انتخابات در واشنگتن و تل‌آویو؛ سرنوشت تقابل با ایران چه می‌شود؟

به گزارش نماد اقتصاد، انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و انتخابات پیش‌روی اسرائیل در شرایطی برگزار می‌شوند که تقابل تهران و تل‌آویو و احتمال ازسرگیری درگیری‌های نظامی، همچنان یکی از متغیرهای مهم معادلات امنیتی منطقه است. نتایج این انتخابات می‌تواند بر محاسبات سیاسی واشنگتن و تل‌آویو، میزان آزادی عمل دولت دونالد ترامپ و آینده سیاسی بنیامین نتانیاهو تأثیر بگذارد؛ با این حال، مشخص نیست که تغییر آرایش سیاسی در آمریکا یا نتیجه رقابت‌های انتخاباتی در اسرائیل تا چه اندازه بتواند مسیر تقابل با ایران را تغییر دهد.

در آمریکا، رقابت بر سر ترکیب مجلس نمایندگان و سنا، علاوه بر پیامدهای داخلی، از منظر سیاست خارجی نیز اهمیت دارد. تغییر ترکیب حزبی کنگره می‌تواند بر نظارت بر دولت، تصویب بودجه و تصمیم‌گیری درباره تحریم‌ها اثر بگذارد؛ اما آیا پیروزی احتمالی دموکرات‌ها می‌تواند مانع اقدام نظامی دوباره دولت ترامپ علیه ایران شود؟ در اسرائیل نیز عملکرد دولت نتانیاهو در حوزه‌های امنیتی و اقتصادی و چشم‌انداز رقابت احزاب، این پرسش را مطرح کرده است که نتیجه انتخابات تا چه اندازه بر رویکرد تل‌آویو در قبال تهران اثر خواهد گذاشت و آیا احتمال تشدید تنش‌های خارجی می‌تواند بر معادلات سیاسی داخلی اسرائیل سایه بیندازد؟

برای بررسی ابعاد مختلف انتخابات پیش روی آمریکا و اسرائیل و پیامدهای احتمالی نتایج آن‌ها برای روابط تهران و واشنگتن، رویکرد تقابلی تل‌آویو با ایران و چشم‌انداز تحولات امنیتی منطقه، با امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا، و حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل اسرائیل و خاورمیانه، گفت‌وگو کرده‌ایم.

ابوالفتح: پیروزی دموکرات‌ها در کنگره لزوماً مانع حمله مجدد آمریکا به ایران نمی‌شود

امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا در گفت‌وگو با نماد اقتصاد با اشاره به تأثیر انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره ایالات متحده بر سیاست خارجی این کشور، تأکید کرد: تغییر ترکیب حزبی کنگره می‌تواند بر روند تصمیم‌گیری‌های داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما نباید انتظار داشت که پیروزی احتمالی دموکرات‌ها به‌تنهایی مانع اقدام نظامی دولت دونالد ترامپ علیه ایران شود.

ابوالفتح با اشاره به احتمال تغییر ترکیب مجلس نمایندگان و رقابت نزدیک‌تر در سنا اظهار کرد: نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، هم از منظر سیاست داخلی و هم از نظر جهت‌گیری‌های بین‌المللی این کشور اهمیت دارد. با این حال، میزان تأثیرگذاری این نتایج بر سیاست دولت آمریکا در قبال ایران، به‌ویژه در موضوع احتمال حمله نظامی، نیازمند ارزیابی دقیق‌تری است.

به گفته این کارشناس مسائل آمریکا، حتی اگر دموکرات‌ها بتوانند کنترل مجلس نمایندگان یا سنا را در دست بگیرند، این تحول الزاماً به معنای جلوگیری از اقدام نظامی دولت ترامپ نخواهد بود. از نگاه او، باید میان تأثیر کنگره بر سیاست خارجی آمریکا و توانایی آن برای متوقف کردن یک عملیات نظامی تمایز قائل شد.

