همکاری تازه شرکت صنعت فولاد شادگان و تافکو برای توسعه فناوری

به گزارش نماد اقتصاد، در صنعتی که افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت منابع و ضرورت ارتقای بهره‌وری به چالش‌های اساسی بنگاه‌ها تبدیل شده، استفاده اقتصادی از پسماندهای صنعتی دیگر یک اقدام زیست‌محیطی نیست، بلکه می‌تواند بخشی از راهبرد کاهش هزینه و خلق ارزش افزوده باشد. در همین چارچوب، شرکت صنعت فولاد شادگان و شرکت توسعه اقتصاد پایدار فراگیر (تافکو) با امضای تفاهم‌نامه‌ای سه‌ساله، همکاری مشترکی را برای توسعه فناوری، بازیافت پسماندهای فولادی و تبدیل ظرفیت‌های پژوهشی به دستاوردهای صنعتی آغاز کردند.
این تفاهم‌نامه در آخرین روز سمپوزیوم فولاد ۱۴۰۵ و در غرفه گروه فولاد خوزستان به امضای مدیران عامل دو شرکت رسید؛ توافقی که دامنه آن از مدیریت و بازیافت پسماندهای صنعتی فراتر رفته و حوزه‌هایی نظیر تحول دیجیتال، توسعه محصولات جدید فولادی، اقتصاد دریامحور و سرمایه‌گذاری در کسب‌وکارهای فناورانه را نیز در بر می‌گیرد.

بازتعریف ارزش اقتصادی ضایعات در زنجیره تولید فولاد

صنعت فولاد در مراحل مختلف تولید با حجم قابل توجهی از مواد جانبی و پسماندهای صنعتی روبه‌روست که مدیریت آن‌ها هزینه‌بر است. با این حال، بخشی از این مواد به دلیل برخورداری از ترکیبات قابل بازیابی، ظرفیت بازگشت به چرخه تولید یا تبدیل شدن به محصولات جدید را دارند.
لجن حاصل از فرآیند احیای مستقیم، پوسته‌های اکسیدی و غبارهای صنعتی از جمله موادی هستند که استفاده مجدد از آن‌ها، علاوه بر کاهش نیاز به دفع پسماند، می‌تواند زمینه بازیابی مواد ارزشمند و کاهش مصرف منابع اولیه را فراهم کند.
در همین ارتباط، مدیرعامل شرکت تافکو با تشریح اهداف همکاری جدید با فولاد شادگان، شناسایی نیازهای فناورانه و ارائه راهکارهای عملیاتی برای رفع چالش‌های صنعت فولاد را از اولویت‌های این شرکت عنوان کرد.
مهندس قاسم‌زاده با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در حوزه بازیافت و فرآوری پسماندهای صنعتی اعلام کرد که تافکو با تمرکز بر مسائل واقعی واحدهای تولیدی، به دنبال توسعه فناوری‌هایی است که قابلیت استفاده در مقیاس صنعتی و ایجاد ارزش اقتصادی داشته باشند.
به گفته وی، بررسی ظرفیت‌های موجود برای فرآوری لجن احیای مستقیم، پوسته‌های اکسیدی فولادسازی و سایر مواد جانبی تولید، بخشی از فعالیت‌هایی است که می‌تواند زمینه‌ساز تعریف پروژه‌های مشترک با فولاد شادگان شود.

یکی از نکات قابل توجه در اظهارات مدیرعامل تافکو، اشاره به معرفی ۲۷ محصول حاصل از فعالیت‌های فناورانه و بررسی‌های اولیه این شرکت است.
قاسم‌زاده با اعلام این موضوع توضیح داد که هدف از توسعه این محصولات، محدود شدن به مرحله آزمایشگاهی نیست و برنامه‌ریزی برای بررسی امکان تولید آن‌ها در مقیاس بالاتر، از اولویت‌های همکاری با فولاد شادگان خواهد بود.
بر این اساس، استفاده از ظرفیت‌های صنعتی فولاد شادگان برای اجرای پایلوت و ارزیابی امکان تولید تجاری محصولات، از جمله مسیرهای پیش‌بینی‌شده در این تفاهم‌نامه است.
با این حال، ورود محصولات فناورانه به بازار مستلزم بررسی عواملی همچون هزینه فرآوری، کیفیت محصول نهایی، حجم تقاضا، ظرفیت تولید و بازگشت سرمایه است. از این منظر، تعداد محصولات معرفی‌شده تنها یکی از شاخص‌های فعالیت نوآورانه محسوب می‌شود و موفقیت اقتصادی طرح‌ها به میزان قابلیت صنعتی‌سازی و تجاری‌سازی آن‌ها وابسته خواهد بود.

