را به همراه داشت و هزینه‌های واردات، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و انرژی را افزایش داد.

مشکلات عرضه و تولید داخلی شامل کاهش عرضه شیر خام به دلیل گران شدن علوفه و شیوع بیماری در برخی استان‌ها، کمبود برنج داخلی به دلیل خطای برآورد تولید و کاهش واردات، و افزایش کشتار دام مولد در بخش گوشت قرمز.

تقاضای فصلی پایان سال و ضعف نظارت باعث شد برخی افزایش‌ها فراتر از نرخ‌های مصوب پیش برود و تورم انتظاری بازار را تشدید کند.

در نتیجه، سبد مصرفی خانوار متوسط ایرانی در این دو ماه حدود ۳۵ تا ۴۵ درصد گران‌تر شده است؛ رقمی که حتی بالاتر از نرخ تورم رسمی اعلام‌شده توسط مرکز آمار (تورم نقطه‌به‌نقطه مواد غذایی نزدیک به ۹۰ درصد) ارزیابی می‌شود.

کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که تداوم این روند در ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۵ می‌تواند قدرت خرید دهک‌های پایین را به پایین‌ترین سطح تاریخی برساند.

دولت بر کنترل بازار تأکید دارد، اما تجربه دو ماه اخیر نشان می‌دهد که اجرای دقیق نظارت زنجیره‌ای و تقویت تولید داخلی نهاده‌ها، بیش از وعده‌های کلی ضروری است وکالا برگ ۱میلیون تومانی دردی از این مردم دوا نمی کند.