ابوالفتح با اشاره به فاصله زمانی میان برگزاری انتخابات و آغاز به کار کنگره جدید گفت: کنگره جدید آمریکا از سوم ژانویه ۲۰۲۷ فعالیت خود را آغاز می‌کند. بنابراین، میان انتخابات نوامبر و آغاز به کار دوره جدید کنگره، فاصله‌ای زمانی وجود دارد که دولت ترامپ همچنان می‌تواند در آن تصمیم‌های خود را دنبال کند.

او افزود: حتی پس از آغاز به کار کنگره جدید نیز، در صورت تصمیم دولت آمریکا برای انجام حمله نظامی علیه ایران، کنترل کنگره بر ترکیب حزبی و روندهای قانون‌گذاری لزوماً به معنای جلوگیری از اجرای چنین تصمیمی نیست. البته تغییر ترکیب کنگره می‌تواند هزینه‌های سیاسی و اجرایی دولت را افزایش دهد و برای آن محدودیت‌ها و دشواری‌هایی ایجاد کند.

این کارشناس مسائل آمریکا خاطرنشان کرد که کنگره از ابزارهایی برای نظارت بر عملکرد دولت، بررسی عملیات نظامی و اعمال نفوذ بر بودجه برخوردار است؛ با این حال، میزان اثرگذاری این ابزارها به شرایط سیاسی، اختلافات میان دو قوه و نحوه استفاده نمایندگان از اختیارات قانونی خود بستگی دارد.

ابوالفتح با اشاره به نقش کنگره در تصویب بودجه و نظارت بر عملکرد دولت آمریکا اظهارکرد: تغییر ترکیب حزبی مجلس نمایندگان و سنا می‌تواند بر روند تخصیص منابع مالی، فعالیت کمیته‌های تحقیق و نظارت و تصویب قوانین مرتبط با سیاست خارجی تأثیر بگذارد. همچنین موضوعاتی مانند اعمال یا لغو تحریم‌ها و سیاست‌های تجاری، از جمله تعرفه‌ها، می‌توانند تحت تأثیر ترکیب جدید کنگره قرار گیرند.

با این حال، به اعتقاد او، نباید از این ظرفیت‌ها نتیجه گرفت که کنگره تحت کنترل دموکرات‌ها قادر خواهد بود هرگونه اقدام نظامی دولت جمهوری‌خواه را متوقف کند. تغییر ترکیب کنگره ممکن است زمینه افزایش فشار سیاسی بر دولت، بررسی دقیق‌تر تصمیم‌های آن یا ایجاد موانع بودجه‌ای را فراهم کند، اما نتیجه نهایی به شرایط و تصمیم‌های سیاسی بستگی خواهد داشت.

انتخابات آمریکا و سناریوهای پیش روی ایران

بر اساس این ارزیابی، نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بیش از آنکه به‌تنهایی مسیر تقابل نظامی واشنگتن با تهران را تعیین کند، می‌تواند بر فضای سیاسی داخلی ایالات متحده و میزان آزادی عمل دولت ترامپ اثر بگذارد. در صورت تغییر ترکیب کنگره، دولت آمریکا ممکن است با نظارت بیشتر، فشار سیاسی بالاتر و دشواری‌هایی در پیشبرد برخی برنامه‌های خود مواجه شود؛ با این حال، احتمال اقدام نظامی را نمی‌توان صرفاً بر مبنای نتیجه انتخابات منتفی دانست.

در مجموع، ابوالفتح معتقد است که پیروزی احتمالی دموکرات‌ها در کنگره می‌تواند بر سیاست داخلی و خارجی آمریکا اثرگذار باشد، اما نباید آن را به‌منزله تضمینی برای جلوگیری از حمله مجدد آمریکا به ایران تلقی کرد. از این منظر، ارزیابی سناریوهای پیش روی تهران و واشنگتن مستلزم توجه هم‌زمان به ترکیب کنگره، تصمیم‌های کاخ سفید و تحولات امنیتی منطقه است.

