انتخابات آمریکا و آینده جنگ ایران؛ کنگره چگونه می‌تواند ترامپ را مهار کند؟

به گزارش نماد اقتصاد، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در شرایطی برگزار می‌شود که سیاست خارجی دولت دونالد ترامپ، به‌ویژه در قبال ایران و تحولات خاورمیانه، با ابهام‌ها و چالش‌های متعددی روبه‌رو است. در این میان، تغییر احتمالی ترکیب کنگره و بازگشت دموکرات‌ها به اکثریت مجلس نمایندگان و حتی سنا می‌تواند بر دامنه اختیارات سیاسی و نظامی رئیس‌جمهور آمریکا اثر بگذارد. هرچند ترامپ همچنان به‌عنوان فرمانده کل قوای ایالات متحده از اختیارات قابل‌توجهی در حوزه نظامی برخوردار است، اما تغییر موازنه قدرت در کنگره می‌تواند استفاده از گزینه‌های پرهزینه و گسترده نظامی را برای دولت او دشوارتر کند.

محمدمهدی عباسی، پژوهشگر مسائل آمریکا، در گفت‌وگو با نماد اقتصاد با اشاره به رقابت نزدیک نامزدهای دو حزب در انتخابات سنا و برتری نسبی دموکرات‌ها در رقابت‌های مجلس نمایندگان، معتقد است پیروزی دموکرات‌ها می‌تواند محدودیت‌های سیاسی و بودجه‌ای بیشتری برای دولت ترامپ ایجاد کند. به گفته او، کنگره از ابزارهایی مانند کنترل بودجه، نظارت بر عملکرد دولت و احضار مقام‌های اجرایی برخوردار است و می‌تواند از این طریق هزینه تصمیمات نظامی دولت را افزایش دهد.

او همچنین با اشاره به نقش پررنگ لابی اسرائیل در انتخابات آمریکا، تأکید می‌کند که این لابی از طریق تأمین مالی نامزدها و حمایت از رقبای منتقدان اسرائیل تلاش می‌کند بر ترکیب کنگره و جهت‌گیری سیاست خارجی واشنگتن اثر بگذارد؛ هرچند تغییر نگرش افکار عمومی آمریکا نسبت به اسرائیل، موفقیت این تلاش‌ها را در برخی رقابت‌ها با محدودیت مواجه کرده است.

برتری دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان و رقابت نزدیک در سنا

عباسی در ارزیابی چشم‌انداز انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا اظهار کرد: برآوردهای انتخاباتی حاکی از آن است که دموکرات‌ها شانس بالایی برای کسب اکثریت مجلس نمایندگان دارند. فاصله میان نامزدهای دو حزب در بسیاری از رقابت‌های این مجلس به اندازه‌ای است که می‌توان با اطمینان بیشتری از احتمال افزایش قابل‌توجه کرسی‌های دموکرات‌ها سخن گفت. برآورد شخصی من این است که دموکرات‌ها ممکن است دست‌کم ۲۳۰ کرسی مجلس نمایندگان را به دست آورند و جمهوری‌خواهان نیز در حدود ۲۰۵ کرسی داشته باشند.

او در ادامه با تفکیک وضعیت مجلس نمایندگان از سنا گفت: رقابت در سنا بسیار نزدیک‌تر است و پیش‌بینی نتیجه آن دشوارتر به نظر می‌رسد. در حدود ۱۰ تا ۱۱ ایالت رقابتی که از آنها با عنوان ایالت‌های نوسانی یا میدان نبرد انتخاباتی یاد می‌شود، فاصله نامزدهای دموکرات و جمهوری‌خواه در نظرسنجی‌ها بسیار اندک است و در برخی موارد به حدود یک یا دو واحد درصد می‌رسد. به همین دلیل، نمی‌توان با قطعیت درباره ترکیب آینده سنا اظهارنظر کرد.

