توسعه اجتماعی، مقدمه هر نوع توسعه سیاسی و اقتصادی است

به گزارش نماداقتصاد، حامد عبداله نژاد/ دکتر علی ربیعی در اختتامیه دومین همایش اقتصاد دریا محور با بیان اینکه مفهوم توسعه در ایران دچار توسعه‌نیافتگی ذهنی و سیاستی شده است، گفت توسعه واقعی زمانی شکل می‌گیرد که از چارچوب‌های محدود درون‌مرزی عبور کنیم و ذهنیت سیاست‌گذاران نسبت به الزامات توسعه تغییر یابد.
او تأکید کرد که به‌رغم اهداف بلندمدت و آرزوهای توسعه‌ای، کشور به نقطه‌ای رسیده که هنوز از نتایج و پیامدهای توسعه بیم دارد و این ترس در ذهن سیاست‌گذاران مانع تحقق اهداف ملی شده است.
ربیعی افزود: ظرفیت‌های درونی کشور در مسیر توسعه نقش‌آفرین‌اند اما نباید توسعه را تنها در محدوده مرزهای جغرافیایی تعریف کرد. به گفته او، مرزهای جنوبی و شمالی ایران در خلیج فارس و دریای خزر نه پایان ایران، بلکه آغاز مرزهای توسعه ملی‌اند.
وطن آبی؛ آغاز یک نگاه تازه به توسعه
ربیعی نخستین ایده خود را با عنوان وطن آبی مطرح کرد و گفت: همان‌طور که خلیج فارس وطن ماست، باید توسعه از مرزهای آبی را نوعی وطن‌گرایی نوین دانست.
او با اشاره به ۵۴۰۰ کیلومتر ساحل ایران تأکید کرد: کشور می‌تواند به پلی میان آسیای مرکزی، قفقاز جنوبی، خاورمیانه و اقیانوس هند بدل شود. به باور او، این مزیت ژئوپلیتیکی می‌تواند نقطه آغاز تحولی بزرگ در اقتصاد ملی باشد.
ربیعی با انتقاد از اتکای تاریخی کشور به نفت و گاز، گفت: این منابع باعث غفلت از مزیت‌های ترانزیتی و دریایی ایران شده است. او یادآور شد که مزیت بزرگ تاریخی ایران در تجارت، حمل‌ونقل و اتصال شرق و غرب بوده و هنوز امید آن وجود دارد که با سیاست‌گذاری‌های درست در حوزه اقتصاد دریا محور، ایران جایگاه خود را در شاهراه‌های تجاری جهان بازیابد.
او افزود : تمدن ایرانی نه از مسیر جنگ، بلکه از راه تجارت و دریا گسترش یافته است و همین مسیر می‌تواند بستر گسترش فرهنگی و اقتصادی ایران در عصر جدید باشد.
ایده پایتخت دریایی؛ گامی برای سبک‌سازی تهران و توسعه سواحل
دکتر ربیعی دومین ایده خود را ایجاد پایتخت دریایی دانست و گفت: تهران امروز هر روز بزرگ‌تر و بی‌قاعده‌تر می‌شود و به‌رغم همه تلاش‌ها، رشد نامتوازن حاشیه‌ای در آن ادامه دارد.
او با اشاره به سابقه ایده انتقال پایتخت، افزود: در شرایط فعلی، سبک‌سازی تهران از طریق تمرکز بخشی از فعالیت‌های صنعتی، صیادی، شیلاتی، گردشگری، انرژی و دانشگاهی در نواحی ساحلی به‌ویژه جنوب کشور راهکار اجرایی‌تر و مؤثرتری است.
ربیعی تأکید کرد: تمرکز فعالیت‌های مرتبط با دریا در کنار سواحل نه‌تنها باعث کاهش فشار بر پایتخت می‌شود، بلکه می‌تواند موجب رونق اشتغال، توسعه اقتصادی و کاهش فشار بر منابع خاک و آب گردد.
او گفت: ۲۰۰ کیلومتر از زمین‌های ساحلی جنوب کشور بدون استفاده مانده و این منطقه ظرفیت بزرگی برای ایجاد رونق اقتصادی، اشتغال و شکل‌گیری یک مرکز تصمیم‌گیر جدید در کنار دریا دارد.
ربیعی در ادامه پیشنهاد داد: هیئت وزیران باید بتواند جلساتی را در مناطق ساحلی برگزار کند تا سیاست‌گذاری دریایی از نزدیک و بر پایه واقعیت‌های میدانی انجام شود.
توسعه اجتماعی؛ پیش‌نیاز توسعه اقتصادی و سیاسی
دکتر ربیعی در سومین محور سخنان خود بر ضرورت مشارکت اجتماعی در فرآیند توسعه تأکید کرد و گفت: توسعه اجتماعی امروز مقدم بر توسعه سیاسی است و بدون آن، هیچ سیاست اقتصادی یا زیست‌محیطی موفق نخواهد بود.
او بحران‌های کنونی کشور از ناترازی اقتصادی تا مشکلات محیط زیست و آب را پدیده‌ه ایی اجتماعی دانست و افزود: سیاست‌گذاری بدون توجه به بعد اجتماعی محکوم به شکست است.
ربیعی تأکید کرد: باید زمینه‌های مشارکت مردم در سطوح مختلف، از گردشگری تا فعالیت‌های اقتصادی خرد، فراهم شود تا احساس تعلق و جذابیت زندگی در مناطق ساحلی افزایش یابد. به گفته او، توسعه اجتماعی در مناطق دریایی منجر به مهاجرت معکوس و شکل‌گیری یک زندگی پویا در کنار آب خواهد شد.
نهادسازی؛ حلقه مفقوده سیاست‌گذاری در ایران
ربیعی با انتقاد از شیوه سنتی سیاست‌گذاری در کشور گفت: در ایران معمولاً سیاست‌ها بدون نهادسازی واقعی و تنها با ایجاد ساختارهای اداری پیش می‌روند و به همین دلیل بسیاری از چشم‌اندازها محقق نشده‌اند.
او افزود: برای موفقیت سیاست‌های توسعه‌ای باید ساختارهای پایدار، فرآیندهای مستند و فرهنگ‌سازی اجتماعی ایجاد شود تا سیاست‌ها از سطح کاغذ به عمل برسند.
ربیعی در پایان با اشاره به تجربه کشورهایی چون سنگاپور، نروژ، کره جنوبی و استرالیا گفت: وجه مشترک همه این کشورها در توسعه دریا محور، ایجاد مراکز مطالعاتی و انستیتوهای تخصصی برای سیاست‌گذاری بوده است.
او تأکید کرد: ایران نیز باید با تدوین یک سند ملی واقع‌گرایانه در حوزه اقتصاد دریا محور و اصلاح مداوم سیاست‌ها، مسیر توسعه پایدار خود را بر پایه دانش، تجربه جهانی و مشارکت مردم است.