بررسی بازار بورس امروز؛ پالایشی‌ها و پتروشیمی‌ها از گرانی نفت سود می‌برند؟

به گزارش نماد اقتصاد، بورس تهران در معاملات چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ با افزایش فشار فروش در نمادهای بزرگ آغاز به کار کرد و شاخص کل تا محدوده حساس ۵.۹ میلیون واحد عقب نشست. بااین‌حال، رشد شاخص هم‌وزن نشان می‌دهد بازار کاملاً در اختیار فروشندگان نیست. هم‌زمان با صعود نفت برنت به بالای ۹۱ دلار، نگاه معامله‌گران به سهام پالایشی و پتروشیمی دوخته شده است؛ اما آیا افزایش قیمت نفت الزاماً سود این صنایع را افزایش می‌دهد؟

افت شاخص کل بورس و مقاومت سهام کوچک

تا ساعت ۹:۵۹ امروز، شاخص کل بورس تهران با کاهش ۴۴ هزار و ۲۴۷ واحدی به سطح ۵ میلیون و ۹۰۳ هزار و ۳۱۳ واحد رسید. این عقب‌نشینی پس از رشد روزهای گذشته می‌تواند ناشی از افزایش عرضه و شناسایی سود در نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز باشد.

با وجود افت بیش از ۴۴ هزار واحدی، شاخص کل همچنان بالاتر از مرز ۵.۹ میلیون واحد قرار دارد؛ محدوده‌ای که اکنون به مهم‌ترین حمایت کوتاه‌مدت بازار تبدیل شده است. حفظ این سطح می‌تواند افت امروز را در حد یک استراحت موقت نگه دارد، اما تثبیت شاخص پایین‌تر از آن، احتمال آغاز اصلاح کوتاه‌مدت را افزایش می‌دهد.

در مقابل، شاخص هم‌وزن با رشد ۲ هزار و ۸۶۲ واحدی به یک میلیون و ۶۷۶ هزار و ۵۷۴ واحد رسید. واگرایی میان دو شاخص نشان می‌دهد فشار فروش بیشتر متوجه شرکت‌های بزرگ بوده و تقاضا در بخشی از سهام کوچک و متوسط ادامه دارد.

ارزش معاملات بورس به ۱۲.۴ همت رسید

ارزش معاملات بورس تهران تا ساعت ۹:۵۹ به ۱۲۳ هزار و ۹۴۶ میلیارد ریال، معادل حدود ۱۲.۴ همت، رسید. در همین مدت بیش از ۳۰.۷ میلیارد سهم دادوستد شد که از گردش قابل‌توجه نقدینگی در بازار حکایت دارد.

البته بالا بودن ارزش معاملات به‌تنهایی نشانه صعودی بودن بورس نیست. برای ارزیابی کیفیت معاملات باید مشخص شود این نقدینگی در سمت خرید فعال بوده یا بخش عمده آن در جریان افزایش عرضه‌ها شکل گرفته است. میزان ورود و خروج پول حقیقی و وضعیت صف‌های خریدوفروش در پایان بازار می‌تواند تصویر دقیق‌تری ارائه کند.

فرابورس در مدار نزولی

شاخص کل فرابورس نیز تا ساعت ۹:۵۹ با کاهش ۶۵.۸۶ واحدی به سطح ۴۷ هزار و ۶۲۲ واحد رسید. ارزش معاملات فرابورس حدود ۷۵ هزار و ۴۵۷ میلیارد ریال و حجم معاملات آن بیش از ۷.۲ میلیارد سهم گزارش شد.

افت هم‌زمان شاخص کل بورس و فرابورس از وجود فشار عرضه در بخش مهمی از بازار حکایت دارد؛ هرچند مثبت ماندن شاخص هم‌وزن اجازه نمی‌دهد معاملات امروز را یک بازار کاملاً قرمز و فراگیر توصیف کنیم.

