وضعیت و پیامدهای محدودیت دامنه نوسان در بازار سهام ایران

به گزارش نماداقتصاد، سال گذشته، بازار سرمایه ایران با رخدادهای بی‌سابقه‌ای مانند تنش‌های سیاسی و نظامی در خاورمیانه، حادثه منجر به فوت ریاست جمهوری، انتخابات ریاست جمهوری ایران و آمریکا و برخوردهای نظامی محدود مواجه شد. این رویدادها ریسک‌های سیستماتیک بازار را به شدت افزایش دادند و سازمان بورس برای کنترل هیجانات و کاهش آسیب‌های احتمالی، دامنه نوسان معاملات را محدود کرد.

جزئیات محدودیت‌های اعمال شده

در مهرماه ۱۴۰۳، هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار تصمیم گرفت دامنه نوسان سهام در بورس و فرابورس را به مثبت و منفی ۳ درصد کاهش دهد. این تصمیم در راستای آرامش‌بخشی به بازار و جلوگیری از تکانه‌های شدید قیمتی اتخاذ شد. پیش از این، دامنه نوسان در برخی بازارها تا مثبت و منفی ۶ درصد نیز افزایش یافته بود، اما با تشدید ریسک‌های بیرونی، محدودیت‌ها مجدداً تشدید شدند.

اهداف و پیامدهای محدودیت دامنه نوسان چیست؟

محدودیت دامنه نوسان با هدف کاهش هیجانات و جلوگیری از ریزش‌های شدید شاخص اعمال شد. این اقدام به سرمایه‌گذاران فرصت بیشتری برای تصمیم‌گیری داد و مانع از افت ناگهانی ارزش دارایی‌ها شد. با این حال، کارشناسان معتقدند این محدودیت‌ها اثرات منفی نیز به همراه داشته است؛ از جمله:

• کند شدن روند رسیدن شاخص به تعادل و تداوم طولانی‌تر روزهای منفی در بازار.
• کاهش آزادی معاملات و افزایش زمان تخلیه هیجانات بازار.
• تأخیر در بازگشت قیمت سهام به ارزش ذاتی پس از انتشار اخبار مثبت یا منفی.

نگاه کارشناسان به آینده دامنه نوسان

بیشتر کارشناسان بر این باورند که محدودیت دامنه نوسان باید موقتی باشد و با کاهش ریسک‌های سیاسی و اقتصادی، به تدریج به شرایط عادی بازگردد. تغییر ناگهانی دامنه نوسان می‌تواند شوک و هیجان جدیدی به بازار وارد کند، بنابراین توصیه می‌شود این تغییرات به صورت تدریجی و مرحله‌ای انجام شود تا بازار فرصت تطبیق داشته باشد.

مقایسه با بازارهای جهانی

در بسیاری از بازارهای سهام دنیا، یا دامنه نوسان بسیار بازتر است یا اساساً محدودیتی اعمال نمی‌شود. این موضوع باعث می‌شود هیجانات بازار سریع‌تر تخلیه شود و قیمت‌ها زودتر به تعادل برسند.

محدودیت دامنه نوسان در بازار سهام ایران، واکنشی به شرایط خاص و پرریسک سال گذشته بود که با هدف حفظ ثبات و آرامش بازار اجرا شد. با کاهش تدریجی ریسک‌های بیرونی و بهبود فضای سیاسی و اقتصادی، انتظار می‌رود این محدودیت‌ها نیز به تدریج کاهش یابد و بازار به روال عادی بازگردد. اما نکته کلیدی، اجرای تدریجی و حساب‌شده این تغییرات برای جلوگیری از شوک‌های جدید به بازار است.

حامد عبداله نژاد