سود گرانی نفت برای چه کسی می‌ماند؟

به گزارش نماد اقتصاد، روی تابلوی بازار، قیمت هر بشکه نفت بالا می‌رود؛ اما کنار اسکله، حساب دیگری جریان دارد؛ نفتکش چه زمانی حرکت می‌کند، بیمه سفر چقدر تمام می‌شود و خریدار برای پذیرفتن خطر، چه تخفیفی می‌خواهد؟ برای مصرف‌کننده، نفت گران‌تر می‌تواند به سوخت و حمل‌ونقل گران‌تر تبدیل شود؛ برای صادرکننده‌ای که مسیر فروشش مختل شده، همان افزایش قیمت ممکن است فقط ارزش محموله‌ای را بالا ببرد که هنوز نتوانسته بفروشد.

بازار جهانی نفت اکنون میان دو واقعیت قرار گرفته است؛ بخشی از صادرات منطقه احیا شده، اما اطمینان به ادامه آن بازنگشته است. به همین دلیل، افزایش جریان نفت هنوز نتوانسته نگرانی از اختلال بعدی را از قیمت‌ها خارج کند.

آخرین قیمت نفت در جهان

در آخرین معاملات بسته‌شده پیش از شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، قیمت معاملات آتی برنت به ۱۱۶ دلار و ۷۲ سنت و نفت خام آمریکا به ۱۰۳ دلار و ۲۷ سنت رسید. این قیمت‌های پایانی جمعه‌اند، نه نرخ معامله زنده روز شنبه.

جنگ نفت را گران نگه داشت

اثر جنگ تنها به تخریب یک میدان یا پالایشگاه محدود نمی‌شود. تهدید مسیر دریایی می‌تواند نفت موجود را هم گران‌تر به مقصد برساند؛ با افزایش کرایه، بیمه، زمان انتظار و هزینه تغییر مسیر.

رویترز به نقل از داده‌های موسسه واشنگتن گزارش داده که در اکتبر، ۲۸ حمله تاییدشده یا گزارش‌شده علیه کشتی‌ها در هرمز و آبراه‌های اطراف ثبت شده است.

سازمان بین‌المللی دریانوردی نیز از آسیب‌دیدن بیش از ۳۰ نفتکش بسیار بزرگ در جریان درگیری‌ها خبر داده است. برای بازار، چنین وضعیتی یعنی عرضه امروز ممکن است برقرار باشد، اما عرضه هفته آینده تضمین‌شده نیست.

در یادداشت تحلیلی ۲۲ اکتبر رویترز، بر پایه داده‌های کپلر، متوسط صادرات نفت منطقه در اکتبر ۱۷٫۳ میلیون بشکه در روز اعلام شده؛ در برابر ۱۶٫۹ میلیون بشکه پیش از جنگ. همان بررسی، کرایه روزانه نفتکش در مسیر خاورمیانه به چین را حدود ۱٫۴ میلیون دلار، بیش از ۱۲ برابر سطح پیش از جنگ، گزارش می‌کند. بنابراین، بازیابی حجم صادرات با بازیابی درآمد خالص یکسان نیست.

برای نشان‌دادن اهمیت کرایه، اگر نفتکشی دو میلیون بشکه حمل کند، هر یک میلیون دلار هزینه اضافه سفر، معادل ۵۰ سنت هزینه بیشتر برای هر بشکه است.  هزینه نهایی به مدت سفر، قرارداد اجاره و مسئول پرداخت کرایه بستگی دارد؛ نمی‌توان نرخ روزانه کشتی را مستقیم هزینه یک محموله دانست.

کمبود انرژی در جهان

آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش اکتبر پیش‌بینی کرده عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط ۵٫۸ میلیون بشکه در روز کاهش یابد و به ۱۰۰٫۷ میلیون بشکه برسد. ذخایر مشاهده‌شده جهان نیز تا پایان سپتامبر، ۵۰۹ میلیون بشکه کمتر از پایان فوریه بوده است. افت ذخایر نشان می‌دهد بخشی از اختلال عرضه با برداشت از انبارها جبران شده؛ روشی که امکان ادامه آن نامحدود نیست.

فشار در بازار گازوئیل اهمیت ویژه‌ای دارد. همین گزارش، صادرات جهانی گازوئیل در سپتامبر را ۷۰۰ هزار بشکه در روز کمتر از سال قبل اعلام می‌کند. گران‌شدن این سوخت می‌تواند هزینه حمل بار، کشاورزی و فعالیت صنایع را بالا ببرد.

نشانه دیگر بحران، کاهش مصرف بر اثر فشار قیمت است. آژانس انتظار دارد تقاضای جهانی نفت در سال جاری ۲٫۶ میلیون بشکه در روز افت کند. این کاهش، در توضیح آژانس با محدودیت دسترسی به فرآورده، گرانی سوخت و تضعیف اقتصاد ارتباط دارد؛ بنابراین همه آن را نمی‌توان حاصل بهره‌وری یا جایگزینی انرژی دانست.

گاز؛ بخشی از بحران که کندتر ترمیم می‌شود

بازار گاز طبیعی مایع‌شده، یا ال‌ان‌جی، نیز زیر فشار است. یادداشت تحلیلی رویترز در ۱۲ اکتبر، با استناد به کپلر، صادرات سپتامبر قطر را ۱٫۶ میلیون تن، کمتر از یک‌چهارم متوسط پیش از جنگ، اعلام کرده است. این بررسی همچنین از آسیب به حدود ۱۷ درصد ظرفیت صادراتی قطر خبر می‌دهد.

از منظر اقتصادی، کمبود محموله گاز می‌تواند رقابت خریداران برای تامین سوخت زمستانی را تشدید کند. فشار آن بسته به کشور، در هزینه برق، گرمایش یا تولید صنعتی ظاهر می‌شود. بنابراین، بازگشت بخشی از صادرات نفت منطقه برای اعلام پایان بحران انرژی کافی نیست.