
خریدهای روزمره دوباره گرانتر شدند
در مهر ۱۴۰۵، تورم سالانه کالاها به ۱۰۱٫۶ درصد رسید و سرعت گرانی آنها نسبت به شهریور بالا رفت. همزمان، رشد ماهانه قیمت خدمات کند شد. این دو مسیر متفاوت توضیح میدهد چرا آرامتر شدن گرانی در بعضی بخشها هنوز در فاکتور خرید خانوار احساس نمیشود.
به گزارش نماد اقتصاد، اگر سبدی از کالاها در مهر پارسال یک میلیون تومان قیمت داشت و بهای آن همپای شاخص کالا بالا رفته باشد، خرید همان سبد در مهر امسال حدود دو میلیون و ۱۵۵ هزار تومان خرج دارد. خانوار برای ثابت نگه داشتن هزینه خرید، باید از تعداد اقلام کم کند، سراغ گزینههای ارزانتر برود یا خریدی را به ماه بعد بیندازد. گزارش مهرماه بانک مرکزی اندازه این فشار را در سطح شاخص نشان میدهد؛ قیمت کالاها نسبت به مهر پارسال ۱۱۵٫۵ درصد بالاتر رفته و در فاصله شهریور تا مهر هم ۵٫۴ درصد دیگر افزایش یافته است.
در مهر، کالاها جای خدمات را گرفتند
در شهریور، قیمت خدمات با نرخ ماهانه ۴٫۶ درصد بالا رفت و کالاها رشد ۳٫۳ درصدی داشتند. در مهر جای این دو گروه عوض شد. قیمت کالاها ۵٫۴ درصد بالا رفت و رشد قیمت خدمات به ۳٫۵ درصد رسید. به این ترتیب، ظرف یک ماه شتاب گرانی کالاها ۲٫۱ واحد درصد بیشتر شد و شتاب گرانی خدمات ۱٫۱ واحد درصد پایین آمد.
این جابهجایی برای دخلوخرج خانوار اهمیت دارد. خریدار قیمت بسیاری از کالاها را در فاصلههای کوتاه میبیند و باید همان موقع درباره خرید تصمیم بگیرد. در مقابل، تغییر هزینه بعضی خدمات، مثل اجاره، برای هر خانوار در زمان مشخصی مانند تمدید قرارداد خودش را نشان میدهد. به همین دلیل، ترکیب هزینههای هر خانواده تعیین میکند گرانی مهر را بیشتر در فاکتور فروشگاه ببیند یا در صورتحساب خدمات.
در گزارش مهر، آهنگ افزایش قیمت در گروههایی مانند آموزش، پوشاک و حملونقل تندتر شد. در گروههای مسکن و ارتباطات سرعت رشد قیمت نسبت به شهریور پایین آمد. برای مستاجری که قراردادش در مهر تمدید میشود، نرخ گروه مسکن فقط بخشی از داستان است. مبلغ قرارداد تازه و سهم آن از درآمد ماهانه، فشار واقعی را برای همان خانوار مشخص میکند.
فاصله با پارسال کمتر شد، فاکتور مهر بالاتر رفت
تورم نقطهبهنقطه کالاها در خرداد ۱۲۱٫۹ درصد بود و در مهر به ۱۱۵٫۵ درصد رسید. این افت ۶٫۴ واحد درصدی نشان میدهد فاصله قیمتها با ماه متناظر سال قبل کمتر شده است. در عین حال، فاکتور مهر همچنان از فاکتور شهریور سنگینتر بود، چون قیمت کالاها در همین یک ماه ۵٫۴ درصد افزایش یافت.
دلیل همزمانی این دو اتفاق در مبنای مقایسه است. نرخ نقطهبهنقطه مهر، قیمتهای مهر امسال و مهر پارسال را میسنجد. نرخ ماهانه، قیمتهای مهر و شهریور امسال را کنار هم میگذارد. تورم سالانه هم میانگین قیمتها را در دو دوره دوازدهماهه مقایسه میکند. به همین دلیل، عدد ۱۰۱٫۶ درصد میگوید میانگین قیمت کالاها در دوازده ماه منتهی به مهر بیش از دو برابر میانگین دوره دوازدهماهه قبل بوده است.
| سنجه | شهریور ۱۴۰۵ | مهر ۱۴۰۵ | برداشت از رقم مهر |
| تورم ماهانه کالاها | ۳٫۳٪ | ۵٫۴٪ | شتاب افزایش قیمت کالاها ۲٫۱ واحد درصد بیشتر شد. |
| تورم ماهانه خدمات | ۴٫۶٪ | ۳٫۵٪ | شتاب افزایش قیمت خدمات ۱٫۱ واحد درصد کمتر شد. |
| تورم نقطهبهنقطه کالاها | — | ۱۱۵٫۵٪ | سطح قیمت کالاها حدود ۲٫۱۶ برابر مهر پارسال بود. |
| تورم سالانه کالاها | — | ۱۰۱٫۶٪ | میانگین قیمت کالاها در دو دوره دوازدهماهه بیش از دو برابر شد. |
| تورم سالانه خدمات | — | ۴۳٫۱٪ | میانگین قیمت خدمات نسبت به دوره دوازدهماهه قبل ۴۳٫۱ درصد بالا رفت. |
| تورم ماهانه کل | — | ۴٫۶٪ | شاخص کل قیمت کالاها و خدمات نسبت به شهریور افزایش یافت. |
| تورم سالانه کل | — | ۷۱٫۴٪ | میانگین شاخص کل در مقایسه با دوره دوازدهماهه قبل افزایش یافت. |
منبع: گزارش مهرماه بانک مرکزی درباره شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران. خط تیره یعنی رقم شهریور در دادههای این جدول درج نشده است.
تورم ماهانه کل پس از افت به ۳٫۶ درصد در تیر، سه ماه پیاپی بالا رفت و در مهر به ۴٫۶ درصد رسید. برای خانواری که دستمزدش در این فاصله ثابت مانده، مسئله هر ماه تکرار میشود، با همان مبلغ چقدر از خرید قبلی را میتواند تکرار کند؟ پاسخ مهر برای بخش کالایی سبد روشن است. حتی پس از پایین آمدن نرخ نقطهبهنقطه از اوج خرداد، خرید همان کالاها در مهر از شهریور هم گرانتر تمام شد.
 copy.webp)
۰ دیدگاه