سایه بلند خورشید بر تولید برق در ایران

به گزارش نماد اقتصاد، کمبود برق و ناترازی انرژی نیز یکی دیگر از این همین بحران‌هاست که امروز گریبان دولتمردان را گرفته است. آن هم در شرایطی که کشور دارای منابع غنی نفت و گاز و پتانسیل‌های بالایی برای تولید انرژی‌های تجدیدپذیر است.

خورشید همیشه تابان این سرزمین در حالی غروب می‌کند که سهم آن در تولید برق کشور کمتر از یک درصد است.

این در حالی است که ایران به لحاظ جغرافیایی در منطقه‌ای واقع شده که از نظر دریافت انرژی خورشیدی در بالاترین رده‌ها قرار دارد. میزان تابش خورشیدی در ایران بین ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلووات ساعت بر مترمربع در سال تخمین زده شده‌است که بالاتر از میزان میانگین جهانی است. میانگین ۲۸۰ روز آفتابی در ایران آنقدر قابل توجه است که می‌تواند سهم بسیار بیشتری در تولید برق در کشور ایفا کند.

اما هم‌اکنون مشارکت منابع تجدیدپذیر در تولید برق ایران کمتر از پنج درصد گزارش می‌شود، در حالی که میانگین جهانی این مشارکت بالاتر از ۱۳ درصد است.

وقتی که این آمار در کنار تعداد روزهای آلوده در کلانشهرها و ردیف دهم ایران در تولید گازهای گلخانه‌ای قرار می‌گیرد، بیش از پیش به چشم می‌آید.

۱۱۷ روز هوای ناسالم در پایتخت

بر اساس اطلاعات شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، تهرانی‌ها از ابتدای سال جاری تا ۲۵ دی ماه، تنها پنج روز هوای پاک استنشاق کرده‌اند.

میانگین کیفیت هوای پایتخت در سال جاری۱۰۰ روز در شرایط ناسالم برای گروه‌های حساس و ۱۷ روز در شرایط ناسالم برای همه ثبت شد که ۳۹ درصد از روزهای سال را تشکیل می‌دهد.

به گفته رییس کمیته خدمات شهری و محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران، مازوت‌سوزی برخی از نیروگاه‌ها به طور میانگین ۷ درصد در آلایندگی پایتخت نقش دارد که این میزان در مناطقی که به مراکز آلایندگی نزدیک‌تر هستند، بیشتر است.

با افزایش روز افزون تبعات تغییرات اقلیمی ناشی از اناشار گازهای گلخانه‌ای تلاش‌های جهانی برای تولید انرژی از طریق منابع تجدیدپذیر افزایش یافت.

براساس یکی از یافته‌های کلیدی گزارش بازار برق آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در سال ۲۰۲۳، با روند صعودی ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر، پیش‌بینی می‌کند که منابع انرژی تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی، به طور متوسط تا سال ۲۰۲۵ بیش از ۹۰ درصد افزایش تقاضای جهانی را برآورده خواهند کرد.

طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی(IEA)، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر از تولید برق در سراسر جهان تا سال ۲۰۲۵ از ۲۹ درصد به ۳۵ درصد افزایش می‌یابد که در نتیجه سهم تولید زغال سنگ و گاز کاهش خواهد یافت. بر این اساس، چین نزدیک به نیمی از تولید انرژی‌های تجدیدپذیر اضافی را به خود اختصاص خواهد داد و پس از آن اتحادیه اروپا با ۱۵ درصد قرار خواهد گرفت.

بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۲ آژانس اطلاعات انرژی ایالات متحده آمریکا، میانگین جهانی برق تولید شده از منابع تجدیدپذیر تا سال ۲۰۲۴ برابر با ۲۹ درصد است. در این میان چندین کشور موفق شده‌اند کل شبکه برق خود را به انرژی‌های تجدیدپذیر منتقل کنند. کشورهای آلبانی، بوتان، نپال، پاراگوئه، ایسلند، جمهوری دموکراتیک کنگو، کاستاریکا، اتیوپی، لسوتو و نروژ کشورهایی هستند که صد در صد برق آنها از انرژی های تجدیدپذیر تولید می شود.

کشورهای ثروتمند در انتهای لیست استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر

نگاهی به لیست کشورهایی که صد در صد برق آنها از انرژی‌های تجدیدپذیر به دست می‌آید، این تصور غالب را که ثروت هر کشور نقش اساسی در حرکت آن کشور به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر دارد کاملا دگرگون می‌کند؛ چرا که کشورهای ثروتمندی همچون عربستان، قطر و کویت در میان کشورهایی قرار دارند سهم تولید برق از انرژی‌های تجدیدپذیر در آنها صفر درصد است.

هرچند هم اکنون عربستان و امارات متحده عربی با سرمایه‌گذاری‌های گسترده در زمینه تولید برق از  انرژی‌های تجدیدپذیر در صدد تغییر این شرایط هستند.

