بازارهای مالی در هفته‌ای پرتنش؛ از عقب‌نشینی طلا تا تردید در رونق هوش مصنوعی

به گزارش نماد اقتصاد، بازارهای مالی در هفته جاری، بیش از آنکه در یک مسیر مشخص حرکت کنند، میان امید به سودآوری شرکت‌ها و نگرانی از افزایش هزینه‌های اقتصادی در نوسان بودند.

در بازارهای جهانی، سرمایه‌گذاران هم‌زمان با بررسی گزارش‌های مالی شرکت‌های بزرگ فناوری، افزایش قیمت نفت و چشم‌انداز نرخ بهره آمریکا را زیر نظر داشتند. در بازار ایران نیز رفتار متفاوت شاخص کل و بخشی از نمادها نشان داد که مثبت بودن تعداد سهام به‌تنهایی به معنای بازگشت اطمینان به بورس نیست.

بورس‌های جهانی؛ بازگشت‌های مقطعی در سایه نگرانی‌های تازه

بازار سهام جهان هفته را با احتیاط آغاز کرد. نگرانی از هزینه‌های بسیار بالای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، در کنار تردید درباره نحوه تامین مالی این سرمایه‌گذاری‌ها، فشار بر سهام فناوری را افزایش داد. در مقابل، انتشار گزارش‌های مالی و امید به تداوم رشد درآمد شرکت‌ها، در برخی مقاطع به بازگشت خریداران کمک کرد.

در معاملات سه‌شنبه ۲۸ مهر، شاخص داوجونز آمریکا حدود ۱.۰۲ درصد رشد کرد و شاخص S&P 500 نیز ۰.۲۸ درصد افزایش یافت؛ بااین‌حال، نزدک تقریباً بدون تغییر ماند. این واگرایی نشان می‌داد که رشد بازار به همه صنایع تسری پیدا نکرده و سهام فناوری همچنان با تردید سرمایه‌گذاران مواجه است.

اما در معاملات پنج‌شنبه ۳۰ مهر، فشار فروش در بازارهای آسیایی تشدید شد. شاخص MSCI آسیا-اقیانوسیه به‌جز ژاپن ۱.۸ درصد افت کرد و بازارهای ژاپن، کره جنوبی، چین و هنگ‌کنگ نیز کاهش قابل‌توجهی را تجربه کردند. نگرانی درباره هزینه‌های سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی و افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس، از عوامل اصلی این عقب‌نشینی عنوان شد.

نکته مهم این است که رونق هوش مصنوعی همچنان یک محرک بزرگ برای بازار سهام محسوب می‌شود، اما نگاه سرمایه‌گذاران تغییر کرده است. پرسش دیگر فقط این نیست که کدام شرکت‌ها از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ مسئله این است که آیا درآمد حاصل از این فناوری می‌تواند هزینه سنگین توسعه، مراکز داده و تأمین مالی آن را جبران کند یا خیر.

طلا؛ پناهگاه امنی که از تورم و نرخ بهره تاثیر می‌گیرد

طلا در ابتدای هفته در سطوح بالایی معامله شد، اما افزایش قیمت نفت و نگرانی از ماندگاری تورم، فشار تازه‌ای بر این فلز گران‌بها وارد کرد. طبق گزارش رویترز، بهای نقدی هر اونس طلا در صبح چهارشنبه ۲۹ مهر به حدود ۴٬۱۱۶ دلار رسید و چهارمین جلسه متوالی کاهش را ثبت کرد.

این رفتار در نگاه اول ممکن است متناقض به نظر برسد؛ چرا دارایی‌ای که در دوران نااطمینانی مورد توجه قرار می‌گیرد، هم‌زمان با افزایش تنش‌های منطقه‌ای افت می‌کند؟

پاسخ در رابطه پیچیده طلا با نرخ بهره نهفته است. افزایش قیمت نفت می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، تولید و انرژی را بالا ببرد و نگرانی از تورم را تشدید کند. اگر سرمایه‌گذاران در واکنش به این وضعیت انتظار داشته باشند بانک مرکزی آمریکا نرخ بهره را برای مدت طولانی‌تری بالا نگه دارد، جذابیت طلا کاهش می‌یابد؛ زیرا این دارایی برخلاف اوراق بهره‌دار، درآمد دوره‌ای ایجاد نمی‌کند.