بازیافت ۴۰ هزار تن لجن

مدیرعامل شرکت صنعت فولاد شادگان نیز در جریان امضای این تفاهم‌نامه، تجربه گروه فولاد خوزستان در بازیافت پسماندهای صنعتی را یکی از ظرفیت‌های قابل اتکا برای گسترش همکاری‌های فناورانه دانست.
مهندس ربی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در فولاد خوزستان اعلام کرد که تاکنون نزدیک به ۴۰ هزار تن لجن صنعتی در این مجموعه به بریکت اکسیدی تبدیل شده و پس از فرآوری و تبدیل به بریکت احیایی، در کوره‌های قدس مورد استفاده قرار گرفته است.
این تجربه نشان می‌دهد که بازیافت بخشی از پسماندهای فولادی می‌تواند از مرحله مطالعات فنی عبور کرده و به فرآیند تولید بازگردد.
ربی همچنین بر ضرورت افزایش سهم مصرف لجن بازیافتی در فرآیند تولید تأکید کرد و توسعه راهکارهای عملیاتی برای استفاده بیشتر از این مواد را از انتظارات همکاری با تافکو برشمرد.
از منظر اقتصادی، افزایش نرخ بازیافت زمانی می‌تواند به مزیتی پایدار تبدیل شود که هزینه جمع‌آوری، فرآوری و استفاده مجدد از پسماندها در مقایسه با روش‌های متعارف تأمین مواد اولیه، توجیه‌پذیر باشد.
بنابراین، توسعه این فعالیت‌ها علاوه بر دستیابی به دانش فنی، نیازمند ارزیابی مستمر هزینه و فایده، کیفیت مواد بازیافتی و تأثیر آن‌ها بر عملکرد واحدهای تولیدی است.

نیاز فولاد شادگان به راهکارهای فناورانه در مسیر تثبیت تولید

بخش دیگری از همکاری فولاد شادگان و تافکو به پاسخ‌گویی به نیازهای فنی و عملیاتی این مجتمع فولادی اختصاص دارد.
مدیرعامل فولاد شادگان با اشاره به اهمیت حرکت از مرحله اجرای طرح‌ها به سمت بهره‌برداری و تولید پایدار، استفاده از تجربه شرکت‌های فناورانه گروه فولاد خوزستان را عاملی مؤثر در رفع چالش‌های عملیاتی ارزیابی کرد.
به گفته ربی، هم‌افزایی میان شرکت‌های عضو گروه می‌تواند زمینه استفاده بهتر از ظرفیت‌های تخصصی موجود را فراهم کند و روند دستیابی به راهکارهای کاربردی در بخش تولید را تسهیل کند.
در چنین شرایطی، همکاری با مجموعه‌های فناورانه تنها به توسعه محصولات جدید محدود نمی‌شود؛ بلکه حل مشکلات فرآیندی، افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات، بهینه‌سازی مصرف مواد و ارتقای بهره‌وری نیز می‌تواند در دستور کار قرار گیرد.
اهمیت این موضوع برای فولاد شادگان از آن جهت است که تثبیت فرآیندهای تولید و کاهش اختلالات عملیاتی، از عوامل تعیین‌کننده در دستیابی به ظرفیت اقتصادی واحدهای صنعتی به شمار می‌رود.

