فولاد مبارکه؛ پیشران توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست در کشور

به گزارش نماد اقتصاد، محمدرضا طارمی/ صنعت فولاد به عنوان یکی از صنایع مادر، جایگاه تعیین‌کننده‌ای در رشد اقتصادی و توسعه صنعتی ایران دارد و نقش کلیدی را در تامین مواد اولیه بسیاری از صنایع پایین‌دستی کشور همچون ساختمان‌سازی، خودروسازی، لوازم خانگی و… ایفا می‌کند. اهمیت این صنعت استراتژیک طی سالیان اخیر نه‌تنها در رشد تولید و تامین نیاز سایر صنایع بلکه در ایجاد ارزش افزوده و ارزآوری از طریق صادرات نیز نمود یافته است. در همین راستا، شرکت فولاد مبارکه اصفهان به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد کشور، گام‌های بلندی را در راستای توسعه اقتصادی و ارزآوری برداشته است؛ به نحوی که امروز سهم ۱.۵ درصدی از تولید ناخالص ملی و نیز سهم ۶.۵ درصدی از تولید ناخالص داخلی بخش صنعت را در اختیار دارد و به عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده غیرنفتی ایران شناخته می‌شود.

فولاد مبارکه؛ پیشرو در حفاظت از محیط زیست

با توجه به اینکه تولید فولاد با یک‌سری آلایندگی‌های زیست‌محیطی همراه است، بزرگ‌ترین فولادساز کشور اهداف کلان زیست‌محیطی را برای خود تبیین کرده است که شامل «کاهش مصرف منابع، انرژی و آب»، «کاهش مستمر آلاینده‌ها و جایگزینی مواد مخرب محیط زیست»، «کاهش مصرف منابع و مواد اولیه مصرفی»،  «تلاش در جهت حفظ و نگهداری فضای سبز»، « کاهش تولید ضایعات و تفکیک و بازیافت آن‌ها در حد امکان و حرکت به سوی تولید  پاک و اقتصاد سبز»، «ارتقای سطح آگاهی‌ها و توانمندی‌های کارکنان»، «همکاری و تعامل با سازمان‌ها، تشکل‌ها و مراجع نظارتی جهت مشارکت در فرهنگ‌سازی عمومی و کنترل‌های زیست‌محیطی» می‌شود.

شرکت فولاد مبارکه با هدف مدیریت و صرفه‌جویی در مصرف آب اقدامات متعددی را انجام داده است و تمامی پساب‌های تولیدی خود را تصفیه کرده و مجددا مورد استفاده قرار می‌دهد. جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب شهری از شهرهای اطراف و بهره‌برداری از آن به جای منابع آب شیرین را می‌توان ازجمله مهم‌ترین اقدامات این شرکت در راستای مدیریت مصرف آب برشمرد. مجموع این عوامل در کنار اقداماتی همچون تغییر برج‌های خنک‌کننده تر به هیبردی در واحد احیا مستقیم و ایستگاه‌های پمپاژ مربوط به آن، سبب کاهش مصرف آب از ۱۶.۶ مترمکعب به ازای تولید هر تن فولاد در سال ۱۳۷۱ به ۲.۵ مترمکعب در سال ۱۴۰۳ در بزرگ‌ترین فولادساز کشور شده است.

شاه‌بیت اقدامات شرکت فولاد مبارکه در این حوزه را می‌توان راه‌اندازی طرح ملی انتقال آب از خلیج فارس به این شرکت در آذر ماه امسال که با حضور آنلاین رئیس جمهور و وزیر صنعت، معدن و تجارت همراه بود، برشمرد. هدف از اجرای این پروژه، تامین آب پایدار برای صنایع استان اصفهان بوده است که با هزینه ۳۵ همت در مدت دو سال به طول ۸۰۰ کیلومتر در مسیر سیرجان تا اصفهان اجرایی شده و با بهره‌برداری آن، وابستگی فولاد مبارکه و بخش قابل‌توجهی از صنایع منطقه به حوضه آب زاینده‌رود به صفر رسیده است.

گام بلند فولاد مبارکه در تولید انرژی‌های پاک

از آنجایی که امروز کاهش آلایندگی‌های زیست‌محیطی به یک ضرورت در صنایع فولادی نه‌تنها ایران بلکه جهان تبدیل شده است، شرکت فولاد مبارکه اصفهان به عنوان قطب تولید فولاد در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، گام‌های بلندی در مسیر توسعه انرژی‌های پاک برداشته است که از جمله آن‌ها می‌توان به احداث نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی آفتاب شرق اشاره کرد. عملیات اجرایی احداث این نیروگاه در مرداد ماه سال ۱۴۰۲ آغاز شد و فاز نخست آن به ظرفیت ۱۲۰ مگاوات در ۱۹ تیر ماه سال جاری به صورت ویدئو کنفرانس توسط رئیس جمهور و با حضور وزیر صمت و جمعی از مسئولان و مقامات کشوری و استانی در شهرستان کوهپایه به بهره‌برداری رسید.

