حساب‌وکتاب جنجالی مزد ۱۴۰۶

به گزارش نماد اقتصاد، برای روشن‌شدن تصویر سال ۱۴۰۶، شش سناریوی افزایش پایه مزد را بررسی می‌کنیم: افزایش ۴۰، ۵۰، ۶۰، ۷۵، ۹۰ و ۱۰۰ درصدی نسبت به پایه مزد سال ۱۴۰۵. این درصدها سناریوهای محاسباتی‌اند، نه پیش‌بینی قطعی تصمیم شورای عالی کار برای سال آینده.

مبنای محاسبه مزد

پایه مزد ماهانه سال ۱۴۰۵ برابر با ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان در نظر گرفته شده است. حق مسکن سه میلیون تومان، بن کارگری دو میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و حق تأهل ۵۰۰ هزار تومان فرض شده‌اند. حق اولاد برای هر فرزند نیز معادل یک پایه مزد روزانه در ۳۰ روز، یعنی یک میلیون و ۶۶۲ هزار و ۵۵۵ تومان، محاسبه شده است. ارقام مصوب مزد و مزایای سال ۱۴۰۵ در گزارش‌های مربوط به مصوبه شورای عالی کار منتشر شده‌اند.

در این محاسبه، خانواده نمونه شامل یک کارگر، همسر و دو فرزند است. با فرض برخورداری از حق اولاد برای هر دو فرزند، مجموع مزایای شغلی ثابت این خانواده، به‌جز پایه مزد، به حدود ۹ میلیون و ۲۵ هزار تومان در ماه می‌رسد.

این ارقام برای مقایسه سناریوها ثابت نگه داشته شده‌اند؛ بنابراین نباید آن‌ها را پیش‌بینی قطعی مزایای سال ۱۴۰۶ دانست. مبلغ واقعی مزایا در سال آینده به مصوبات جدید و شرایط شغلی کارگر وابسته خواهد بود.

شش سناریوی پایه مزد

سناریوی اول؛ افزایش ۴۰ درصدی

در این حالت، پایه مزد ماهانه به حدود ۲۳ میلیون و ۲۷۶ هزار تومان می‌رسد. با افزودن مزایای شغلی فرض‌شده برای خانواده چهار نفره، دریافتی ماهانه از محل مزد و مزایا حدود ۳۲ میلیون و ۳۰۱ هزار تومان خواهد بود.

سناریوی دوم؛ افزایش ۵۰ درصدی

با افزایش ۵۰ درصدی، پایه مزد به حدود ۲۴ میلیون و ۹۳۸ هزار تومان می‌رسد. مجموع پایه مزد و مزایای شغلی خانواده، با همان فرض‌ها، حدود ۳۳ میلیون و ۹۶۳ هزار تومان خواهد شد.

سناریوی سوم؛ افزایش ۶۰ درصدی

در این سناریو، پایه مزد به حدود ۲۶ میلیون و ۶۰۱ هزار تومان می‌رسد. مجموع مزد و مزایای شغلی خانواده چهار نفره حدود ۳۵ میلیون و ۶۲۶ هزار تومان می‌شود.

سناریوی چهارم؛ افزایش ۷۵ درصدی

با افزایش ۷۵ درصدی، پایه مزد ماهانه حدود ۲۹ میلیون و ۹۵ هزار تومان خواهد بود. با احتساب مزایای فرض‌شده، دریافتی شغلی خانواده به حدود ۳۸ میلیون و ۱۲۰ هزار تومان می‌رسد.

سناریوی پنجم؛ افزایش ۹۰ درصدی

در این حالت، پایه مزد حدود ۳۱ میلیون و ۵۸۹ هزار تومان است و مجموع مزد و مزایای شغلی خانواده به حدود ۴۰ میلیون و ۶۱۴ هزار تومان می‌رسد.

سناریوی ششم؛ افزایش ۱۰۰ درصدی

اگر پایه مزد دو برابر شود، رقم آن به حدود ۳۳ میلیون و ۲۵۱ هزار تومان می‌رسد. مجموع مزد و مزایای شغلی خانواده چهار نفره نیز حدود ۴۲ میلیون و ۲۷۶ هزار تومان خواهد بود.

این ارقام هنوز شامل یارانه نقدی، کالابرگ و حمایت‌های ویژه اجتماعی نیستند.