نفت؛ بازگشت ریسک ژئوپلیتیکی به قیمت انرژی

نفت برنت در معاملات سه‌شنبه ۲۸ مهر پس از رسیدن به محدوده ۱۱۲ دلار، در پایان معاملات حدود ۱۰۸.۷۹ دلار در هر بشکه قیمت خورد. نگرانی از اختلال در عرضه انرژی در خاورمیانه، از جمله در پی حملات گزارش‌شده به زیرساخت‌های عربستان سعودی، در کانون توجه بازار قرار داشت.

اهمیت افزایش نفت فقط به شرکت‌های انرژی محدود نیست. نفت گران‌تر می‌تواند هزینه تولید کارخانه‌ها، حمل‌ونقل، پتروشیمی و توزیع کالا را افزایش دهد. اگر این فشار به قیمت مصرف‌کننده منتقل شود، کاهش تورم دشوارتر خواهد شد و بانک‌های مرکزی برای کاهش نرخ بهره با محدودیت بیشتری مواجه می‌شوند.

بازار ارز؛ دلار در انتظار مسیر بعدی نرخ بهره

شاخص دلار آمریکا در طول هفته نوسان داشت. در معاملات سه‌شنبه، این شاخص حدود ۰.۲۵ درصد کاهش یافت و به محدوده ۱۰۱.۷۱ رسید؛ در همان روز یورو در برابر دلار تقویت شد. تغییر انتظارات مربوط به نرخ بهره آمریکا و تحولات بازار سهام، از عوامل اثرگذار بر معاملات ارز بودند.

بااین‌حال، تقویت یا تضعیف دلار را نباید فقط به یک عامل نسبت داد. اختلاف نرخ بهره میان اقتصادها، جریان سرمایه، وضعیت مالی دولت‌ها و تقاضا برای دارایی‌های امن نیز بر ارزش ارزها اثر می‌گذارند.

برای اقتصاد ایران، اهمیت این تحولات از مسیر دیگری نیز قابل بررسی است: قیمت جهانی کالاها و فلزات، هزینه واردات و انتظارات ارزی می‌توانند بر تصمیم‌های بنگاه‌ها و خانوارها اثر بگذارند. البته نرخ دلار در ایران الزاماً هم‌جهت با شاخص جهانی دلار حرکت نمی‌کند؛ زیرا تورم داخلی، محدودیت‌های نقل‌وانتقال پول، تحریم‌ها و انتظارات سیاسی عوامل مستقلی هستند.

بورس تهران؛ افت شاخص کل و آزمون اعتماد سرمایه‌گذاران

بورس ایران در آخرین روز معاملاتی گزارش‌شده این هفته، چهارشنبه ۲۹ مهر، با افت قابل‌توجه شاخص کل مواجه شد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، شاخص کل حدود ۹۹ هزار واحد کاهش یافت و بیش از ۴ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد؛ در عین حال، تعداد نمادهای مثبت از نمادهای منفی بیشتر بود.

این ترکیب، از نظر تحلیلی مهم‌تر از یک افت ساده شاخص است. چراکه شاخص کل بیشتر از عملکرد شرکت‌های بزرگ و اثرگذار تأثیر می‌پذیرد، درحالی‌که تعداد نمادهای مثبت می‌تواند وضعیت متفاوتی را در سهام کوچک‌تر نشان دهد.

 دلار، طلا و سکه در ایران؛ مسئله فقط اونس جهانی نیست

بازار ارز و طلا در ایران تحت تاثیر هم‌زمان متغیرهای داخلی و خارجی قرار دارد. در گزارش بازار دوشنبه ۲۷ مهر، نرخ دلار آزاد حدود ۲۶۱ هزار و ۹۰۰ تومان و قیمت اونس جهانی طلا حدود ۴ هزار و ۱۴۷ دلار اعلام شده بود. همان گزارش، قیمت سکه امامی را حدود ۲۶۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان ثبت کرده بود. این ارقام مربوط به همان روز هستند و نباید به‌عنوان نرخ قطعی پایان هفته تلقی شوند.