لازم به ذکر است که شرکت فولاد مبارکه در حالی اقدام به احداث نیروگاه خورشیدی آفتاب شرق با سرمایه‌گذاری ۳۰۵ میلیون یورو کرده که با احتساب ۱۲۰ مگاوات راه‌اندازی شده در فاز نخست نیروگاه مذکور، میزان خودتامینی این شرکت در حوزه برق به بیش از ۸۰۰ مگاوات رسیده است. در کنار این، شرکت فولاد مبارکه احداث نیروگاه سیکل‌ترکیبی ۹۱۴ مگاواتی شهید کاظمی را در دست اقدام دارد که تاکنون دو فاز گازی آن با ظرفیت ۶۰۰ مگاوات را وارد مدار کرده و به دنبال آن است که عملیات نصب و راه‌اندازی ۳۱۴ مگاوات باقی‌مانده را تا پایان سال جاری به اتمام برساند. در این بین، نباید از احداث بزرگ‌ترین نیروگاه بادی کشور با ظرفیت ۲۰۰ مگاوات در منطقه سنگان توسط فولاد مبارکه (پروژه توسعه‌ای شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان به عنوان یکی از شرکت‌های زیرمجموعه فولاد مبارکه) چشم‌پوشی کرد؛ نیروگاهی که علاوه بر تولید انرژی‌های پاک، نقش بسزایی در تامین برق شرکت‌های زیرمجموعه فولاد مبارکه و سایر شرکت‌های منطقه معدنی سنگان دارد.

پیشتازی فولاد مبارکه در تولید فولاد سبز

یکی از چالش‌های بنیادین و فراگیر پیش‌روی جوامع انسانی، به ویژه صنایع انرژی‌بر مانند صنعت فولاد طی سالیان اخیر، تغییرات اقلیمی بوده است. بر همین اساس و به منظور ایفای نقش موثر در تحقق اهداف توافق پاریس و حرکت به سوی اقتصاد کم‌کربن، اندازه‌گیری دقیق و قابل اعتماد از میزان انتشار کربن، گام نخست و ضروری برای هرگونه سیاست‌گذاری و اقدام موثر در بنگاه‌های صنعتی به شمار می‌رود.

در همین راستا، شرکت فولاد مبارکه از سال ۲۰۰۷ میلادی تاکنون داده‌های مربوط به انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را در سامانه «Data collection System» بارگذاری و به‌روزرسانی کرده است. این مشارکت فعالانه در یک مرجع بین‌المللی معتبر، بستر تحلیل و مقایسه‌پذیری داده‌ها را برای بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد کشور فراهم کرده و مسیر مدیریت کربن در سایت‌های عملیاتی مختلف آن را هموار ساخته است.

دریافت گواهی جهانی اقدام اقلیمی (پایش، اندازه‌گیری و مقایسه شدت انتشار کربن در صنعت فولاد) برای پانزدهمین سال متوالی را می‌توان از جمله مهم‌ترین دستاوردهای شرکت فولاد مبارکه در حوزه تولید فولاد سبز برشمرد. این شرکت همواره با عملکردی پیوسته و شفاف در حوزه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، توانسته است جایگاه خود را در میان برترین بازیگران جهانی صنعت فولاد تثبیت کند؛ به نحوی که در میان نزدیک به ۲۰۰ فولادساز مطرح جهان، تا به امروز تنها ۵۸ شرکت موفق به دریافت گواهی اقدام اقلیمی شده‌اند و از میان آن‌ها، فقط ۲۸ شرکت توانسته‌اند به مدت ۱۵ سال متوالی و بدون وقفه در این برنامه حضور داشته باشند که شرکت فولاد مبارکه یکی از آن‌هاست.

نکته قابل توجه اینکه در شرکت فولاد مبارکه، شدت انتشار دی‌اکسید کربن به ازای تولید هر تن فولاد خام طی بازه زمانی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴، کاهشی بوده و از ۲.۰۵ تن در سال ۲۰۱۵ به ۱.۸۴ تن در سال ۲۰۲۴ رسیده است که نشان از اثربخشی اقدامات فولاد مبارکه در زمینه بهینه‌سازی فرایندها، بهبود بهره‌وری انرژی و کاهش ردپای کربنی در مسیر تحقق تولید فولاد سبز دارد.