تبدیل مزارع بادی فراساحلی به منبع تامین مواد غذایی

به گزارش نماد اقتصاد، شماری از پژوهشگران معتقدند زیرساخت‌های مزارع بادی فراساحلی می‌توانند نقشی فراتر از تولید برق ایفا کنند و به بستری برای تولید پایدار مواد غذایی نیز تبدیل شوند.

نتایج مطالعات انجام‌شده در آب‌های آزاد دانمارک نشان می‌دهد جلبک‌های دریایی، به‌ویژه گونه اشنه دریایی، قابلیت رشد موفق در میان توربین‌های بادی فراساحلی را دارند و هزینه آن نیز بسیار مقرون به صرفه گزارش شده است. این دستاورد می‌تواند مفهوم بهره‌برداری از فضاهای دریایی را دگرگون کرده و فصل تازه‌ای در پیوند میان امنیت غذایی، انرژی‌های تجدیدپذیر و اقتصاد آبی بگشاید.

بهره‌برداری دوگانه از دریاها

دانمارک در حال اجرای یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های توسعه مزارع بادی فراساحلی در اروپا است و بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، تا سال ۲۰۳۰ بخش‌های گسترده‌ای از آب‌های این کشور به تولید برق تجدیدپذیر اختصاص خواهد یافت.

این روند فرصتی کم‌نظیر برای بازتعریف کاربری فضاهای دریایی ایجاد کرده است. به جای آنکه برای توسعه آبزی‌پروری و کشت دریایی، مناطق جدیدی از دریا اختصاص یابد، می‌توان از فضاهای فعلی در مزارع بادی برای تولید جلبک‌های خوراکی استفاده کرد. در چنین الگویی، یک محدوده دریایی به طور همزمان قادر خواهد بود هم انرژی پاک تولید کند و هم در تامین غذا نقش‌آفرین باشد.

این رویکرد که با عنوان استفاده چندمنظوره از فضاهای دریایی شناخته می‌شود، علاوه بر کاهش فشار بر منابع طبیعی، امکان استفاده مشترک از زیرساخت‌ها، شناورهای خدماتی و تجهیزات عملیاتی را نیز فراهم می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری را به شکل محسوسی کاهش دهد.

دریای شمال؛ محیطی ایده‌آل برای کشت جلبک

برخلاف تصور عام، شرایط مزارع بادی فراساحلی تنها برای تولید انرژی مناسب نیست. مطالعات میدانی نشان داده است که محیط‌های دور از ساحل می‌توانند یکی از مطلوب‌ترین بسترها برای کشت صنعتی جلبک‌های دریایی باشند.

در این مناطق، انتقال آب با سرعت بیشتری انجام می‌شود، شرایط محیطی از ثبات نسبی برخوردار است و مواد مغذی مورد نیاز رشد جلبک‌ها به شکل مناسبی در دسترس قرار دارند. پژوهشگران می‌گویند نتایج آزمایش‌های انجام‌شده در دریای شمال فراتر از انتظارات بوده و میزان تولید و کیفیت محصول در سطح بسیار مطلوبی قرار گرفته است.

علاوه بر بازدهی بالا، جلبک‌های دریایی در فرایند رشد خود بخشی از مواد مغذی اضافی موجود در آب را جذب می‌کنند و به بهبود کیفیت محیط دریایی نیز کمک می‌کنند؛ مزیتی که اهمیت زیست‌محیطی این فعالیت را دوچندان می‌سازد.

محصولی که به زمین کشاورزی نیاز ندارد

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های جلبک‌های دریایی در مقایسه با محصولات متداول کشاورزی، استقلال آن‌ها از منابع محدود خشکی است. این محصولات بدون نیاز به زمین زراعی، آب شیرین یا کودهای شیمیایی رشد می‌کنند و تنها از نور خورشید و مواد مغذی موجود در محیط دریایی بهره می‌برند.

در شرایطی که بسیاری از کشورها با محدودیت منابع آب، کاهش اراضی قابل کشت و فشار فزاینده بر تولید غذا مواجه هستند، توسعه کشت جلبک می‌تواند به عنوان یکی از گزینه‌های مکمل برای تامین نیازهای غذایی آینده مطرح شود.

کاربردهای این محصول نیز تنها به مصرف مستقیم غذایی محدود نیست. جلبک‌های دریایی می‌توانند در تولید افزودنی‌های غذایی، پایدارکننده‌ها، آنتی‌اکسیدان‌ها، خوراک دام، مواد اولیه صنایع زیستی و حتی برخی محصولات دارویی مورد استفاده قرار گیرند.

