ایران و آمریکا ؛ شاید آتش بس نزدیک است

اسحاق خان خرسند است که «تهران و واشنگتن به تلاش‌های اسلام آباد اعتماد دارند.» پاکستان یک طرح صلح دارد که اساس آن آتش بس یک ماهه و گفت و گو است.

ایران می گوید؛ روال آتش بس، گفت و گو و دوباره جنگ را نمی پذیرد. ترکیه، مالزی، اندونزی و عربستان سعودی از طرح پاکستان حمایت می کنند.

جنگ ۱۲ روزه در پایان بهار سال گذشته و جنگ در جریان موسوم به جنگ رمضان، هر دو در حالی اتفاق افتاد که نمایندگان ایران و آمریکا در حال رایزنی برای حل اختلافات خود بودند، که آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کردند و رهبر و شمار زیادی از فرماندهان ارشد نظامی ایران شهید شدند.

آمریکا برای توقف جنگ، خواسته های حداکثری در همه ی زمینه های دفاعی و هسته ای از جمله عدم غنی سازی، تحویل اورانیوم غنی شده و محدود سازی بُرد موشک‌های ایران را دارد و ایران گفته نمی پذیرد، ولی حاضر است « به نشانه حسن نیت» ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده ۶۰ درصدی را در داخل خاک خود رقیق کند. در تهران و بسیاری از شهرها و روستاهای ایران، شهروندان یکشنبه شب را زیر بمباران شدید جنگنده های آمریکایی و اسرائیلی صبح کردند و طلوع خورشید دوشنبه در تهران همزمان با چند انفجار و رگبارهای پدافند هوایی بود.

از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، همزمان با فرار سرمایه‌گذاران از دارایی‌های پرخطر، بازارهای بورس جهانی تریلیون‌ها دلار از ارزش خود را از دست داده‌اند. به نوشته بلومبرگ؛ بستن تنگه هرمز روزانه حداقل ۱۱ میلیون بشکه از جریان نفت جهان را کاهش داد. کمبود عرضه سوخت شکافی نزدیک به ۹ میلیون بشکه در روز ایجاد کرده است. تنگه هرمز همچنین محل عبور فرآورده‌های پتروشیمی زیادی مانند کود های کشاورزی است.

اگر وضعیت جنگی در منطقه ادامه پیدا کند، اختلال در تأمین کودهای نیتروژنی از تنگه هرمز می‌تواند قیمت غلات را افزایش دهد. یک‌چهارم تجارت جهانی این کودها و ۲۰٪ ال‌ان‌جی از این مسیر عبور می‌کنند. قیمت کود از آغاز جنگ ۴۰٪ بالا رفته است.

روزنامه« فایننشال تایمز» نیز نوشت :تعداد کشتی‌هایی که از ابتدای ماه مارس ۲۰۲۶ از تنگه هرمز عبور کرده‌اند تنها ۱۱۶ کشتی است و این یعنی در مقایسه با ماه گذشته میلادی با کاهش حدود ۹۷ درصدی همراه بوده است و هیچ کشتی به مقصد آمریکا یا اروپا از تنگه هرمز عبور نکرده است.

رئوف پیشدار: واقع گرا باشیم باید اذعان کنیم؛ ایران اگر چه ناخواسته مورد حمله قوی ترین و برخوردارترین ارتش‌های جهان قرار گرفت، اما هم در صحنه میدانی و هم از منظر سیاسی، تبلیغاتی و روابط عمومی، جنگ ائتلاف آمریکا و اسرائیل را برده است. حتی اگر آمریکا بخواهد تهدید خود را علیه بخشی از ۱۰۰ هزار مگاوات ظرفیت برق ایران و یا اشغال پایانه های نفتی را اجرایی کند، به دلیل واکنش ایران، بازارهای مالی جهان به شدت سقوط خواهند کرد و حتما روی همه ساختارهای اقتصادی جهان اثر خواهد گذشت.

به تعبیر «سعید لیلاز» کارشناسی اقتصادی در تهران؛ «چنین حمله‌ای یک حرکت آخرالزمانی است.» نوع تدابیری که در تنگه هرمز به کار رفته، تا الان گونه‌ای از جنگ‌های نامتقارن را پدید آورده که امکان کنترل مؤثر تنگه را فراهم کرده است. ایران می گوید که تنگه هرمز را نبسته ، بلکه تحت کنترل نظامی درآورده است .

بستن کامل تنگه برای این‌که هیچ‌کس نتواند از آن استفاده کند کار خیلی سختی نیست، اما کاری که انجام می‌شود، بسیار، بسیار هوشمندانه و مدبرانه است؛ یعنی تنگه تحت نظارت و کنترل است.واشنگتن برای شکستن تسلط ایران بر تنگه هرمز با مجموعه‌ای از گزینه‌هایی روبرو است که با وجود هزینه بالا؛ خطرات جدی و زمان‌بر بودن، هیچ تضمینی برای موفقیت ندارند و به شکست بیش از موفقیت نزدیک‌تر هستند.

ایران با حمله به بیش از ۲۰ کشتی در تنگه هرمز و اجازه عبور گزینشی به کشتی‌های مدنظر خود، توانسته کنترل مؤثری بر جریان انرژی در خلیج فارس ایجاد کند. این موضوع اکنون به چالشی مستقیم برای منافع آمریکا و اقتصاد جهانی تبدیل شده است.

شروط تهران برای پایان جنگ، شامل مواردی است که یکی از آن‌ها ، «برپایی یک نظام حقوقی جدید برای مدیریت تنگه هرمز» است؛ موضوعی که واشنگتن آن را یک تهدید راهبردی تلقی می‌کند. واکنش های هر روز سنگین تر ایران به حمله به زیرساخت هایش نشان می‌دهد با وجود فشارها، همچنان توانایی‌های قابل توجهی در حوزه موشکی، پهپادی و دریایی دارد و در مقابل توانایی نیروی دریایی آمریکا نیز نسبت به گذشته بسیار ضعیف شده است، طوری که نتوانسته هیچ یک از شناورهای اصلی عملیاتی اش را وارد خلیج فارس و یا دریای عمان کند.

هرگونه عملیات اسکورت دریایی یا حمله به توانمندی‌های نظامی ایران، تنها می‌تواند به‌طور موقت فشار بر بازار جهانی انرژی را کاهش دهد و تضمینی برای امنیت کامل کشتیرانی وجود ندارد. حتی حملات محدود ایران ممکن است شرکت‌های بیمه، مالکان کشتی و معامله‌گران انرژی را از حضور در منطقه منصرف کند.