نفت برنت بالای ۹۱ دلار؛ محرک تازه سهام انرژی‌محور

در بازارهای جهانی، قیمت نفت برنت در معاملات ۱۹ اوت به محدوده ۹۱.۴۷ دلار در هر بشکه رسید و بالاترین سطح سه هفته اخیر را تجربه کرد. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت نیز در محدوده ۸۵.۳۹ دلار معامله شد. تداوم نگرانی‌ها درباره عرضه و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی، مهم‌ترین عامل حفظ قیمت‌ها در سطوح بالا بوده است. رویترز

افزایش قیمت نفت در نگاه نخست خبر مثبتی برای شرکت‌های نفتی، پالایشگاه‌ها و بخشی از پتروشیمی‌ها محسوب می‌شود؛ اما اثر آن بر سود شرکت‌های بورسی یکسان و مستقیم نیست.

آیا پالایشی‌ها از گرانی نفت سود می‌برند؟

پاسخ کوتاه این است: نه همیشه؛ عامل تعیین‌کننده برای پالایشگاه‌ها کرک‌اسپرد است، نه فقط قیمت نفت خام.

کرک‌اسپرد اختلاف میان قیمت فرآورده‌هایی مانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت با بهای نفت خام مصرفی پالایشگاه است. اگر قیمت فرآورده‌ها سریع‌تر از نفت خام افزایش یابد، حاشیه سود پالایشگاه‌ها تقویت می‌شود. اما اگر نفت خام گران شود و قیمت فرآورده‌ها متناسب با آن رشد نکند، افزایش هزینه خوراک می‌تواند بخشی از منفعت رشد قیمت نفت را خنثی کند.

در شرایط فعلی، جهش حاشیه سود جهانی گازوئیل می‌تواند برای پالایشگاه‌هایی که سهم بیشتری از تولیدشان به فرآورده‌های میان‌تقطیر اختصاص دارد، علامت مثبتی باشد. کرک‌اسپرد گازوئیل آمریکا در روزهای اخیر تحت‌تأثیر اختلالات عرضه از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است؛ تحولی که از کمبود فرآورده‌های پالایشی و تقویت حاشیه سود این بخش حکایت دارد.

بااین‌حال، ارزیابی سهام پالایشی بورس تهران به عوامل داخلی دیگری نیز وابسته است:

• فرمول محاسبه قیمت نفت خام و میعانات تحویلی به پالایشگاه‌ها
• نرخ تسعیر ارز در صورت‌های مالی
• قیمت‌گذاری و کیفیت فرآورده‌های تولیدی
• میزان تخفیف خوراک
• هزینه حمل‌ونقل و محدودیت‌های صادراتی
• وضعیت ذخایر و سرمایه در گردش شرکت‌ها
• فاصله زمانی شناسایی درآمد و هزینه خوراک

بنابراین، رشد نفت می‌تواند انتظارات مثبتی برای پالایشی‌ها ایجاد کند، اما تا زمانی که کرک‌اسپرد محصولات و فرمول‌های داخلی مشخص نباشد، نمی‌توان افزایش سودآوری تمام نمادهای این گروه را قطعی دانست.

اثر افزایش قیمت نفت بر پتروشیمی‌ها

رابطه قیمت نفت با سودآوری پتروشیمی‌ها پیچیده‌تر است. شرکت‌های پتروشیمی را باید بر اساس نوع خوراک و محصول نهایی تفکیک کرد.

پتروشیمی‌های خوراک مایع

شرکت‌هایی که از نفتا، میعانات گازی یا سایر خوراک‌های مایع استفاده می‌کنند، معمولاً با افزایش قیمت نفت با رشد هزینه خوراک مواجه می‌شوند. اگر قیمت جهانی محصولات آن‌ها مانند پلیمرها، آروماتیک‌ها و الفین‌ها بیشتر یا دست‌کم متناسب با خوراک افزایش یابد، حاشیه سود حفظ یا تقویت می‌شود؛ در غیر این صورت گرانی نفت می‌تواند فشار هزینه‌ای ایجاد کند.

