آیا تب فوتبال می‌تواند مرهمی بر زخم اقتصاد کانادا باشد؟

به گزارش نماد اقتصاد، همزمان با آغاز رقابت‌های جام جهانی ۲۰۲۶ و میزبانی بخشی از مسابقات توسط کانادا، بسیاری از فعالان اقتصادی معتقدند که این رویداد بزرگ ورزشی می‌تواند رونق اقتصادی را برای این کشور به همراه داشته باشد. ورود صدها هزار گردشگر، افزایش تقاضا برای دریافت خدمات اقامتی و رشد فعالیت‌های مرتبط با سرگرمی و خرده‌فروشی، بدون تردید محرک کوتاه‌مدتی برای برخی بخش‌های اقتصادی خواهد بود. با این حال، اقتصاددانان معتقدند اثرات مثبت جام جهانی بسیار محدودتر از آن است که بتواند مشکلات ساختاری اقتصاد کانادا را برطرف کند.

بررسی‌های موسسه «RBC Economics» نشان می‌دهد که اگرچه جام جهانی می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از فعالیت‌های اقتصادی را تقویت کند، اما فشارهای ناشی از تعرفه‌های تجاری آمریکا، هزینه‌های بالای انرژی و عملکرد ضعیف بازار مسکن همچنان چشم‌انداز اقتصاد کانادا را تحت تاثیر قرار خواهند داد.

اقتصاد کانادا همچنان در مسیر کاهش رشد

آمارهای رسمی نشان می‌دهد اقتصاد کانادا در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ برای دومین فصل متوالی افت را تجربه کرده است. تولید ناخالص داخلی واقعی این کشور در فصل نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۰.۱ درصد کاهش یافت؛ رقمی که پس از افت یک درصدی در سه‌ماهه پایانی سال ۲۰۲۵ ثبت شده است.

اگرچه در نگاه نخست این داده‌ها نشانه‌ای از تضعیف شاخص اقتصادی به نظر می‌رسند، اما بررسی جزئیات آن تصویر پیچیده‌تری را آشکار می‌کنند. در همین رابطه بخش قابل‌توجهی از عملکرد ضعیف متغیرهای اقتصادی در حوزه‌هایی محدود متمرکز بوده و بسیاری از شاخص‌های کلیدی همچنان مقاومت نسبی خود را حفظ کرده‌اند.

از سوی دیگر هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان افزایش یافته و بخش خدمات، به‌ویژه حوزه‌های درمانی و خدمات مالی، رشد مثبتی را تجربه کرده‌اند. همچنین سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها در بخش‌هایی نظیر نرم‌افزار، اکتشافات معدنی و تجهیزات حمل‌ونقل روندی افزایشی داشته است.

در مقابل، کاهش شدید سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز و ادامه رکود در بازار مسکن از مهم‌ترین عوامل فشار بر رشد اقتصادی محسوب می‌شوند. سرمایه‌گذاری مسکونی طی چند فصل متوالی کاهش یافته و همچنان یکی از نقاط ضعف اصلی اقتصاد کانادا به شمار می‌رود.

جام جهانی؛ مرهمی موقت برای بخش خدمات

برگزاری مسابقات جام جهانی در کانادا بدون شک باعث افزایش فعالیت اقتصادی در برخی بخش‌ها خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود حدود ۶۵۰ هزار نفر برای تماشای مسابقات فوتبال در کانادا به ورزشگاه‌ها مراجعه کنند؛ موضوعی که می‌تواند درآمد قابل‌توجهی برای صنایع گردشگری و خدمات ایجاد کند.

بیشترین بهره‌مندی از این رویداد نصیب بخش‌های مرتبط با سرگرمی، هتلداری، رستوران‌ها، حمل‌ونقل، خرده‌فروشی و فروش محصولات مرتبط با مسابقات خواهد شد. علاوه بر این افزایش ورود گردشگران داخلی و خارجی معمولا باعث رشد تقاضا برای اقامت، خدمات پذیرایی و فعالیت‌های تفریحی می‌شود و به طور موقت سطح درآمد این بخش‌ها را افزایش می‌دهد.

اقتصاددانان برای برآورد اثرات احتمالی جام جهانی به تجربه رویدادهای بزرگ گذشته مراجعه می‌کنند. در دوران برگزاری بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۰ ونکوور که حدود ۱.۵ میلیون تماشاگر را جذب کرد، حدود ۰.۱ درصد به تولید ناخالص داخلی ماهانه کانادا افزوده شد. جام جهانی فوتبال زنان در سال ۲۰۱۵ نیز اثری مشابه داشت و برخی بخش‌های مرتبط با ورزش و سرگرمی در آن دوره رشد دو رقمی را تجربه کردند.

بر اساس برآوردهای جدید، جام جهانی ۲۰۲۶ احتمالا در مجموع حدود ۰.۱ درصد به تولید ناخالص داخلی کانادا اضافه خواهد کرد؛ رقمی که میان شاخص اقتصادی سه‌ماهه دوم و سوم سال جاری میلادی توزیع خواهد شد.

چرا این رونق پایدار نخواهد بود؟

اگرچه چنین افزایشی در کوتاه‌مدت قابل‌توجه به نظر می‌رسد، اما تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد آثار اقتصادی رویدادهای ورزشی بزرگ معمولا موقتی هستند و پس از پایان مسابقات به سرعت از بین می‌روند.

