بغض بازار خودرو ترکید

به گزارش نماد اقتصاد، طی چند روز گذشته یک اتفاق در بازار تقریباً برای همه فعالان روشن شده بود: دلار به شکل محسوسی بالا رفته، اما خودرو هنوز با آن همراه نشده است. قیمت دلار از ۲۳۴ هزار تومان در پنجم مهر به ۲۶۸ هزار تومان در یازدهم مهر رسیده بود، یعنی حدود ۱۵ درصد رشد کرده بود، اما بسیاری از خودروها یا بدون تغییر مانده بودند یا تنها بخش کوچکی از این افزایش را جبران کرده بودند. همین فاصله باعث شده بود معامله‌گران بازار انتظار افزایش قیمت خودرو را داشته باشند. با این حال، کمتر کسی تصور می‌کرد بازار در فاصله تنها دو روز چنین واکنشی نشان دهد.

حالا قیمت‌های ۱۳ مهر تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد. پژو ۲۰۷ پانوراما اتوماتیک که در پنجم مهر ۳ میلیارد و ۱۱۵ میلیون تومان قیمت داشت و تا یازدهم مهر به ۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان رسیده بود، حالا ۴ میلیارد و ۵۰ میلیون تومان قیمت خورده است. یعنی این خودرو در هشت روز ۹۳۵ میلیون تومان و حدود ۳۰ درصد افزایش قیمت داشته است. بخش قابل‌توجهی از این افزایش تنها در دو روز اخیر اتفاق افتاده است.
این اتفاق البته فقط مربوط به ۲۰۷ نیست. فیدلیتی پرستیژ از ۷ میلیارد و ۹۵۰ میلیون تومان در پنجم مهر به ۹ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان در ۱۳ مهر رسیده و ۲۳.۹ درصد افزایش داشته است. شاهین G اتوماتیک ۱۹.۷ درصد، لوکانو L7 حدود ۱۹.۴ درصد، آریزو ۶ GT حدود ۱۸.۲ درصد و کی‌ام‌سی J7 حدود ۱۷.۵ درصد رشد کرده‌اند. حتی خودروهایی که در روزهای گذشته مقاومت بیشتری در برابر افزایش ارز داشتند، حالا مجبور شده‌اند بخشی از این فاصله را جبران کنند.

در مجموع، بررسی قیمت ۲۱ خودرو نشان می‌دهد بازار در فاصله پنجم تا سیزدهم مهر تقریباً در همه بخش‌ها وارد فاز افزایشی شده است. دناپلاس توربو ۱۰.۴ درصد، تارا V4 توربو ۱۱.۷ درصد، ساینا S حدود ۱۸.۵ درصد، کی‌ام‌سی X5 حدود ۱۱.۱ درصد، لاماری ایما ۱۴.۶ درصد، هیوندای النترا ۱۶.۷ درصد و مزدا ۳ حدود ۱۳.۴ درصد بالا رفته‌اند. در بخش وارداتی نیز آئودی Q5 بلک ۶.۳ درصد، ب‌ام‌و ۲۲۵ L حدود ۹.۶ درصد، فولکس ID4 حدود ۱۲.۲ درصد و تویوتا کمری لیمیتد ۵.۹ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. تنها بنز C200 L در این فهرست با افت ۲.۵ درصدی مواجه شده است.

نکته مهم اینجاست که رشد قیمت خودرو در این فاصله حتی در برخی موارد از رشد دلار هم بیشتر بوده است. دلار از ۲۳۴ هزار تومان در پنجم مهر به ۲۶۹ هزار تومان در ۱۳ مهر رسیده و حدود ۱۵ درصد بالا رفته است. اما ۲۰۷ در همین دوره ۳۰ درصد رشد کرده، فیدلیتی پرستیژ ۲۳.۹ درصد بالا رفته و شاهین G اتوماتیک نزدیک به ۲۰ درصد افزایش قیمت داشته است. در نگاه اول شاید این اعداد عجیب به نظر برسند، اما اگر عملکرد خودرو در روزهای قبل را در نظر بگیریم، بخشی از این جهش قابل توضیح است.

خودرو طی روزهایی که ارز بالا می‌رفت، عملاً متوقف شده بود. بازار نه توان کاهش قیمت داشت و نه توان همراه شدن با دلار را. قدرت خرید پایین، رکود معاملات و نبود تقاضای مؤثر باعث شده بود فروشندگان نتوانند به سادگی قیمت‌ها را افزایش دهند. اما این توقف به معنای از بین رفتن اثر تورم ارزی نبود. قیمت تمام‌شده خودرو، هزینه جایگزینی خودرو برای فروشنده و انتظارات تورمی همچنان تحت تأثیر نرخ ارز قرار داشت. به همین دلیل، فاصله‌ای میان قیمت خودرو و دلار شکل گرفت که بالاخره در دو روز اخیر بخشی از آن تخلیه شد.