حمایت‌های عمومی برای خانواده چهار نفره

برای محاسبه حمایت‌های عمومی، دو قلم در نظر گرفته شده است: یارانه نقدی و کالابرگ. مبلغ یارانه نقدی بر اساس ارقام گزارش‌شده برای سال ۱۴۰۵، برای دهک‌های اول تا سوم به ازای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان و برای دهک‌های چهارم تا نهم ۳۰۰ هزار تومان در ماه است. در نتیجه، یارانه نقدی یک خانواده چهار نفره مشمول، بسته به دهک درآمدی، ۱ میلیون و ۶۰۰ هزار یا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان خواهد بود.

برای کالابرگ، طبق فرض محاسباتی این گزارش، اعتبار ماهانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برای هر نفر در نظر گرفته شده است؛ بنابراین اعتبار چهار نفر به شش میلیون تومان می‌رسد. این مبلغ اعتبار خرید کالاهای مشمول است و نباید آن را با پول نقد قابل برداشت یکسان دانست. مبلغ و شیوه اجرای کالابرگ ممکن است در سال ۱۴۰۶ تغییر کند.

با این حساب، مجموع حمایت‌های عمومی فرض‌شده برای یک خانواده چهار نفره، در صورت برخورداری از هر دو حمایت، ماهانه بین ۷ میلیون و ۲۰۰ هزار تا ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است. با افزودن حمایت‌های عمومی به مزد و مزایای شغلی، تصویر ماهانه خانواده چنین خواهد بود:

• افزایش ۴۰ درصدی: مجموع منابع اسمی خانواده حدود ۳۹ میلیون و ۵۰۱ هزار تا ۳۹ میلیون و ۹۰۱ هزار تومان.
• افزایش ۵۰ درصدی: حدود ۴۱ میلیون و ۱۶۳ هزار تا ۴۱ میلیون و ۵۶۳ هزار تومان.
• افزایش ۶۰ درصدی: حدود ۴۲ میلیون و ۸۲۶ هزار تا ۴۳ میلیون و ۲۲۶ هزار تومان.
• افزایش ۷۵ درصدی: حدود ۴۵ میلیون و ۳۲۰ هزار تا ۴۵ میلیون و ۷۲۰ هزار تومان.
• افزایش ۹۰ درصدی: حدود ۴۷ میلیون و ۸۱۴ هزار تا ۴۸ میلیون و ۲۱۴ هزار تومان.
• افزایش ۱۰۰ درصدی: حدود ۴۹ میلیون و ۴۷۶ هزار تا ۴۹ میلیون و ۸۷۶ هزار تومان.

این بازه‌ها بر اساس تفاوت یارانه نقدی دهک‌های اول تا سوم با دهک‌های چهارم تا نهم محاسبه شده‌اند. ارقام شامل مزد، مزایای شغلی، یارانه نقدی و اعتبار کالابرگ هستند؛ اما اعتبار کالابرگ وجه نقد نیست و فقط در چارچوب مقررات طرح قابل مصرف است.

حمایت‌های ویژه مادر و کودک

در کنار حمایت‌های عمومی، برخی خانواده‌ها ممکن است مشمول طرح‌های ویژه شوند. این حمایت‌ها را نمی‌توان به‌طور خودکار برای همه خانواده‌های چهار نفره منظور کرد؛ سن کودک، وضعیت بارداری یا مادری، دهک درآمدی و احراز شرایط طرح اهمیت دارد.

طرح یسنا: این طرح برای گروه‌هایی از مادران باردار یا مادران دارای کودک خردسال در دهک‌های مشمول اجرا شده است. در مراحل گزارش‌شده، اعتبارهای ۶۵۰ هزار یا ۵۰۰ هزار تومانی بر اساس گروه مشمول و مرحله اجرا مطرح بوده‌اند. این رقم را باید حمایت ویژه و مشروط دانست، نه مبلغی که به تمام خانوارها تعلق بگیرد.

حمایت تغذیه کودکان: برای کودکان شش‌ماهه تا پنج‌ساله‌ای که پس از پایش سلامت دچار سوءتغذیه تشخیص داده می‌شوند و شرایط دهکی لازم را دارند، اعتبار خرید در نظر گرفته شده است. مبالغ گزارش‌شده برای برخی مراحل طرح، ماهانه یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برای دهک‌های اول تا پنجم و ۸۰۰ هزار تومان برای دهک‌های ششم و هفتم بوده است. دریافت این اعتبار به تأیید شرایط کودک وابسته است.