این پژوهشگر مسائل آمریکا افزود: در حال حاضر جمهوری‌خواهان با نسبت ۵۳ به ۴۷ کرسی اکثریت سنا را در اختیار دارند. با این حال، اگر روند نظرسنجی‌ها به نفع دموکرات‌ها ادامه پیدا کند، احتمال تغییر این ترکیب و رسیدن اکثریت سنا به نسبت ۵۲ به ۴۸ به سود دموکرات‌ها وجود دارد. البته این پیش‌بینی به دلیل نزدیکی رقابت‌ها همچنان با عدم قطعیت همراه است.

عباسی با اشاره به برآوردهای مؤسسات پیش‌بینی و بازارهای شرط‌بندی انتخاباتی نیز گفت: برخی از این مؤسسات، از جمله کالشی، احتمال پیروزی دموکرات‌ها در رقابت برای کنترل سنا را بالا ارزیابی کرده‌اند؛ اما این برآوردها را نمی‌توان معادل پیش‌بینی قطعی دانست. بازارهای پیش‌بینی نیز ممکن است دچار خطا شوند و نتیجه نهایی به عملکرد نامزدها در ایالت‌های رقابتی بستگی دارد.

پیروزی دموکرات‌ها چگونه بر اختیارات نظامی ترامپ اثر می‌گذارد؟

عباسی در ادامه گفت‌وگو، مهم‌ترین پیامد احتمالی پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات کنگره را افزایش ابزارهای نظارتی و محدودکننده در برابر دولت ترامپ دانست و تصریح کرد: در صورت کسب اکثریت مجلس نمایندگان و سنا از سوی دموکرات‌ها، امکان اعمال فشار سیاسی بر دولت افزایش پیدا می‌کند. با این حال، باید توجه داشت که دونالد ترامپ همچنان رئیس‌جمهور و فرمانده کل قوای آمریکا خواهد بود و اختیارات مشخصی برای اتخاذ تصمیمات نظامی در اختیار دارد.

به گفته او، تغییر ترکیب کنگره به معنای سلب کامل اختیار نظامی از رئیس‌جمهور نیست؛ اما می‌تواند دامنه اقدامات گسترده و پرهزینه نظامی را محدود کند. برای نمونه، اقداماتی مانند ورود به یک جنگ زمینی، گسترش عملیات نظامی در مقیاس وسیع یا اجرای یک کارزار طولانی‌مدت که به منابع مالی قابل‌توجه نیاز دارد، بدون همراهی سیاسی و بودجه‌ای کنگره با موانع جدی مواجه خواهد شد.

این پژوهشگر مسائل آمریکا با اشاره به نقش کنگره در تصویب بودجه افزود: یکی از مهم‌ترین اهرم‌های کنگره، اختیار تصویب یا عدم تصویب منابع مالی مورد نیاز دولت است. اگر دموکرات‌ها اکثریت را در اختیار بگیرند، می‌توانند با مخالفت با تخصیص بودجه ‌های مورد نیاز برای عملیات نظامی گسترده، هزینه اجرای چنین تصمیماتی را برای دولت ترامپ افزایش دهند. به این ترتیب، حتی اگر رئیس‌جمهور از نظر حقوقی و نظامی امکان صدور دستور عملیات را داشته باشد، تأمین منابع مالی و تداوم آن با محدودیت‌های سیاسی و نهادی روبه‌رو خواهد شد.

عباسی همچنین به ابزارهای نظارتی کنگره اشاره کرد و گفت: کمیته‌های تخصصی مجلس نمایندگان و سنا می‌توانند مقام‌های دولت را برای پاسخ‌گویی احضار کنند و عملکرد وزارتخانه‌ها و نهادهای اجرایی را زیر ذره‌بین قرار دهند. این روند می‌تواند فشار سیاسی بر دولت را افزایش دهد و بخش قابل‌توجهی از انرژی سیاسی ترامپ را صرف اختلافات داخلی کند.