پتروشیمی‌های خوراک گازی

اثر رشد نفت بر شرکت‌های تولیدکننده متانول، اوره و آمونیاک مستقیم نیست. سودآوری این شرکت‌ها بیشتر به نرخ گاز خوراک، قیمت جهانی محصول، میزان صادرات، قطعی گاز و نرخ تسعیر ارز وابسته است. افزایش نفت ممکن است قیمت جهانی برخی محصولات را بالا ببرد، اما هم‌زمان احتمال افزایش بهای انرژی و خوراک را نیز تقویت می‌کند.

پتروشیمی‌های صادراتی

شرکت‌های صادرات‌محور در صورت افزایش قیمت جهانی محصولات و ثبات حجم صادرات، می‌توانند از رشد درآمد ارزی بهره ببرند. بااین‌حال، محدودیت‌های حمل‌ونقل، تخفیف‌های صادراتی، تحریم‌ها و ریسک‌های منطقه‌ای ممکن است بخشی از این مزیت را از بین ببرد.

ریسک پنهان گرانی نفت برای بورس تهران

افزایش قیمت نفت در شرایط عادی می‌تواند از مسیر رشد قیمت محصولات صادراتی به نفع صنایع کالایی بورس باشد؛ اما اگر این افزایش ناشی از تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی باشد، نتیجه متفاوت خواهد بود.

افزایش ریسک سیاسی می‌تواند هم‌زمان هزینه حمل‌ونقل و بیمه را بالا ببرد، صادرات را دشوارتر کند، تخفیف فروش محصولات ایرانی را افزایش دهد و سرمایه‌گذاران را محتاط‌تر سازد. در چنین شرایطی، اثر منفی افزایش ریسک ممکن است بر منفعت اسمی رشد نفت غلبه کند.

به همین دلیل، واکنش منفی بخشی از نمادهای بزرگ بازار با وجود صعود نفت را می‌توان نشانه‌ای دانست که معامله‌گران فقط قیمت جهانی نفت را نمی‌بینند و مجموعه ریسک‌های داخلی و منطقه‌ای را نیز در ارزش‌گذاری سهام لحاظ می‌کنند.

پیش‌بینی بورس؛ بازار در آزمون حمایت ۵.۹ میلیونی

مهم‌ترین متغیر معاملات امروز، نحوه واکنش شاخص کل به مرز ۵.۹ میلیون واحد است. در صورت حفظ این سطح، تداوم رشد شاخص هم‌وزن و افزایش تقاضا در نیمه دوم بازار، احتمال بازگشت شاخص و جبران بخشی از افت صبحگاهی وجود دارد.

اما ازدست‌رفتن حمایت ۵.۹ میلیون واحد همراه با تشدید خروج پول حقیقی و افزایش صف‌های فروش، سناریوی اصلاح کوتاه‌مدت را تقویت خواهد کرد.

در گروه‌های پالایشی و پتروشیمی نیز تداوم قیمت نفت برنت بالای ۹۰ دلار می‌تواند توجه بازار را افزایش دهد؛ بااین‌حال، برای انتخاب سهم باید روند کرک‌اسپرد، نوع خوراک، ترکیب محصولات، نرخ ارز و ریسک صادرات هر شرکت جداگانه بررسی شود.

بورس تهران در آغاز معاملات چهارشنبه با افت شاخص کل و مقاومت شاخص هم‌وزن، تصویری دوگانه به نمایش گذاشت. سطح ۵.۹ میلیون واحد همچنان مرز تعیین‌کننده بازار است و رفتار معامله‌گران در این محدوده می‌تواند مسیر کوتاه‌مدت شاخص را روشن کند.

گرانی نفت نیز برای پالایشی‌ها و پتروشیمی‌ها یک سیگنال مثبت مشروط است، نه تضمین رشد سود. پالایشگاه‌ها زمانی منتفع می‌شوند که حاشیه سود فرآورده‌ها یا کرک‌اسپرد افزایش یابد. در پتروشیمی‌ها نیز نوع خوراک، قیمت محصول، نرخ ارز و شرایط صادرات تعیین می‌کند که نفت گران به افزایش سود منجر شود یا فقط هزینه تولید را بالا ببرد.