اقتصاد ایران چقدر زیرزمینی شده است؟
مشتری پول را میپردازد، کالا را میگیرد و میرود؛ اما ممکن است فروش در هیچ دفتری ثبت نشود. کارگر یک ماه کار میکند و دستمزد میگیرد، بیآنکه برای همان ماه سابقه بیمهای داشته باشد.
مشتری پول را میپردازد، کالا را میگیرد و میرود؛ اما ممکن است فروش در هیچ دفتری ثبت نشود. کارگر یک ماه کار میکند و دستمزد میگیرد، بیآنکه برای همان ماه سابقه بیمهای داشته باشد.
شهریور ۱۴۰۵ برای اقتصاد ایران ماهی بود که فاصله میان برندگان داراییمحور و بازندگان درآمدمحور را بیشتر کرد؛ از رشد دلار و طلا و بورس تا فشار سنگین تورم بر قدرت خرید خانوارها. در این میان، صاحبان داراییهای قابلتعدیل در برابر تورم وضعیت متفاوتی نسبت به حقوقبگیران و تولیدکنندگان داشتند.
براساس گزارش مرکز آمار، اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵ با نفت ۱۰.۱ درصد و بدون نفت ۴.۶ درصد کوچک شد؛ صنایع و معادن بیشترین افت را ثبت کردند.
در حال حاضر بازار کار ایران فقط با کمبود فرصت شغلی مواجه نیست؛ یکی از مسائل مهم، دشواری در پیدا کردن اتصال سرمایه و نیروی کار در نقطهای است که مهارت، سرمایه، پروژه و زمان مناسب کنار یکدیگر قرار بگیرند. در چنین شرایطی، بخشی از ظرفیت سرمایه انسانی ممکن است خارج از شبکههای رسمی و قابل مشاهده بازار باقی بماند و بخشی از سرمایه نیز به فرصتهایی دسترسی پیدا نکند که از نظر مهارت، موقعیت جغرافیایی یا زمانبندی با آن همخوانی دارد.
الگوهای توسعه اقتصادی استانهای ایران یکسان نیست؛ برخی استانها بر صنعت و زنجیرههای تولید تکیه دارند، برخی از انرژی و تجارت خارجی بهره میگیرند و گروهی نیز با اتکا به معدن، فناوری، خدمات یا موقعیت مرزی مسیر متفاوتی را دنبال کردهاند. همین تفاوت نشان میدهد که برای سنجش عملکرد اقتصادی استانها نمیتوان تنها به یک شاخص مانند رشد تولید یا حجم صادرات تکیه کرد.
صورتهای مالی شرکتهای دولتی در سال ۱۴۰۴ با یک رقم بزرگ بسته شده است؛ ۵۲۶ هزار میلیارد تومان زیان برای ۲۳ شرکت!
شاخص مدیران خرید در مرداد ماه تصویری دوگانه از وضعیت اقتصاد ارائه میدهد؛ هرچند برخی مولفهها از بهبود نسبی فعالیت کسبوکارها حکایت دارند اما تداوم نااطمینانی، فشار هزینهها و ضعف تقاضا همچنان چشمانداز فعالان اقتصادی را شکننده نگه داشته است.
در شرایطی که محدودیت ارزی، تحریمها و اختلال در زنجیره تامین، هزینه تولید داخلی را افزایش داده است، دیگر خودکفایی به معنای تولید همه کالاها در داخل نیست. خودکفایی هوشمند یعنی ایران بداند کجا باید سرمایهگذاری و تولید کند و کجا واردات، بهصرفهتر و اقتصادیتر از تولید داخلی است.
تقویت کمسابقه پدیده النینو، ایران را در آستانه زمستانی قرار داده که افزایش احتمالی بارش در آن میتواند هم یک فرصت برای منابع آب و هم یک ریسک برای زیرساختها باشد. مرکز پیشبینی اقلیمی آمریکا در تازهترین ارزیابی خود احتمال وقوع یک النینوی بسیار قوی در پاییز و زمستان ۲۰۲۶-۲۷ را بیش از ۹۰ درصد اعلام کرده و احتمال شکلگیری یک رویداد تاریخی در فاصله اکتبر تا دسامبر را ۷۵ درصد برآورد کرده است. با این حال، النینو در ایران را نمیتوان صرفا با عبارت بارش بیشتر توضیح داد.
از فولاد و پتروشیمی تا خودرو، دارو، کشاورزی و حملونقل؛ اختلال در برق، گاز و سوخت دیگر یک مسئله صرفا زیرساختی نیست و به یکی از مهمترین ریسکهای تولید، تورم و رشد اقتصاد ایران تبدیل شده است.