او در همین زمینه، احتمال پیگیری روند استیضاح برخی مقام‌های دولت را نیز مطرح کرد و افزود: استیضاح رئیس‌جمهور و برکناری او به سازوکارها و آرای بسیار سنگینی نیاز دارد و دستیابی به چنین نتیجه‌ای، به‌ویژه در شرایطی که ترکیب سیاسی سنا نزدیک باشد، دشوار است. با این حال، کنگره می‌تواند از ابزارهای نظارتی و سیاسی خود علیه مقام‌های دولت استفاده کند و آنها را برای پاسخ‌گویی درباره تصمیمات اجرایی و سیاست‌های دولت تحت فشار قرار دهد.

به اعتقاد عباسی، در چنین شرایطی، درگیری سیاسی دولت ترامپ با کنگره می‌تواند به یکی از عوامل تأثیرگذار بر سیاست خارجی آمریکا تبدیل شود. هرچه دولت بیشتر درگیر منازعات داخلی و پاسخ‌گویی به کنگره باشد، امکان تمرکز بر اجرای سیاست‌های خارجی پرهزینه و به‌ویژه گزینه‌های نظامی گسترده نیز کاهش پیدا می‌کند.

انتخابات آمریکا و تأثیر آن بر معادلات جنگ ایران

این پژوهشگر مسائل آمریکا با اشاره به ارتباط میان نتایج انتخابات کنگره و تحولات مربوط به ایران اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین آثار احتمالی پیروزی دموکرات‌ها، افزایش محدودیت‌های سیاسی و مالی در برابر تصمیمات نظامی ترامپ خواهد بود. این موضوع به‌ویژه در شرایطی اهمیت دارد که هرگونه اقدام نظامی گسترده علیه ایران می‌تواند به منابع مالی، پشتیبانی سیاسی و همراهی نهادهای مختلف آمریکا نیاز داشته باشد.

از این منظر، تغییر ترکیب کنگره لزوماً به معنای توقف هرگونه اقدام نظامی آمریکا علیه ایران نیست؛ زیرا رئیس‌جمهور همچنان در حوزه فرماندهی نظامی از اختیاراتی برخوردار است. با این حال، احتمال مخالفت کنگره با تأمین هزینه‌های یک جنگ طولانی یا عملیات گسترده می‌تواند محاسبات دولت را تغییر دهد و هزینه سیاسی تصمیمات نظامی را افزایش دهد.

عباسی معتقد است که در صورت پیروزی دموکرات‌ها، ترامپ در دو سال پایانی دوره ریاست‌جمهوری خود با محدودیت‌های بیشتری در داخل آمریکا روبه‌رو خواهد شد. چنین وضعیتی می‌تواند بر تصمیم‌گیری‌های او در پرونده ایران نیز اثر بگذارد؛ چراکه دولت برای پیشبرد سیاست خارجی خود ناچار خواهد بود هم‌زمان با فشارهای داخلی و اختلافات سیاسی در کنگره نیز مواجه شود.

لابی اسرائیل؛ بازیگر اثرگذار در انتخابات آمریکا

بخش دیگری از این گفت‌وگو به نقش لابی اسرائیل در انتخابات آمریکا اختصاص داشت. عباسی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر متقابل انتخابات آمریکا و اسرائیل و میزان اثرگذاری لابی‌های دو طرف بر رقابت‌های انتخاباتی گفت: لابی اسرائیل در آمریکا سابقه‌ای طولانی و ساختاریافته دارد و تأثیر آن بر انتخابات و سیاست‌گذاری‌های واشنگتن قابل‌توجه است. برخلاف برخی حمایت‌های مقطعی و سیاسی، لابی اسرائیل از شبکه‌ای سازمان‌یافته برخوردار است که از طریق تأمین مالی نامزدها، حمایت انتخاباتی و فشار بر نمایندگان و سیاست‌گذاران فعالیت می‌کند.