پس از برگزاری المپیک زمستانی ونکوور، رشد اقتصادی ناشی از این رویداد تقریبا بلافاصله متوقف شد و اقتصاد کانادا به روند قبلی خود بازگشت. جام جهانی زنان نیز اثر مشابهی داشت و پس از پایان مسابقات، بخش بزرگی از رونق ایجادشده فروکش کرد.

به همین دلیل بسیاری از اقتصاددانان معتقدند نباید افزایش موقت هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان در دوران جام جهانی را با بهبود پایدار اقتصاد اشتباه گرفت. در حقیقت رشد واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که سرمایه‌گذاری، اشتغال و مصرف خانوارها در بلندمدت تقویت شوند؛ موضوعی که جام جهانی به تنهایی قادر به تحقق آن نیست.

فشار بر خانوارها مانع اصلی رشد

یکی از دلایلی که می‌تواند اثر اقتصادی جام جهانی را محدود کند، وضعیت مالی خانوارهای کانادایی است. افزایش هزینه‌های زندگی، فشار ناشی از تعرفه‌های تجاری و رشد قیمت انرژی، قدرت خرید بسیاری از مصرف‌کنندگان را کاهش داده است.

در چنین شرایطی، بخشی از شهروندان ممکن است برای حضور در مسابقات یا هزینه‌کرد مرتبط با جام جهانی، مخارج سایر بخش‌های زندگی خود را کاهش دهند. به عبارت دیگر، بخشی از هزینه‌کرد جدید الزاما به معنای افزایش مصرف کل اقتصاد نخواهد بود، بلکه ممکن است صرفا جایگزین هزینه‌های دیگر شود.

این مسئله به‌ویژه برای خانوارهای کم‌درآمد اهمیت بیشتری دارد؛ گروهی که بیشترین فشار را از افزایش هزینه‌های زندگی تحمل می‌کنند و توانایی محدودی برای افزایش مخارج تفریحی دارند.

آیا جام جهانی بر نرخ تورم اثر می‌گذارد؟

برخی تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که افزایش تقاضا در دوره مسابقات موجب رشد موقت قیمت‌ها در بخش‌هایی نظیر هتل‌ها، رستوران‌ها و خدمات سرگرمی شود. با این حال، اقتصاددانان معتقدند ابعاد این افزایش قیمت به اندازه‌ای نیست که سیاست‌گذاران بخش مالی را نگران کند.

طبق آمار روند کلی نرح تورم در کانادا طی ماه‌های ابتدایی سال ۲۰۲۶ نزولی بوده و اثرات جام جهانی نیز ماهیتی موقتی دارد. از این رو انتظار می‌رود بانک مرکزی کانادا تصمیمات خود درباره نرخ بهره را بر اساس داده‌های کوتاه‌مدت ناشی از مسابقات تنظیم نکند.

آنچه پس از جام جهانی اهمیت دارد

از نگاه بازارهای مالی و سیاست‌گذاران اقتصادی، موضوع اصلی نه عملکرد اقتصاد در طول مسابقات، بلکه وضعیت آن پس از پایان جام جهانی است. بانک مرکزی کانادا احتمالا اثرات کوتاه‌مدت این رویداد را نادیده گرفته و تمرکز خود را بر شاخص‌های بنیادی اقتصاد حفظ خواهد کرد.

روند اشتغال، پایداری هزینه‌کرد خانوارها، وضعیت بازار مسکن و مسیر تورم از جمله متغیرهایی هستند که در ماه‌های پس از مسابقات نقش تعیین‌کننده‌ای در سیاست‌گذاری پولی و چشم‌انداز اقتصادی کشور خواهند داشت. برای فعالان بازار مسکن و سرمایه‌گذاران نیز این شاخص‌ها اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا تصمیمات آتی بانک مرکزی درباره نرخ‌های بهره می‌تواند مستقیما بر بخش تخصیص وام، هزینه تامین مالی و رفتار مصرف‌کنندگان اثرگذار باشد.

فرای هیجان فوتبال

جام جهانی ۲۰۲۶ بدون تردید فرصتی ارزشمند برای صنعت گردشگری، هتلداری و خدمات کانادا محسوب می‌شود و می‌تواند برای چند هفته فضای مثبتی در اقتصاد این کشور ایجاد کند. اما واقعیت آن است که چالش‌های اصلی اقتصاد کانادا بسیار عمیق‌تر از آن هستند که با یک رویداد ورزشی برطرف شوند.

تعرفه‌های تجاری، هزینه‌های بالای انرژی، ضعف سرمایه‌گذاری در بخش مسکونی و کاهش اعتماد مصرف‌کنندگان همچنان از مهم‌ترین موانع رشد اقتصادی این کشور به شمار می‌روند. از این رو، جام جهانی هرچند می‌تواند به اقتصاد کانادا انرژی موقتی ببخشد، اما بعید است به نقطه عطفی در مسیر بازگشت پایدار رشد اقتصادی تبدیل شود.

در واقع، همان‌گونه که بسیاری از اقتصاددانان تاکید می‌کنند، جام جهانی یک فرصت اقتصادی کوتاه‌مدت و نه درمانی قطعی برای مشکلات ساختاری اقتصاد کانادا است. در مجموع هیجان فوتبال سرانجام پایان می‌یابد، اما چالش‌های اقتصادی این کشور همچنان پابرجا خواهد بود.