چرا «کوه کلنگ» ایران برای آمریکا مهم است؟

به گزارش نماد اقتصاد، شیوا تدین پور/ طی روزهای اخیر برخی رسانه‌های غربی و اندیشکده آمریکایی «بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها» (FDD) مدعی شده‌اند ایران در حال تکمیل مجموعه‌ای عمیق در نزدیکی نطنز است که در محافل غربی با عنوان «کوه کلنگ» (Pickaxe Mountain) شناخته می‌شود. این اندیشکده با استناد به اظهارات اخیر ترامپ، مدعی است واشنگتن نگران آن است که تهران با انتقال بخشی از زیرساخت‌های حساس خود به اعماق زمین، عملاً گزینه نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی را با چالش جدی مواجه کند.

تحلیلگران غربی معتقدند اگر ایران بخواهد پس از حملات اخیر، زیرساخت‌های هسته‌ای خود را احیا کند، به مجموعه‌ای از تأسیسات جدید نیاز خواهد داشت؛ از جمله یک مرکز غنی‌سازی با قابلیت فعالیت در سطوح بالاتر، خطوط مونتاژ پیشرفته سانتریفیوژ و بخش‌هایی برای فرآوری مواد مورد نیاز چرخه سوخت هسته‌ای.

«کوه کلنگ» نماد نسل جدید تاسیسات راهبردی ایران

کارشناسان مسائل راهبردی معتقدند آنچه باعث شده این سایت به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های امنیتی آمریکا تبدیل شود، صرفاً فعالیت‌های احتمالی هسته‌ای نیست؛ بلکه معماری جدید حفاظت از زیرساخت‌های راهبردی ایران است.

در سال‌های گذشته، حملات سایبری، عملیات خرابکارانه و همچنین تهدیدهای مکرر نظامی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران نشان داد که تهران به سمت ایجاد مراکز مستحکم‌تر و امن‌تر حرکت کرده است. اگر این روند ادامه یابد، توانایی دشمن برای از بین بردن زیرساخت‌های راهبردی ایران در یک حمله محدود به شدت کاهش خواهد یافت.

از همین منظر، بسیاری از تحلیلگران آمریکایی معتقدند «کوه کلنگ» می‌تواند نماد نسل جدید تأسیسات راهبردی ایران باشد؛ تأسیساتی که حتی در صورت وقوع درگیری نظامی نیز قابلیت ادامه فعالیت را حفظ می‌کنند.

چرا ترامپ دوباره این سایت را هدف قرار داد؟

اظهارات ترامپ را نمی‌توان صرفاً یک تهدید نظامی تلقی کرد. این سخنان در واقع حامل یک پیام سیاسی و روانی نیز است.

دولت آمریکا طی سال‌های گذشته میلیاردها دلار برای توسعه بمب‌های سنگرشکن، افزایش توان نفوذ به تأسیسات زیرزمینی و تقویت قابلیت‌های حمله به اهداف مستحکم هزینه کرده است. با این حال، گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های غربی نشان می‌دهد برخی کارشناسان آمریکایی نسبت به کارآمدی این تسلیحات در برابر تأسیسات بسیار عمیق ایران تردید دارند.

در چنین شرایطی، برجسته کردن نام «کوه کلنگ» از سوی ترامپ را می‌توان تلاشی برای حفظ اعتبار گزینه نظامی آمریکا و جلوگیری از شکل‌گیری این تصور دانست که ایران توانسته است زیرساخت‌های راهبردی خود را از دسترس حملات متعارف خارج کند.

دغدغه اصلی واشنگتن؛ کاهش اثربخشی گزینه نظامی

از نگاه تحلیلگران، نگرانی اصلی آمریکا این است که با تکمیل مجموعه‌های زیرزمینی جدید، راهبرد چند دهه‌ای فشار نظامی علیه برنامه هسته‌ای ایران با محدودیت بیشتری روبه‌رو شود.

اگر تأسیسات حساس در اعماق بیشتری مستقر شوند، هرگونه عملیات نظامی نه‌تنها پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر خواهد شد، بلکه احتمال موفقیت آن نیز کاهش می‌یابد. این مسئله می‌تواند قدرت بازدارندگی ایران را افزایش داده و در مقابل، اهرم فشار نظامی آمریکا را تضعیف کند.

جنگ روایت‌ها درباره برنامه هسته‌ای ایران

در مقابل، جمهوری اسلامی ایران همواره تأکید کرده است که برنامه هسته‌ای کشور ماهیتی کاملاً صلح‌آمیز دارد و توسعه زیرساخت‌های حفاظتی نیز در چارچوب حفظ امنیت تأسیسات و جلوگیری از تکرار خرابکاری‌ها و اقدامات تروریستی انجام می‌شود.

از این منظر، بخشی از فضاسازی رسانه‌ای غرب درباره «کوه کلنگ» را می‌توان در چارچوب جنگ روایت‌ها و تلاش برای افزایش فشار سیاسی و روانی بر ایران ارزیابی کرد؛ موضوعی که همزمان با تحولات دیپلماتیک و بحث‌های مربوط به آینده پرونده هسته‌ای نیز پررنگ‌تر شده است.

آنچه «کوه کلنگ» را به یکی از مهم‌ترین موضوعات امنیتی میان تهران و واشنگتن تبدیل کرده، صرفاً یک پروژه عمرانی یا یک سایت هسته‌ای نیست؛ بلکه پیام راهبردی آن برای معادلات بازدارندگی است. اگر ارزیابی‌های غرب درباره ویژگی‌های این مجموعه درست باشد، این سایت می‌تواند بخشی از راهبرد ایران برای افزایش بقا و تاب‌آوری زیرساخت‌های حساس در برابر تهدیدات نظامی باشد؛ موضوعی که از نگاه آمریکا، هزینه و پیچیدگی هرگونه اقدام نظامی احتمالی را افزایش می‌دهد.

در عین حال باید توجه داشت که بخش مهمی از ادعاهای مطرح‌شده درباره نوع فعالیت‌ها و کاربری دقیق این مجموعه، بر پایه ارزیابی‌ها و گزارش‌های رسانه‌ها و اندیشکده‌های غربی است و از سوی مقامات رسمی ایران تأیید نشده است. از همین رو، «کوه کلنگ» بیش از آنکه صرفاً یک تأسیسات هسته‌ای باشد، امروز به نمادی از رقابت اطلاعاتی، جنگ روایت‌ها و تقابل راهبردی میان ایران و آمریکا تبدیل شده است.