او با اشاره به نقش منابع مالی در رقابت‌های انتخاباتی آمریکا افزود: تأمین مالی یکی از عوامل مهم در موفقیت نامزدهاست و گروه‌های ذی‌نفوذ می‌توانند از این طریق بر نتیجه رقابت‌ها اثر بگذارند. لابی اسرائیل نیز در انتخابات مختلف تلاش کرده است از نامزدهای همسو با سیاست‌های خود حمایت کند و در مقابل، با پشتیبانی مالی از رقبای نامزدهای منتقد اسرائیل، شانس انتخاب مجدد این افراد را کاهش دهد.

عباسی در توضیح این روند به رقابت‌های انتخاباتی در ایالت میشیگان اشاره کرد و گفت: در برخی رقابت‌ها، گروه‌های حامی اسرائیل مبالغ قابل‌توجهی برای حمایت از نامزدهای رقیب چهره‌های منتقد اسرائیل هزینه کرده‌اند. با این حال، این اقدامات همواره به نتیجه مورد نظر آنها منجر نشده است و در مواردی نامزدهای منتقد سیاست‌های اسرائیل توانسته‌اند پیروز انتخابات شوند.

این پژوهشگر مسائل آمریکا تأکید کرد: نمونه‌هایی از این روند را می‌توان در رقابت‌های انتخاباتی ایالت‌هایی مانند نیویورک و کلرادو نیز مشاهده کرد. در برخی از این رقابت‌ها، نامزدهای منتقد اسرائیل با وجود فشارها و هزینه‌کرد گسترده گروه‌های حامی اسرائیل توانسته‌اند آرای لازم را به دست آورند. این موضوع نشان می‌دهد که اگرچه لابی اسرائیل همچنان از ظرفیت مالی و سیاسی قابل‌توجهی برخوردار است، اما قدرت آن برای تعیین نتیجه همه رقابت‌ها مطلق نیست.

تغییر افکار عمومی آمریکا و چالش‌های تازه لابی اسرائیل

عباسی در ادامه با اشاره به تغییر نگرش بخشی از جامعه آمریکا نسبت به اسرائیل اظهار کرد: یکی از عواملی که در سال‌های اخیر بر میزان موفقیت لابی اسرائیل اثر گذاشته، افزایش انتقادها در افکار عمومی آمریکا از سیاست‌های دولت اسرائیل است. این تغییر نگرش به‌ویژه در میان بخشی از رأی‌دهندگان و گروه‌های سیاسی، زمینه را برای حضور و موفقیت بیشتر نامزدهای منتقد اسرائیل فراهم کرده است.

به گفته او، در گذشته حمایت از اسرائیل در بسیاری از رقابت‌های انتخاباتی آمریکا می‌توانست یک مزیت سیاسی برای نامزدها محسوب شود؛ اما اکنون این مسئله در برخی حوزه‌های انتخاباتی به موضوعی مناقشه‌برانگیز تبدیل شده است. به همین دلیل، هزینه‌کرد مالی گروه‌های حامی اسرائیل نیز در همه موارد نمی‌تواند تضمین‌کننده شکست نامزدهای منتقد باشد.

این پژوهشگر مسائل آمریکا در عین حال تأکید کرد که نباید از کاهش احتمالی موفقیت لابی اسرائیل در برخی رقابت‌ها، نتیجه گرفت که نفوذ این جریان در ساختار سیاسی آمریکا از بین رفته است. لابی اسرائیل همچنان از ظرفیت مالی، شبکه ارتباطی و نفوذ سیاسی قابل‌توجهی برخوردار است و می‌تواند در شکل‌دهی به ترکیب کنگره و جهت‌گیری سیاست خارجی آمریکا نقش‌آفرینی کند.

او در پایان تاکید کرد: تأثیرگذاری این لابی تنها به حمایت از نامزدهای انتخاباتی محدود نمی‌شود، بلکه در روند سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری‌های دولت آمریکا نیز قابل مشاهده است. با این حال، تغییر تدریجی افکار عمومی و افزایش انتقادها از سیاست‌های اسرائیل می‌تواند در بلندمدت بر میزان نفوذ و کارآمدی این شبکه اثر بگذارد.