استقلال هم گران شد

به گزارش نماد اقتصاد، استقلال گاهی با یک کلید شروع می‌شود؛ کلیدی که قرار است در خانه‌ای کوچک را باز کند و برای نخستین‌بار، اختیار یک زندگی را به صاحبش بدهد. اما پیش از آنکه این کلید به دست جوانی برسد، باید از میان عددهایی عبور کند که روی صفحه آگهی‌ها ردیف شده‌اند، ودیعه، اجاره، قیمت یخچال و هزینه وسایلی که خانه بدون آنها فقط چهار دیوار است.

فاصله خانه پدری تا اولین خانه مستقل شاید چند ایستگاه مترو باشد؛ فاصله مالی این دو، اما می‌تواند به سال‌ها برسد. جوانی که شب‌ها آگهی آپارتمان‌های کوچک را بالا و پایین می‌کند، لزوما دنبال خانه‌ای بزرگ یا چشم‌اندازی تماشایی نیست. یک اتاق، آشپزخانه‌ای کوچک و دری که کلیدش در جیب خودش باشد، برای شروع کافی است. مسئله این است که همین شروع ساده هم حساب‌وکتابی دارد که گاهی تصمیم رفتن را عقب می‌اندازد.

اول، پول ودیعه باید جور شود. بعد نوبت خرید وسایل است و هزینه اسباب‌کشی. تازه وقتی همه این مراحل پشت سر گذاشته شد، پرسش اصلی سر می‌رسد، ماه بعد، اجاره و خرج زندگی را از کجا باید پرداخت کرد؟

دراین گزارش، هزینه استقلال یک نفر را در یک سناریوی مشخص بررسی می‌کنم؛ سناریویی که در آن سرمایه لازم برای شروع، با وسایل کارکرده به ۵۱۰ میلیون تومان و با وسایل نو به ۶۰۰ میلیون تومان می‌رسد. هزینه ادامه این زندگی نیز ۴۵ میلیون تومان در ماه برآورد شده است. این ارقام، نرخ عمومی زندگی در همه محله‌ها و برای همه جوانان نیستند؛ تصویری‌اند از فاصله میان تصمیم به استقلال و توان مالی اجرای آن.

آگهی‌ها را می‌توان ورق زد؛ از عدد ودیعه نمی‌توان گذشت

در جست‌وجوی خانه، معمولا می‌شود از بعضی خواسته‌ها کوتاه آمد. متراژ کمتر، ساختمانی قدیمی‌تر، طبقه بالاتر یا محله‌ای دورتر را پذیرفت تا هزینه پایین بیاید. اما حتی پس از این عقب‌نشینی‌ها مبلغی باقی می‌ماند که باید پیش از ورود به خانه فراهم شود.

قیمت‌ها بدون توجه به ویژگی‌های خانه، معنای روشنی ندارند. واحد قدیمی در طبقه چهارم را نمی‌توان کنار آپارتمان بازسازی‌شده دارای پارکینگ یا خانه مبله گذاشت و از میان آنها یک عدد به نام «هزینه اجاره» بیرون کشید. هر آگهی، مجموعه‌ای از امکانات و محدودیت‌هاست؛ همان چیزهایی که تعیین می‌کنند مستاجر در برابر پولش چه دریافت می‌کند.

خانه خالی با چند خرید ضروری هم گران تمام می‌شود

بعد از پیدا کردن خانه، نوبت فهرستی می‌رسد که شاید در نگاه اول کوتاه باشد، یخچال، لباسشویی، اجاق، جایی برای خوابیدن و چند وسیله برای نشستن و غذا خوردن. خبری از سایدبای‌ساید، تلویزیون بزرگ، ماشین ظرف‌شویی یا مبلمان کامل نیست. بااین‌حال، جمع همین خریدهای ساده هم می‌تواند بخش بزرگی از سرمایه شروع را ببلعد.

در نمونه‌های بررسی‌شده در صفحه یخچال دیوار، یک دستگاه نو ۲۵ فوت با قیمت پیشنهادی ۶۲ میلیون تومان دیده شده و برای نمونه‌های کارکرده نیز قیمت‌های ۱۵، ۴۰ و ۴۸ میلیون تومان درج شده است. فاصله این ارقام، وسوسه خرید ارزان‌تر را بیشتر می‌کند، اما ظرفیت، عمر و سلامت دستگاه‌ها یکسان نیست؛ پایین‌تر بودن قیمت، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد کدام خرید به‌صرفه‌تر است.

برای لباسشویی نیز نمونه نو دوقلو ۲۲.۵ میلیون تومان و نمونه نو اسنوا ۴۵ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده‌اند. در میان آگهی‌های کارکرده، ارقام ۱۰، ۱۳ و ۲۴ میلیون تومان دیده می‌شود. اجاق‌های ساده نو هم حدود ۷.۴۵ تا ۹.۴ میلیون تومان قیمت دارند.

