سرمایه‌گذاران در انتظار؛ فرصت‌ها و تهدیدهای پیش‌روی بورس در ۱۴۰۴

به گزارش نماداقتصاد، بازار سرمایه تهران در هفته‌های اخیر با نوسانات شدیدی مواجه شده و عملاً تحت تاثیر تحولات سیاسی و اقتصادی، روندی نزولی و ریزش شاخص‌ها را تجربه می‌کند.

به‌رغم گزارش‌های مثبتی درباره بازدهی بورس طی ماه‌های گذشته، وضعیت فعلی بازار نشان‌دهنده بحران و سقوط بی‌سابقه‌ای است که سرمایه‌گذاران و فعالان بازار را به شدت نگران کرده است.

روند کلی و شاخص بورس در تیر ۱۴۰۴

بورس اوراق بهادار تهران در تیرماه ۱۴۰۴ پس از تعطیلی به دلیل تنش‌های سیاسی و نظامی میان ایران و اسرائیل، دوباره بازگشایی شد اما بلافاصله با کاهش شدید شاخص‌ها مواجه شد. شاخص کل بورس تهران در هفته اول پس از بازگشایی حدود ۲۰ درصد سقوط کرد که این میزان کاهش در تاریخ بورس تهران بی‌سابقه است و بسیاری از سرمایه‌ها را از بین برده است.

در ۱۴ تیر ۱۴۰۴ شاخص TEDPIX برابر با ۲,۷۳۴,۰۰۰ واحد گزارش شده که نسبت به بازه‌های قبل در ماه جاری کاهش ۶.۴۳ درصدی داشته است. این در حالی است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته شاخص هنوز حدود ۲۴ درصد رشد نشان می‌دهد، اما روند فعلی بازار کاهشی و ناپایدار ارزیابی می‌شود.

عوامل موثر بر ریزش بازار سرمایه

ریزش اخیر بازار بورس تهران در تیر و مرداد ۱۴۰۴ تا حد زیادی ناشی از عوامل ژئوپلیتیکی، سیاسی، اقتصادی و روانی است که باعث کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و به وجود آمدن صف‌های فروش سنگین شده است. تحلیل کارشناسان نشان می‌دهد این ریزش بخشی از چرخه طبیعی بازار سرمایه است و نباید با سقوط دائم اشتباه گرفته شود؛ اصلاح و نوسان قیمت‌ها ذات بازار سرمایه بوده و وجود دوره‌هایی از ریزش برای رشد پایدار بعدی لازم است.
با این حال، در شرایط فعلی به دلیل تداوم تنش‌ها و عدم وجود حمایت کارآمد و منابع مالی قابل توجه از سوی صندوق تثبیت بازار یا دولت، روند نزولی فعلاً ادامه‌دار به نظر می‌رسد و شاخص کل بورس ممکن است به سطوح حمایتی مهمی مانند ۲٬۸۳۰٬۰۰۰ یا حتی ۲٬۵۴۰٬۰۰۰ واحد کاهش یابد.
منابع خبری همچنین بر این نکته تأکید دارند که بازگشت تعادل و روند صعودی منوط به تزریق نقدینگی قابل توجه و بهبود فضای روانی و سیاسی در بازار است.
در مجموع، ریزش فعلی بورس بیشتر تصویری موقت و اصلاحی دارد تا سقوط همیشگی، اما به دلیل شدت فشارهای بیرونی و داخلی، روند نزولی می‌تواند مدتی ادامه یابد تا با تحقق اصلاحات ساختاری، شفافیت بیشتر، و حمایت‌های مالی بهبود یابد. بنابراین سرمایه‌گذاران باید انتظار نوسانات و دوره‌های اصلاح قیمت را داشته باشند و با بررسی دقیق شرایط بنیادی و روانی بازار، استراتژی مناسبی را انتخاب کنند.

تدابیر و چشم‌انداز بازار سرمایه کشور

با وجود وضعیت بحرانی، گزارش‌ها نشان می‌دهد بورس تهران در سال ۲۰۲۵ هنوز ظرفیت رشد دارد و در ماه‌های گذشته توانسته رتبه دوم بازدهی را در میان ۷۵ بورس مهم جهان کسب کند، خصوصاً در ماه‌های ابتدایی سال میلادی شاخص‌ها رشد قابل توجهی داشتند. این مسئله نشان می‌دهد بازار براساس داده‌های بنیادی و پتانسیل‌های اقتصادی ایران، بستر بالقوه‌ای برای بازیابی دارد.

از جمله اقدامات احتمالی برای بهبود شرایط و ساماندهی بازار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

برای بهبود شرایط و ساماندهی بازار سرمایه در سال ۱۴۰۴ لازم است مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ و عمیق در سطوح مختلف اقتصادی، ساختاری، نظارتی و روانی انجام شود تا بازار بتواند به ثبات، نقدشوندگی و جذابیت واقعی برای سرمایه‌گذاران دست یابد.