ابزاری برای بهبود کیفیت محیط‌زیست دریایی

تحقیقات انجام‌شده در دانمارک نشان داده است که کشت جلبک اشنه دریایی توانایی جذب مقادیر قابل‌توجهی از نیتروژن و فسفر موجود در آب‌های ساحلی را دارد؛ عناصری که افزایش بیش از حد آن‌ها می‌تواند به آلودگی آب‌ها و بروز پدیده‌هایی نظیر ازدیاد مهارگسیخته جلبک‌ها منجر شود.

البته پژوهشگران تاکید می‌کنند که کشت جلبک جایگزین سیاست‌های کنترل آلودگی در مبدا نخواهد بود، اما می‌تواند به عنوان ابزاری مکمل در کنار سایر راهکارهای مدیریت محیط‌زیست عمل کند. به بیان دیگر، این فناوری ضمن تولید زیست‌توده ارزشمند، بخشی از مواد مغذی مازاد واردشده به اکوسیستم‌های دریایی را نیز حذف می‌کند.

ظرفیت اقتصادی فراتر از انتظار

بررسی‌های انجام‌شده درباره ادغام کشت جلبک در پروژه‌های توسعه مزارع بادی فراساحلی نشان می‌دهد حتی استفاده محدود از فضای میان توربین‌ها نیز می‌تواند به تولید حجم قابل‌توجهی از زیست‌توده دریایی منجر شود.

کارشناسان معتقدند این ظرفیت می‌تواند زنجیره‌های ارزش جدیدی در حوزه صنایع غذایی، خوراک دام، پالایش زیستی و محصولات مبتنی بر زیست‌توده ایجاد کند. در واقع، توسعه این فعالیت صرفا به معنای تولید یک محصول جدید نیست، بلکه می‌تواند به شکل‌گیری یک صنعت نوظهور در اقتصاد دریا محور منجر شود.

چالش اصلی؛ بازار مصرفی و نه فناوری

با وجود موفقیت‌های فنی و زیست‌محیطی، پژوهشگران بر این باورند که بزرگ‌ترین مانع توسعه صنعت جلبک دریایی دیگر تولید نیست، بلکه ایجاد بازار مصرف است. به گفته فعالان این حوزه، فناوری کشت صنعتی جلبک به بلوغ رسیده و امکان تولید انبوه با کیفیت بالا وجود دارد. آنچه اکنون مورد نیاز است، ورود بازیگران جدید از جمله صنایع غذایی، خرده‌فروشان، شرکت‌های تامین غذای آماده و مراکز آموزشی به این زنجیره ارزش است.

تجربه رشد مصرف حبوبات در بسیاری از کشورهای اروپایی طی یک دهه اخیر نمونه‌ای از این تحول فرهنگی به شمار می‌رود. محصولاتی که زمانی سهم اندکی در رژیم غذایی مردم داشتند، امروز به بخشی ثابت از سبد غذایی خانوارها تبدیل شده‌اند. پژوهشگران امیدوارند جلبک‌های دریایی نیز مسیری مشابه را طی کنند.

گذار از مرحله پژوهشی به صنعتی

صنعت کشت جلبک در مزارع بادی فراساحلی هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد و تحقیقات برای بهینه‌سازی روش‌های تولید، ارزیابی آثار زیست‌محیطی و توسعه محصولات جدید ادامه دارد. با این حال، ماهیت بحث‌ها نسبت به گذشته تغییر کرده است.

اگر در سال‌های گذشته پرسش اصلی این بود که آیا چنین فناوری‌ای قابلیت اجرا دارد یا خیر، اکنون تمرکز بر چگونگی توسعه آن در مقیاس صنعتی قرار گرفته است. پژوهشگران معتقدند پایه‌های علمی این فناوری تا حد زیادی تثبیت شده و مرحله بعدی به ایجاد زنجیره‌های تامین، توسعه بازار و شکل‌گیری همکاری میان تولیدکنندگان، صنایع غذایی و مصرف‌کنندگان اختصاص دارد.

در شرایطی که جهان همزمان با چالش‌های امنیت غذایی، تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع طبیعی روبه‌رو است، ترکیب تولید انرژی پاک و مواد غذایی در یک فضای مشترک دریایی می‌تواند یکی از نوآورانه‌ترین راهکارهای اقتصاد پایدار در دهه‌های آینده باشد. اگر این الگو به مرحله تجاری‌سازی گسترده برسد، مزارع بادی فراساحلی دیگر صرفا نیروگاه‌های تولید برق نخواهند بود؛ بلکه به مراکز چندمنظوره‌ای تبدیل می‌شوند که همزمان در تامین انرژی، حفاظت از محیط‌زیست و تولید غذا نقش ایفا می‌کنند.

انتهای پیام//