منبع جدول: نمونه قیمت سه گروه اصلی کالا در دیوار و تخصیص بودجه برای سایر اقلام؛ جمع جدول، برآورد سبد پیشنهادی است.

اولین شب در خانه تازه؛ اولین ماه حساب‌وکتاب

روز اسباب‌کشی بالاخره تمام می‌شود. وسایل سر جای خود قرار می‌گیرند، در بسته می‌شود و خانه برای نخستین‌بار به صاحب تازه‌اش سکوت و خلوت می‌دهد. اما از فردای همان روز، هزینه‌هایی شروع می‌شوند که با پرداخت ودیعه و خرید یخچال تمام نشده‌اند.

در این سناریو فرد مستقل باید ۱۵ میلیون تومان اجاره هر ماه پرداخت کند. برای خوراک یک نفر، با تکیه بر آشپزی در خانه، ۱۲ میلیون تومان کنار بگذارد یعنی روزانه حدود ۴۰۰ هزار تومان برای مجموع مواد غذایی و نوشیدنی. این مبلغ، نرخ رسمی سبد غذایی نیست. میزان مصرف گوشت، خرید غذای آماده و حتی محل خرید می‌تواند آن را تغییر دهد.

برای رفتن، فقط پول پیش خانه کافی نیست

کسی که ۲۵۰ میلیون تومان ودیعه را فراهم کرده، از مانع بزرگی گذشته است؛ اما هنوز همه پول لازم برای شروع را در اختیار ندارد. خانه باید تجهیز شود، وسایل باید جابه‌جا شوند و بهتر است مقداری پول هم برای ماه‌های دشوار باقی بماند.

در محاسبه این گزارش، شروع با وسایل کارکرده به این نقدینگی نیاز دارد،۲۵۰ میلیون تومان ودیعه، ۱۱۰ میلیون تومان تجهیزات، ۱۵ میلیون تومان برای جابه‌جایی و راه‌اندازی و ۱۳۵ میلیون تومان ذخیره معادل سه ماه مخارج. مجموع این ارقام، ۵۱۰ میلیون تومان است. اگر وسایل نو انتخاب شوند، سرمایه موردنیاز به ۶۰۰ میلیون تومان می‌رسد.

دو سال حقوق روی کاغذ؛ نزدیک به ده سال پس‌انداز

برای جوانی با حقوق و مزایای ماهانه حدود ۲۱ میلیون و ۸۲۶ هزار تومان، سرمایه ۵۱۰ میلیون تومانی شروع زندگی، معادل نزدیک به دو سال کل حقوق است.

این مقایسه بزرگی مبلغ را نشان می‌دهد؛ اما زمان واقعی جمع‌کردن آن را نه. رسیدن به این پول در نزدیک به دو سال، مستلزم آن است که فرد تمام حقوقش را پس‌انداز کند؛ هیچ مبلغی برای خوراک، رفت‌وآمد، لباس و سایر نیازهایش نپردازد و شخص دیگری همه این هزینه‌ها را بر عهده بگیرد.

اگر همین جوان بتواند یک‌پنجم حقوقش را کنار بگذارد، پس‌انداز ماهانه او حدود ۴ میلیون و ۳۶۵ هزار تومان و پس‌انداز سالانه‌اش حدود ۵۲ میلیون و ۳۸۲ هزار تومان است. با این سرعت فراهم‌کردن ۵۱۰ میلیون تومان تقریبا ۹ سال و ۹ ماه زمان می‌برد. برای شروع با وسایل نو و سرمایه ۶۰۰ میلیون تومانی، این مدت به حدود ۱۱ سال و ۵ ماه می‌رسد.

پول شروع جور شود، خرج ماه بعد چه می‌شود؟

در این حساب‌وکتاب، مسئله‌ای هست که حتی تامین کامل ودیعه هم آن را حل نمی‌کند، بودجه ماهانه ۴۵ میلیون تومانی این سناریو، از حقوق و مزایای ۲۱ میلیون و ۸۲۶ هزار تومانی بیشتر است.

بنابراین جوانی با این سطح درآمد، حتی اگر سرمایه شروع را با سال‌ها پس‌انداز یا کمک خانواده فراهم کند، برای ادامه همین شیوه زندگی همچنان با کمبود درآمد مواجه می شود.

کمک خانواده می‌تواند راه ورود را باز کند. پرداخت ودیعه، خرید چند وسیله یا تامین بخشی از سرمایه اولیه، زمان انتظار را کوتاه می‌کند. اما اجاره، خوراک و هزینه‌های جاری همچنان باقی می‌مانند.