کارت امید مادر: بر اساس توضیحات منتشرشده درباره طرح، برای مادران دارای فرزند متولدشده از ابتدای سال ۱۴۰۵، ماهانه دو میلیون تومان اعتبار کالابرگی تا رسیدن کودک به ۲۴ماهگی در نظر گرفته شده است. این مبلغ اعتبار خرید است و فقط خانواده‌هایی را شامل می‌شود که شرایط طرح را دارند. جزئیات اجرای طرح و احراز مشمولیت باید از اطلاعیه‌های رسمی پیگیری شود.

خانواده‌ای که مشمول حمایت‌های ویژه است

برای نشان‌دادن اثر این حمایت‌ها، یک مثال محاسباتی در نظر می‌گیریم: خانواده چهار نفره‌ای که علاوه بر مزد، مزایا، یارانه نقدی و کالابرگ عمومی، شرایط دریافت سه حمایت ویژه را نیز دارد؛ یعنی ۶۵۰ هزار تومان اعتبار یسنا، یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اعتبار سوءتغذیه برای یک کودک واجد شرایط و دو میلیون تومان اعتبار کارت امید مادر برای یک کودک واجد شرایط.

در این مثال، مجموع حمایت‌های ویژه به ۳ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان می‌رسد. اگر همه این حمایت‌ها در یک ماه برقرار باشند و امکان جمع‌شدن آن‌ها طبق مقررات هر طرح تأیید شده باشد، مجموع منابع اسمی خانواده در شش سناریو چنین می‌شود:

• افزایش ۴۰ درصدی: حدود ۴۳ میلیون و ۴۵۱ هزار تا ۴۳ میلیون و ۸۵۱ هزار تومان.
• افزایش ۵۰ درصدی: حدود ۴۵ میلیون و ۱۱۳ هزار تا ۴۵ میلیون و ۵۱۳ هزار تومان.
• افزایش ۶۰ درصدی: حدود ۴۶ میلیون و ۷۷۶ هزار تا ۴۷ میلیون و ۱۷۶ هزار تومان.
• افزایش ۷۵ درصدی: حدود ۴۹ میلیون و ۲۷۰ هزار تا ۴۹ میلیون و ۶۷۰ هزار تومان.
• افزایش ۹۰ درصدی: حدود ۵۱ میلیون و ۷۶۴ هزار تا ۵۲ میلیون و ۱۶۴ هزار تومان.
• افزایش ۱۰۰ درصدی: حدود ۵۳ میلیون و ۴۲۶ هزار تا ۵۳ میلیون و ۸۲۶ هزار تومان.

این محاسبه، یک سناریوی مشروط است، نه مبلغ تضمین‌شده دریافتی همه خانواده‌ها. به‌ویژه نباید فرض کرد که یسنا، حمایت سوءتغذیه و کارت امید مادر همیشه هم‌زمان به یک خانواده پرداخت می‌شوند یا یک کودک می‌تواند بدون محدودیت مشمول چند طرح شود. پیش از اعلام این رقم به‌عنوان دریافتی واقعی، باید امکان هم‌زمانی حمایت‌ها و شرایط دقیق هر طرح بررسی شود.

رقم مزد با منابع واقعی خانواده یکی نیست

در این محاسبه، رقم نهایی یک خانواده چهار نفره در شش سناریوی افزایش مزد، با احتساب مزایای شغلی و حمایت‌های عمومی، از حدود ۳۹٫۵ میلیون تومان در سناریوی افزایش ۴۰ درصدی تا حدود ۴۹٫۹ میلیون تومان در سناریوی افزایش ۱۰۰ درصدی متغیر است.

اگر خانواده واجد شرایط حمایت‌های ویژه مادر و کودک نیز باشد، رقم اسمی می‌تواند در مثال مشروط این گزارش تا حدود ۵۳٫۸ میلیون تومان برسد. اما این عدد را نباید دریافتی قطعی یا تماماً نقدی خانواده تلقی کرد؛ بخشی از آن اعتبار خرید محدود به کالاهای مشخص است و بخش دیگری فقط به گروه‌های واجد شرایط تعلق می‌گیرد.

در نهایت، معیار اصلی برای ارزیابی هر سناریو این نیست که رقم روی فیش حقوقی یا مجموع حمایت‌ها چقدر بزرگ به نظر می‌رسد؛ مسئله این است که این منابع پس از درنظرگرفتن اجاره مسکن، خوراک، درمان، آموزش، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های ضروری، چه میزان قدرت خرید برای خانواده باقی می‌گذارند. بدون مقایسه با هزینه واقعی سبد معیشت و نرخ تورم، افزایش اسمی مزد به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که سطح زندگی کارگران بهتر شده است یا نه.