بنابراین، حتی اگر اونس جهانی کاهش پیدا کند، امکان دارد قیمت طلای داخلی به دلیل رشد نرخ ارز همچنان بالا بماند. عکس این وضعیت نیز ممکن است؛ یعنی افت هم‌زمان ارز و اونس می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت داخلی وارد کند.

رمزارزها؛ بیت‌کوین میان امید به رشد و احتیاط سرمایه‌گذاران

بازار رمزارزها نیز در هفته جاری از تغییر اشتهای ریسک در بازارهای جهانی تأثیر گرفت. بیت‌کوین در معاملات سه‌شنبه ۲۸ مهر، طبق گزارش منتشرشده از داده‌های رویترز، در محدوده ۸۳ هزار دلار قرار گرفت و بهبود نسبی فضای معاملات سهام و کاهش مقطعی نفت به آن کمک کرد.

بااین‌حال، در معاملات پنج‌شنبه ۳۰ مهر، بیت‌کوین و اتریوم هر دو با افت بیش از ۲ درصدی مواجه شدند؛ هم‌زمان با کاهش بازارهای آسیایی و افزایش نگرانی‌های ژئوپلیتیکی.

این تغییر جهت نشان می‌دهد که بیت‌کوین، دست‌کم در این مقطع، الزاما مانند طلا رفتار نمی‌کند. بخشی از تقاضا برای رمزارزها به نقدینگی جهانی و تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک وابسته است. در نتیجه، هنگام افزایش نگرانی‌ها ممکن است سرمایه از دارایی‌های پرریسک خارج شود؛ حتی اگر همان نگرانی‌ها تقاضا برای برخی پناهگاه‌های امن را افزایش دهند.

برای سرمایه‌گذاران ایرانی، علاوه بر قیمت جهانی، نرخ تتر در بازار داخلی، محدودیت‌های دسترسی، هزینه انتقال و ریسک نگهداری دارایی دیجیتال نیز اهمیت دارد.

جدول جمع‌بندی بازارهای مالی در هفته جاری

دوره بررسی: ۲۵ تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵؛ ارقام مربوط به جلسات مشخص‌شده در گزارش‌ها هستند، نه لزوماً بازده تجمعی کل هفته.

چشم‌انداز روزهای آینده؛ بازارها منتظر سه پاسخ هستند

۱. آیا نرخ بهره آمریکا همچنان بالا می‌ماند؟

نشست پیش‌روی فدرال رزرو در ۲۷ و ۲۸ اکتبر، یکی از رویدادهای مهم هفته آینده است. بازارها علاوه بر تصمیم رسمی، به ارزیابی سیاست‌گذاران از تورم و مسیر آتی نرخ بهره توجه خواهند کرد.

۲. آیا تنش‌های منطقه‌ای قیمت نفت را بالا نگه می‌دارند؟

تداوم اختلال در عرضه یا تشدید تنش‌ها می‌تواند فشار تورمی را افزایش دهد. در مقابل، کاهش ریسک سیاسی و بهبود چشم‌انداز عرضه می‌تواند از قیمت انرژی بکاهد.

۳. آیا رشد شرکت‌های فناوری پشتوانه سودآوری دارد؟

گزارش‌های مالی شرکت‌های بزرگ فناوری مشخص می‌کند که سرمایه‌گذاران همچنان حاضرند برای رشد هوش مصنوعی قیمت‌های بالا بپردازند یا به دنبال شواهد روشن‌تری از سودآوری خواهند رفت.

در ایران نیز مسیر بورس به میزان زیادی به جریان نقدینگی، وضعیت انتظارات تورمی، نرخ ارز و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها وابسته خواهد بود. ادامه خروج پول حقیقی می‌تواند مانع تثبیت روند صعودی شود؛ در مقابل، بهبود ارزش معاملات و کاهش فشار فروش می‌تواند نشانه‌ای از بازگشت تدریجی تقاضا باشد.