چرا قیمت ورق فولادی بالا می‌رود اما تقاضا جان نمی‌گیرد؟

به گزارش نماد اقتصاد، بازار ورق فولادی در روزهای پایانی شهریور ماه ۱۴۰۵ با یک تناقض جدی مواجه است؛ از یک سو قیمت‌ها در سطوح بالایی قرار گرفته‌اند و برخی عرضه‌های ورق گرم در بورس کالا با رقابت خریداران روبه‌رو می‌شوند و از سوی دیگر برای بخشی از محصولات تقاضای کافی وجود ندارد.

در نتیجه، نمی‌توان وضعیت فعلی بازار را صرفا با دو واژه «رونق» یا «رکود» توضیح داد؛ آنچه بیش از هر چیز دیده می‌شود، ناهم‌گونی شدید میان عرضه و تقاضا است.

داده‌های معاملات روز چهارشنبه ۲۵ شهریور ماه بورس کالای ایران این تفاوت را به‌خوبی نشان می‌دهد. برای مثال، در برخی عرضه‌های ورق گرم فولاد کاویان اهواز، حجم تقاضا به شکل محسوسی پایین‌تر از عرضه قرار گرفت. در یک مورد، یک هزار و ۳۲۰ تن عرضه در برابر تنها ۳۳۰ تن تقاضا ثبت شد. در مقابل، برای عرضه دیگری از همین تولیدکننده، یک هزار و ۸۷۰ تن تقاضا در برابر ۴۴۰ تن عرضه شکل گرفت. ورق گرم فولاد اکسین خوزستان نیز با چهار هزار و ۳۰۰ تن تقاضا در مقابل چهار هزار تن عرضه مواجه شد و ورق گرم فولاد آتیه خاورمیانه نیز دو هزار و ۸۰۰ تن تقاضا برای دو هزار تن عرضه داشت.

این اعداد یک پیام مهم دارند؛ بازار ورق دیگر یک بازار یکپارچه نیست. نوع محصول، گرید، تولیدکننده، شرایط تحویل، قیمت پایه و حتی نحوه تامین سهمیه می‌تواند رفتار خریداران را به‌طور محسوسی تغییر دهد.

قیمت بالا؛ نشانه رونق یا حاصل فشار عرضه؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های بازار در شرایط فعلی این است که آیا افزایش قیمت ورق را باید به حساب رشد مصرف واقعی گذاشت یا عوامل دیگری پشت آن قرار دارند؟

پاسخ به این پرسش، با توجه به رفتار متفاوت معاملات چندان ساده نیست. بخشی از رشد قیمت می‌تواند از افزایش هزینه‌های تولید، نوسان مواد اولیه و شرایط عرضه ناشی شود؛ در حالی که هم‌زمان صنایع پایین‌دست الزاما با همان سرعت به خرید ادامه نمی‌دهند.

در واقع، اگر قیمت بالا باشد اما حجم قابل‌توجهی از عرضه‌ها بدون تقاضای کافی باقی بماند، نمی‌توان از رونق فراگیر سخن گفت. این همان نقطه‌ای است که بازار ورق در حال حاضر در آن قرار گرفته است؛ قیمت‌ها لزوما ضعیف نیستند اما تقاضا نیز قدرت و عمق یکدستی ندارد.

گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر نیز از همین دوگانگی حکایت دارند. از یک سو شرکت فولاد مبارکه بر استمرار عرضه و حمایت از صنایع پایین‌دست تاکید کرده و از سوی دیگر، برخی تحلیل‌ها محدودیت عرضه بعضی تولیدکنندگان و مسائل مرتبط با سهمیه‌بندی را از عوامل ایجاد التهاب در بازار ورق گرم می‌دانند.

بورس کالای ایران چه می‌گوید؟

بورس کالای ایران در چنین شرایطی به یکی از مهم‌ترین نقاط رصد بازار تبدیل شده است زیرا در این بازار می‌توان نسبت عرضه به تقاضا و میزان رقابت خریداران را تا حدی از یکدیگر تفکیک کرد.

در معاملات  روز چهارشنبه ۲۵ شهریور، برای ورق گرم شرکت‌های فولاد کاویان، فولاد اکسین، آتیه فولاد خاورمیانه، نورد و تولید قطعات فولادی و پروان تجارت طوس رفتارهای متفاوتی مشاهده شد. در حالی که برخی عرضه‌ها با تقاضای کمتر از حجم عرضه مواجه بودند، برخی دیگر با تقاضای بالاتر از عرضه روبه‌رو شدند.

این اختلاف رفتار نشان می‌دهد که مسئله بازار فقط کمبود ورق یا ضعف تقاضا نیست بلکه محل کمبود و محل ضعف تقاضا با یکدیگر یکسان نیستند.

این موضوع برای صنایع مصرف‌کننده ورق اهمیت زیادی دارد. خودروسازی، لوازم خانگی، تجهیزات صنعتی، مخازن، سازه‌ها و دیگر صنایع پایین‌دستی به همه انواع ورق با شرایط مشابه نیاز ندارند. بنابراین ممکن است یک گرید یا محصول با محدودیت عرضه مواجه شود و قیمت آن افزایش پیدا کند اما محصول دیگری در همان بازار مشتری کافی نداشته باشد.

