برای خریدار عراقی، نزدیکی ایران فقط تا زمانی امتیاز است که سفارش به‌موقع برسد و پرداخت پول دردسرساز نشود. تاجر افغان هم اگر گذرگاه پاکستان بسته باشد دنبال مسیر دیگری می‌گردد؛ مسیری که شاید از ایران بگذرد اما بار آن همیشه کالای ایرانی نیست. در تجارت، مرز مشترک مشتری می‌آورد، ولی مشتری را نگه نمی‌دارد.
در سفرهای خارجی مقام‌های سیاسی و اقتصادی ایران معمولا هیات‌های تجاری بخش خصوصی نیز حضور دارند. اگرچه این هیات‌ها میتوانند عزم ایران را برای توسعه تجارت با کشورهای هدف نشان دهند اما آنچه از اعزام هیات تجاری اهمیت بیشتری دارد، دستاورد این سفرهاست. آیا هزینه سفرهای متعدد به کشورهای مختلف، توانسته به توسعه تجارت و افزایش تجارت ایران منتج شود؟
عضو هیئت‌مدیره اتاق مشترک ایران و پاکستان می‌گوید در بررسی وضعیت محموله‌های مستقر در کراچی، باید میان مالکیت واقعی کالا و نام کشوری که در اسناد حمل ثبت شده است، تفاوت قائل شد؛ محموله‌ای ممکن متعلق به یک تاجر ایرانی باشد، اما روی کاغذ، بار امارات محسوب شود.
روند شاخص قیمت کالاهای صادراتی ایران طی سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴، داستانی فراتر از افزایش ساده قیمت‌هاست. وقتی این شاخص را همزمان به ریال و دلار بررسی کنیم، تفاوت قابل‌توجهی دیده می‌شود؛ قیمت کالاهای صادراتی به ریال با سرعت زیادی افزایش یافته اما همین کالاها از نگاه دلاری رشد چندانی نداشته‌اند و در پایان ۱۴۰۴ حتی با کاهش همراه شده‌اند.
سیاستگذار پولی با تغییر در شیوه بازگشت ارز صادراتی و حرکت به سمت نرخ‌های توافقی، تسهیل معاملات مستقیم صادرکنندگان و واردکنندگان و توسعه ابزارهای مالی ارزی، در حال تغییر رویکرد خود از کنترل‌های اداری به استفاده بیشتر از سازوکارهای بازار است.
صادرات مواد معدنی ایران فقط به میزان تولید و قیمت جهانی وابسته نیست؛ در شرایط تحریمی، امکان رساندن کالا به بازار مقصد نیز به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده درآمد صادراتی تبدیل شده است. تحریم کشتیرانی، محدودیت بیمه، دشواری دسترسی به کشتی و افزایش هزینه حمل، به‌ویژه برای محصولات حجیم مانند سنگ‌آهن، کنسانتره، گندله، زغال‌سنگ و برخی محصولات فولادی، می‌تواند حاشیه سود صادرکنندگان ایرانی را به شدت تحت فشار قرار دهد.
رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس با تأکید بر پایداری جریان تجارت خارجی کشور با وجود فشارهای منطقه‌ای، از وضعیت مطلوب ذخایر کالاهای اساسی و دارو خبر داد و اعلام کرد: در حالی که تأمین نیازهای حیاتی کشور با موفقیت مدیریت شده، اکنون گمرک باید با رفع کاستی‌های موجود، بر تسهیل ورود مواد اولیه تولید و ماشین‌آلات صنعتی تمرکز کند.
همزمان با توقف موقت محاصره دریایی در بازه زمانی نیمه ژوئن تا نیمه ژوئیه، ایران موفق شد با صادرات ۷۰ میلیون بشکه نفت خام به چین، بیش از ۵ میلیارد دلار درآمد ارزی کسب کند؛ رقمی که وال‌استریت ژورنال آن را نشانه‌ای از عزم تهران برای تخلیه ذخایر انباشته نفتی خود می‌داند.
گمرک ایران با صدور بخشنامه‌ای، نقطه پایانی بر ممنوعیت صادرات محصولات شیمیایی، پلیمری و پتروشیمی گذاشت؛ این تصمیم که نویدبخش تسهیل فرآیندهای تجاری است، امکان صادرات این اقلام را مطابق با دستورالعمل‌های پیشین فراهم می‌کند.
صادرات نفت خام و میعانات گازی کشورهای حاشیه خلیج فارس در ماه ژوئن با عبور از مرز ۱۰ میلیون بشکه در روز، نشانه‌ای از احیای تدریجی تجارت انرژی در منطقه پس از فروکش کردن تنش‌های نظامی است. با وجود این جهش، حجم صادرات همچنان فاصله قابل توجهی با سطح پیش از آغاز بحران دارد.