هانی‌زاده: نتانیاهو ممکن است برای فرار از بحران داخلی به تقابل تازه با ایران روی بیاورد

حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل خاورمیانه و اسرائیل، نیز در گفت‌وگو با نماد اقتصاد با اشاره به اهمیت انتخابات پیش‌روی اسرائیل و تأثیر آن بر رویکرد تل‌آویو در قبال ایران، گفت: عملکرد بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در سال‌های اخیر، به‌ویژه در حوزه‌های اقتصادی و امنیتی، شرایط داخلی اسرائیل را با چالش‌هایی مواجه کرده است و همین مسئله می‌تواند بر موقعیت انتخاباتی حزب لیکود تأثیر بگذارد.

به گفته هانی‌زاده، نظرسنجی‌ها از دشواری حزب لیکود به رهبری نتانیاهو برای کسب اکثریت کرسی‌ها حکایت دارند. در این شرایط، احزاب مخالف در حال سازمان‌دهی و صف‌آرایی برای رقابت با جریان حاکم هستند و با توجه به وضعیت سیاسی و اقتصادی موجود، احتمال تداوم حضور نتانیاهو در قدرت با چالش‌هایی روبه‌رو است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به پیامدهای اقتصادی و امنیتی جنگ‌های اخیر افزود: تشدید مهاجرت معکوس، بی‌ثباتی اقتصادی و محدودیت‌های بودجه‌ای از جمله عواملی هستند که بر شرایط داخلی اسرائیل تأثیر گذاشته‌اند. در چنین فضایی، نتانیاهو ممکن است برای کاهش فشارهای داخلی، بحران را به عرصه خارجی منتقل کند و با تشدید تنش‌ها با ایران، فضای سیاسی و امنیتی تازه‌ای ایجاد کند.

هانی‌زاده با این حال تأکید کرد که هرگونه اقدام نظامی تازه اسرائیل علیه ایران، به شرایط منطقه‌ای و موضع ایالات متحده نیز وابسته است. به اعتقاد او، با توجه به اینکه واشنگتن در شرایط کنونی تمایل و آمادگی روشنی برای ورود به جنگی جدید علیه ایران نشان نداده است، اقدام نظامی گسترده اسرائیل بدون حمایت آمریکا با محدودیت‌هایی مواجه خواهد بود.

او همچنین احتمال داد که نتانیاهو از تشدید بحران منطقه‌ای به‌عنوان ابزاری برای تأثیرگذاری بر فضای سیاسی داخلی استفاده کند؛ با این حال، ارزیابی این سناریو به تحولات میدانی و تصمیم‌های بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بستگی دارد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل در ادامه، درباره نقش دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، در انتخابات اسرائیل گفت: به نظر می‌رسد ترامپ از تداوم قدرت نتانیاهو و پیروزی حزب لیکود حمایت می‌کند، اما در داخل ساختار سیاسی آمریکا درباره نحوه مواجهه با نخست‌وزیر اسرائیل اختلاف‌نظرهایی وجود دارد.

هانی‌زاده با اشاره به اختلاف دیدگاه‌ها در دولت آمریکا، درباره نتانیاهو افزود: جی دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری از جمله مخالفان نتانیاهو در اسرائیل است و این اختلاف‌نظرها می‌تواند بر میزان و چگونگی حمایت واشنگتن از نخست‌وزیر اسرائیل اثر بگذارد. از این رو نمی‌توان نقش ترامپ در نتیجه انتخابات را تعیین‌کننده دانست و میزان تأثیرگذاری او به شرایط سیاسی و روند رقابت‌های انتخاباتی بستگی خواهد داشت.

در مجموع، به گفته هانی‌زاده، نتیجه انتخابات اسرائیل می‌تواند بر محاسبات سیاسی نتانیاهو و رویکرد تل‌آویو در قبال ایران تأثیر بگذارد؛ با این حال، تعیین مسیر تقابل یا کاهش تنش میان دو طرف، علاوه بر تحولات داخلی اسرائیل، به موضع آمریکا و شرایط امنیتی نیز وابسته است.