ورود تحول دیجیتال و هوش مصنوعی به دستور کار همکاری‌ها

در کنار بازیافت پسماندها، توسعه فناوری‌های دیجیتال از دیگر محورهای توافق میان فولاد شادگان و تافکو است.
استفاده از ابزارهای هوشمند در مدیریت فرآیندهای تولید، تحلیل داده‌های صنعتی و شناسایی فرصت‌های بهبود عملکرد، می‌تواند زمینه اجرای پروژه‌های مشترک در حوزه تحول دیجیتال را فراهم کند.
همچنین بررسی قابلیت‌های فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در کنار توسعه محصولات جدید فولادی، بخشی از چارچوب همکاری دو شرکت خواهد بود.
هرچند در تفاهم‌نامه فعلی جزئیات پروژه‌های مشخص تحول دیجیتال اعلام نشده، اما تجربه صنایع بزرگ نشان می‌دهد که اثربخشی چنین فناوری‌هایی بیش از هر چیز به انتخاب مسائل عملیاتی، دسترسی به داده‌های قابل اتکا و امکان پیاده‌سازی راهکارها در محیط واقعی تولید وابسته است.

اقتصاد دریامحور فرصت توسعه فراتر از خطوط تولید

یکی دیگر از زمینه‌های مورد توجه در این توافق، بررسی فرصت‌های مرتبط با اقتصاد دریامحور با در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی فولاد شادگان و دسترسی منطقه‌ای آن به ظرفیت‌های ساحلی و دریایی است.
این محور می‌تواند بستری برای مطالعه فرصت‌های تازه در حوزه‌های صنعتی، خدماتی و زنجیره تأمین فراهم کند؛ هرچند تعیین ابعاد اقتصادی آن به مطالعات امکان‌سنجی و تعریف پروژه‌های مشخص نیاز خواهد داشت.
در کنار این موضوع، بررسی ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی یا CVC نیز در تفاهم‌نامه پیش‌بینی شده است.
این شیوه سرمایه‌گذاری می‌تواند امکان حمایت از شرکت‌های فناور، کسب‌وکارهای نوآور و طرح‌های دارای قابلیت توسعه صنعتی را فراهم سازد و ارتباط میان نیازهای شرکت‌های فولادی و ظرفیت‌های زیست‌بوم فناوری را تقویت کند.

سه سال برای تبدیل ظرفیت فناورانه به بازده اقتصادی

امضای تفاهم‌نامه فولاد شادگان و تافکو را می‌توان بخشی از تلاش گروه فولاد خوزستان برای گسترش همکاری میان بخش تولید و مجموعه‌های توسعه‌دهنده فناوری ارزیابی کرد.
با وجود گستردگی محورهای این توافق، از اقتصاد چرخشی تا هوش مصنوعی و سرمایه‌گذاری خطرپذیر، نتیجه نهایی آن به میزان تحقق پروژه‌های اجرایی وابسته خواهد بود.
تعیین اولویت‌های صنعتی، انتخاب طرح‌های دارای توجیه اقتصادی، اجرای پایلوت‌های موفق و فراهم کردن شرایط ورود فناوری‌ها به مقیاس تجاری، از مهم‌ترین الزاماتی است که می‌تواند این همکاری را از سطح یک تفاهم‌نامه به نتایج ملموس اقتصادی برساند.
برای صنعت فولاد که با فشار هزینه‌های تولید، محدودیت منابع و ضرورت افزایش بهره‌وری مواجه است، ارزش واقعی نوآوری زمانی آشکار می‌شود که دستاوردهای فناورانه در شاخص‌هایی نظیر کاهش هزینه، افزایش بازیافت، بهبود عملکرد تجهیزات و ایجاد درآمدهای جدید منعکس شود.
تفاهم‌نامه سه‌ساله فولاد شادگان و تافکو اکنون چنین فرصتی را پیش‌روی دو شرکت قرار داده است؛ فرصتی که موفقیت آن نه با تعداد طرح‌ها و محصولات معرفی‌شده، بلکه با میزان تبدیل پسماندهای صنعتی به منابع ارزشمند و ورود فناوری‌های توسعه‌یافته به چرخه واقعی تولید سنجیده خواهد شد.