به همین دلیل می‌توان اتفاق اخیر را نوعی ترکیدن بغض بازار خودرو دانست. بازار برای مدتی طولانی در برابر افزایش ارز سکوت کرده بود و حالا بخشی از افزایش‌هایی را که طی روزهای گذشته انجام نداده بود، یکجا در قیمت‌ها نشان داده است. جهش ۳۰ درصدی ۲۰۷ نیز تا حد زیادی از همین جنس است. این رشد لزوماً به این معنا نیست که ارزش واقعی این خودرو طی چند روز ۳۰ درصد افزایش پیدا کرده، بلکه بخشی از آن جبران عقب‌ماندگی قبلی است.

با این حال، این اتفاق به هیچ عنوان به معنای پایان رکود بازار خودرو نیست. افزایش قیمت‌ها از هجوم خریداران شکل نگرفته است. هنوز خبری از صف مشتریانی که برای خرید خودرو به بازار هجوم آورده باشند وجود ندارد. قدرت خرید مصرف‌کننده همچنان پایین است و معاملات نیز همچنان تحت فشار رکود قرار دارند. اتفاقی که رخ داده، بیشتر یک افزایش قیمت در دل رکود است تا رونق بازار.

در واقع بازار خودرو اکنون نمونه‌ای از یک وضعیت رکودتورمی است. قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کنند، اما حجم معاملات لزوماً افزایش نمی‌یابد. فروشنده به دلیل افزایش هزینه جایگزینی و نگرانی از آینده ارز حاضر نیست خودرو را با قیمت قبلی بفروشد، اما خریدار نیز توان همراه شدن با این افزایش قیمت را ندارد. نتیجه، بازاری است که قیمت‌های آن بالا می‌رود ولی الزاماً معامله بیشتری در آن انجام نمی‌شود.

در روزهای گذشته حتی نحوه اعلام قیمت خودرو نیز تحت تأثیر این شرایط قرار گرفت. برخی سایت‌های اعلام قیمت،در برابر شدت تغییرات ایجادشده یا قیمت‌های جدید را منتشر نکردند یا به‌روزرسانی آنها با تأخیر انجام شد. در مقابل، در بعضی منابع نیز تغییراتی در اعداد گذشته دیده شد که باعث می‌شد درصد رشد واقعی خودروها کمتر از چیزی که در بازار رخ داده به نظر برسد. همین مسئله نشان می‌دهد سرعت تغییرات اخیر برای بازار قیمت‌گذاری خودرو نیز غیرعادی بوده است.

از طرف دیگر، بخشی از فعالان بازار افزایش انتظارات تورمی پس از اعلام تحریم‌های جدید آمریکا علیه خودروسازان را نیز در رشد قیمت‌ها مؤثر می‌دانند. این تحلیل تا حدی قابل درک است، چرا که هر خبر جدید درباره محدود شدن مسیرهای تجاری و مالی صنعت خودرو می‌تواند نگرانی درباره هزینه تولید، واردات قطعات و آینده عرضه را بیشتر کند و انتظارات تورمی را بالا ببرد. اما حتی این عامل نیز به تنهایی نمی‌تواند توضیح دهد چرا تمام عقب‌ماندگی قیمت خودرو نسبت به دلار ظرف تنها دو روز تا این اندازه تخلیه شده است.

نگاه غالب معامله‌گران حالا این است که خودرو در برابر افزایش احتمالی بعدی ارز دیگر توان تکرار چنین جامپ قیمتی را ندارد. به بیان دیگر، اتفاقی که در دو روز گذشته افتاد را بیشتر باید یک اصلاح قیمتی دانست که بازار خودرو به دلیل رکود، آن را با تأخیر انجام داده بود. اگر دلار دوباره افزایش پیدا کند، احتمالاً خودرو نیز ناچار به واکنش خواهد بود، اما اینکه بازار بتواند بار دیگر در چند روز چنین جهش بزرگی را تکرار کند، با توجه به قدرت خرید فعلی چندان محتمل به نظر نمی‌رسد.

در نتیجه، آنچه امروز در بازار خودرو می‌بینیم ترکیبی از دو واقعیت ظاهراً متناقض است: قیمت‌ها به‌شدت بالا رفته‌اند، اما رکود همچنان پابرجاست. بازار خودرو بالاخره بخشی از عقب‌ماندگی خود از دلار را پس گرفت، اما این افزایش نه نتیجه رونق معاملات، بلکه نتیجه فشاری بود که طی روزهای گذشته در بازار جمع شده بود. بغض بازار خودرو ترکید، اما هنوز خبری از پایان رکود نیست.