بر اساس اعلام وزارت انرژی سعودی شرکت سعودی الشرکه السعودیه لشراء الطاقه (خریدار اصلی)، قراردادهایی برای تکمیل ۳ پروژه جدید انرژی خورشیدی فتوولتائیک با ظرفیت ۵۵۰۰ مگاوات امضا کرده است.

بر این اساس دو پروژه در منطقه مکه مکرمه هر کدام با ظرفیت ۲۰۰۰ مگاوات و یک پروژه نیز در منطقه القصیم با ظرفیت ۱۵۰۰ مگاوات (مجموعا با ظرفیت ۵۵۰۰ مگاوات) در دست احداث قرار گرفتند.

بنا به اعلام این وزارتخانه، عربستان سعودی به دنبال گسترش و توسعه ظرفیت‌های داخلی برای تکمیل پروژه‌های انرژی‌ تجدیدپذیر تا سقف ۱۳۰ گیگاوات تا سال ۲۰۳۰ است. ارزش کلی این قراردادها که ۱۲.۳ میلیارد ریال سعودی (۳.۳ میلیارد دلار) عنوان شده است.

ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر در پایان آذر ماه به ۱۵۲۰ مگاوات رسید

در چند سال گذشته و با بالا گرفتن بحران کمبود انرژی و کاهش ظرفیت نیروگاه های تولید برق بر اثر این کمبود تنوع بخشی به سبد انرژی تبدیل به یکی از اهداف مهم در سیاستگذاری انرژی شده است.

ظرفیت نصب شده نیروگاهی در ایران در حال حاضر ۹۳ هزار مگاوات با تولید سالیانه ۳۸۰ میلیارد کیلووات ساعت می‌باشد که ۸۴ درصد از این ظرفیت سهم نیروگاه‌های حرارتی بوده و ۸۱ درصد از سوخت مصرفی نیروگاه‌های حرارتی را نیز گاز طبیعی تشکیل می‌دهد.

سهم گاز طبیعی از تولید برق در ایران از ۳۵ درصد در سال ۱۳۶۴ به حدود ۸۶ درصد در سال ۱۴۰۲ رسیده است. در این میان باید اشاره کرد که ۹۳ درصد از رشد تولید برق کشور در چهار دهه اخیر برعهده گاز طبیعی بوده و در حدود هفت درصد باقی‌مانده توسط فرآورده‌های نفتی و انرژی هسته‌ای انجام شده است.

این تنوع بخشی هم اکنون با نگاهی ویژه به انرژی‌های تجدیدپذیر و به ویژه انرژی خورشیدی دنبال می‌شود. به گونه‌ای که در پایان آذرماه امسال، ظرفیت نصب شده تولید برق تجدیدپذیر در ایران به ۱۵۲۰ مگاوات رسید. این میزان در ابتدای دولت چهاردهم ۱۲۳۱ مگاوات بود که با افزایش ۲۸۹مگاواتی به ۱۵۲۰ مگاوات رسید.

از مجموع ظرفیت ۱۵۲۰.۵ مگاواتی تولید برق تجدیدپذیر کشور، ۷۸۱.۷ مگاوات نیروگاه خورشیدی، ۳۷۶.۳ مگاوات نیروگاه خورشیدی، ۱۰۴.۱ نیروگاه برق آبی کوچک، ۲۲.۱۳ مگاوات نیروگاه زیست توده، ۹.۶ مگاوات نیروگاه انبساطی و ۱۸۸.۸ مگاوات نیروگاه انشعابی است.

به گفته محسن طرزطلب، رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق، با تکمیل طرح‌های در دست احداث، ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر کشور تا پایان امسال به ۱۸۰۰ مگاوات، تا پایان تابستان ۱۴۰۴ به ۳۵۰۰ مگاوات و تا پایان سال آینده به ۴۸۰۰ مگاوات خواهد رسید.

۳۰ هزار مگاوات برق تجدیدپذیر تا پایان برنامه هفتم

بر اساس برنامه هفتم توسعه ظرفیت تولید انرژی های تجدیدپذیر باید به ۳۰ هزار مگاوات در کشور برسد. از این رو برنامه‌ریزی ویژه‌ای برای تنوع بخشی به سبد انرژی برق کشور انجام شده است. اقداماتی همچون جذب ۵ میلیارد دلار اعتبار از طریق صندوق توسعه ملی برای ساخت نیروگاه تجدیدپذیر، احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر توسط نهاد‌های حمایتی با تسهیلات دولتی، الزام صنایع و ادارات به احداث نیروگاه تجدیدپذیر و راه اندازی تابلوی سبز بورس بخشی از راهکارهایی است که با هدف کاهش ناترازی انرژی و مقابله با بحران های بیشتر در این زمینه در دستور کار قرار دارد.

به این امید که این بار پیش از رسیدن فردا فکری برای آن کرده باشیم.

حامد عبداله نژاد

انتهای پیام