ابتدا باید به اصلاحات ساختاری در زیرساخت‌های بازار پرداخته شود. این مورد شامل بازنگری در قواعد معاملات مثل دامنه نوسان و حجم مبناست که باید به صورت منعطف و بر اساس شرایط واقعی بازار تنظیم شوند تا از بلوکه شدن سرمایه و ایجاد صف‌های سنگین جلوگیری کرده و امکان نقدشوندگی فراهم شود. فناوری‌های نوین و سامانه‌های معاملاتی باید به‌روزرسانی شوند تا معاملات سریع‌تر، شفاف‌تر و امن‌تر انجام شود و امکان رصد بهتر رفتارهای غیرعادی فراهم گردد.

از سوی دیگر، بهبود شفافیت شرکت‌ها و گزارش‌دهی مالی دقیق‌تر، همراه با افزایش پاسخگویی مدیران شرکت‌ها به سهامداران، مؤلفه مهمی است که زمینه افزایش اعتماد عمومی را فراهم می‌کند. بدون شفافیت کافی، سرمایه‌گذاران دچار تردید می‌شوند و ریسک بازار افزایش می‌یابد.
در بخش سیاست‌گذاری کلان، ثبات اقتصادی و سیاسی از اهمیت بالایی برخوردار است. دولت باید با اتخاذ سیاست‌های پولی و مالی متوازن، مدیریت مناسب نقدینگی و کنترل تورم، فضای امن و قابل پیش‌بینی برای سرمایه‌گذاری در بورس ایجاد کند. هرگونه تزلزل در فضای کلان یا نوسانات غیرمنتظره می‌تواند به سرعت اعتماد سرمایه‌گذاران را تحت‌الشعاع قرار دهد.

همچنین ابزارهای متنوع مالی، مثل انواع اوراق بدهی، صکوک و قراردادهای اختیار معامله، باید توسعه یابند تا مخاطبان مختلف با ریسک‌پذیری گوناگون فرصت‌های سرمایه‌گذاری مناسب بیابند و امکان مدیریت ریسک برای فعالان بازار فراهم شود. تقویت صندوق‌های سرمایه‌گذاری و تسهیل ورود سرمایه‌گذاران حقوقی و خارجی در بازار نیز می‌تواند عمق و نقدشوندگی بورس را بالا ببرد.
در کنار این موارد، جدا نمودن بخش‌های مختلف بازار با ویژگی‌های متفاوت و ایجاد زیرساخت‌های تخصصی مانند بورس بین‌الملل در مناطق آزاد، می‌تواند به جذب سرمایه خارجی و افزایش رقابت‌پذیری بازار منجر شود. این اقدامات کمک می‌کند تا بازار سرمایه ایران از حالت جزیره‌ای خارج شود و با بازارهای جهانی هماهنگ‌تر گردد.

از لحاظ روانی و رفتاری، کنترل هیجانات، کاهش رفتارهای جمعی و صف‌نشینی مکرر نیازمند فرهنگ‌سازی، آموزش مستمر سرمایه‌گذاران و همچنین مانیتورینگ دقیق از سوی نهادهای ناظر است. افزایش آگاهی فعالان بازار و تشویق به سرمایه‌گذاری بلندمدت، از طریق ارائه ابزارهای مالی بیمه شده نظیر قراردادهای اختیار معامله، به ایجاد ثبات در بازار کمک می‌کند.

در نهایت می‌توان گفت بهبود وضعیت بورس مستلزم یک بسته سیاستی جامع است که به صورت همزمان ارکان مختلف بازار، سیاست‌های دولتی، فناوری و رفتار سرمایه‌گذاران را در بر گیرد. بدون هماهنگی کامل بین این بخش‌ها، تلاش‌های جزئی و پراکنده کارایی لازم را نداشته و بازار همچنان در وضعیت ناپایدار باقی خواهد ماند. اما با اجرای موفق این اصلاحات، می‌توان انتظار داشت بازار سرمایه ایران به تدریج به سمت بازاری شفاف‌تر، عمیق‌تر و کاراتر حرکت کند که نقش محوری خود در تأمین مالی و توسعه اقتصادی را ایفا نماید.

برای برقراری ثبات و تحقق نقش بورس در تأمین مالی توسعه اقتصادی، نیازمند اصلاحات ساختاری، ارتقای شفافیت و حمایت هدفمند همراه با مدیریت ریسک‌های ژئوپلیتیک است. شرایط فعلی بیانگر یک دوره گذار پرچالش است که با مدیریت مناسب می‌تواند به بازگشت ثبات و رونق بازار منجر شود.

یگانه بختیاری