فولاد مبارکه؛ عرضه بیشتر برای کنترل بازار

در سوی دیگر بازار، سیاست عرضه شرکت فولاد مبارکه نیز اهمیت زیادی دارد. اطلاعات منتشرشده از عرضه‌های این شرکت نشان می‌دهد حجم عرضه ورق گرم در شهریور ماه در سطوح قابل‌توجهی قرار داشته است. برای مثال، در عرضه روز یکشنبه ۲۲ شهریور ماه، ۳۰ هزار و ۳۰ تن ورق گرم به همراه امکان افزایش عرضه تا ۲۰۹ هزار و ۹۹۰ تن اعلام شده و قیمت پایه نیز ۹۵۰ هزار ریال بوده است.

پیش از آن نیز در یکی از عرضه‌های ورق گرم فولاد مبارکه، ۲۴۰ هزار و ۲۰ تن محصول عرضه شد و تقاضای ثبت‌شده به ۲۹۷ هزار و ۸۸۰ تن رسید؛ در نهایت کل حجم عرضه با رقابت معامله شد.

این داده‌ها نشان می‌دهد در برخی مقاطع، تقاضای ورق گرم می‌تواند به‌مراتب بالاتر از عرضه اولیه باشد اما نباید این اتفاق را به کل بازار تعمیم داد زیرا رفتار بازار در محصولات و تولیدکنندگان مختلف تفاوت محسوسی دارد. به بیان دیگر، فروش موفق یک عرضه بزرگ به معنای رونق عمومی کل بازار ورق نیست.

مشکل اصلی؛ تقاضای واقعی یا تقاضای احتیاطی؟

در شرایطی که اقتصاد با نااطمینانی مواجه است، رفتار خریداران نیز تغییر می‌کند. بخشی از مصرف‌کنندگان ممکن است خرید خود را به تعویق بیندازند تا چشم‌انداز قیمت و فعالیت تولیدی روشن‌تر شود. در مقابل، گروه دیگری ممکن است به دلیل نگرانی از افزایش هزینه‌های آینده یا محدودیت عرضه، زودتر اقدام به خرید کنند.

به همین دلیل، بخشی از تقاضای ثبت‌شده در بورس کالا لزوما معادل افزایش پایدار مصرف نهایی نیست.

این موضوع در بازار ورق اهمیت بیشتری دارد زیرا ورق یکی از مواد اولیه کلیدی برای طیف وسیعی از صنایع پایین‌دستی است و هر اختلال در تامین آن می‌تواند بر هزینه تولید این صنایع اثر بگذارد. از سوی دیگر، افزایش قیمت ورق بدون رشد متناسب تقاضای نهایی می‌تواند فشار بیشتری بر تولیدکنندگان پایین‌دست وارد کند.

بازار ورق فولادی در انتظار کدام سیگنال است؟

در کوتاه‌مدت، سه متغیر می‌تواند مسیر بازار ورق را مشخص‌تر کند؛ حجم واقعی عرضه، کیفیت تقاضای صنایع پایین‌دست و روند قیمت پایه در بورس کالا.

اگر عرضه منظم‌تر شود و فاصله میان عرضه و تقاضا در محصولات مختلف کاهش پیدا کند، احتمالا بخشی از التهاب فعلی فروکش خواهد کرد اما اگر محدودیت عرضه در برخی گریدها ادامه پیدا کند، حتی در صورت ضعف تقاضای عمومی، ممکن است قیمت برخی محصولات همچنان تحت فشار افزایشی باقی بماند.

از سوی دیگر، اگر صنایع پایین‌دست با کاهش فعالیت یا محدودیت نقدینگی مواجه شوند، تقاضای واقعی می‌تواند ضعیف‌تر شود؛ وضعیتی که در آن ممکن است بازار با قیمت‌های بالا اما معاملات کم‌عمق مواجه باشد.

بنابراین، شاخص مهم برای سنجش وضعیت بازار در هفته‌های آینده فقط قیمت ورق نخواهد بود بلکه باید نسبت عرضه به تقاضا، میزان رقابت در معاملات، حجم معاملات نهایی و رفتار خریداران در عرضه‌های متوالی را همزمان دنبال کرد.

ورق فولادی؛ نه در رکود کامل، نه در رونق پایدار

تصویر فعلی بازار ورق فولادی را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد؛ بازار نه وارد رکود کامل شده و نه از رونق پایدار برخوردار است بلکه درگیر تقاضای ناهمگون و عرضه نامتوازن است.

از یک سو، رقابت برای برخی عرضه‌ها و قیمت‌های بالاتر نشان می‌دهد هنوز بخش‌هایی از بازار با نیاز جدی مواجه‌اند. از سوی دیگر، باقی ماندن برخی عرضه‌ها با تقاضای پایین‌تر از حجم عرضه نشان می‌دهد قدرت خرید در کل بازار یکسان نیست.

به همین دلیل، هرگونه تحلیل درباره آینده ورق فولادی باید از ساده‌سازی وضعیت بازار پرهیز کند. افزایش قیمت به‌تنهایی نشانه رونق نیست و کاهش تقاضای یک محصول نیز الزاما به معنای رکود کل بازار محسوب نمی‌شود.

در شرایط فعلی، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، بازگشت تعادل میان عرضه و تقاضا است. اگر عرضه‌کنندگان بتوانند نیاز واقعی صنایع پایین‌دست را با حجم و ترکیب مناسب پوشش دهند و هم‌زمان قدرت خرید مصرف‌کنندگان نیز تقویت شود، بازار می‌تواند از وضعیت دوگانه فعلی فاصله بگیرد.

اما تا زمانی که یک محصول با مازاد عرضه و محصول دیگر با تقاضای فشرده مواجه باشد، بازار ورق همچنان در همان دوراهی باقی خواهد ماند؛ قیمت‌هایی که بالا هستند اما الزاماً از رونق پایدار خبر نمی‌دهند.