در مرداد ماه طلا و ارز، بخریم یا بفروشیم؟

به گزارش نماد اقتصاد، بازار ارز و طلا در آخرین هفته تیرماه یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های خود در ماه‌های اخیر را پشت سر گذاشت؛ هفته‌ای که با ثبت رکوردهای جدید آغاز شد، اما در نهایت با عقب‌نشینی قیمت‌ها و افزایش احتیاط معامله‌گران به پایان رسید.

هرچند دلار موفق شد برای نخستین بار تا محدوده ۱۹۵ هزار تومان پیشروی کند، اما نبود تقاضای کافی در سطوح بالای قیمتی و انتشار سیگنال‌هایی از احتمال کاهش تنش‌های سیاسی، مسیر بازار را تغییر داد و اکثر دارایی‌های سرمایه‌ای با بازدهی منفی هفته را به پایان رساندند.

رکوردشکنی دلار در سایه ریسک‌های ژئوپلیتیک

رشد سریع نرخ ارز در روزهای ابتدایی هفته بیش از آنکه حاصل افزایش تقاضای تجاری یا رشد متغیرهای اقتصادی باشد، بازتاب نگرانی فعالان بازار نسبت به تحولات سیاسی و امنیتی بود. تشدید تنش‌های میان ایران و آمریکا، احتمال اختلال در تجارت خارجی، دشوارتر شدن دسترسی به منابع ارزی و افزایش هزینه واردات، مهم‌ترین عواملی بودند که انتظارات تورمی را تقویت کردند و قیمت دلار را به بالاترین سطح تاریخی خود رساندند.

عبور نرخ ارز از سقف‌های قبلی نشان می‌داد بازار در حال قیمت‌گذاری ریسک‌های جدید است؛ اما این روند صعودی از همان ابتدا با یک مانع جدی مواجه بود؛ کاهش محسوس تمایل خریداران برای ورود در نرخ‌های بی‌سابقه.

سقف تاریخی، آغاز موج فروش

رسیدن دلار به محدوده ۱۹۵ هزار تومان، رفتار معامله‌گران را تغییر داد. بخشی از سرمایه‌گذارانی که در قیمت‌های پایین‌تر وارد بازار شده بودند، این سطح را فرصت مناسبی برای شناسایی سود دانستند و در مقابل، خریداران جدید نیز تمایلی به پذیرش ریسک خرید در اوج قیمت نداشتند.

این تغییر رفتار باعث شد جریان عرضه بر تقاضا پیشی بگیرد و بازار به تدریج از قله تاریخی خود فاصله بگیرد. علاوه بر سودگیری، افزایش نیاز به نگهداری نقدینگی نیز یکی از عوامل مؤثر در کاهش تقاضا بود. تجربه دوره‌های گذشته نشان داده است که در شرایط بحران، بخشی از فعالان اقتصادی ترجیح می‌دهند بخشی از دارایی خود را به صورت نقد حفظ کنند تا در صورت تغییر شرایط، قدرت تصمیم‌گیری بیشتری داشته باشند.

دیپلماسی، ورق بازار را برگرداند

یکی از مهم‌ترین عوامل تغییر روند بازار، انتشار اخبار مربوط به تحرکات دیپلماتیک و احتمال آغاز مذاکرات بود. انتشار گزارش‌هایی درباره تلاش میانجی‌ها برای کاهش تنش، فضای روانی بازار را تا حدی تغییر داد و انتظارات نسبت به ادامه روند صعودی قیمت‌ها را تعدیل کرد.

واکنش بازار نیز سریع بود؛ عرضه ارز و طلا افزایش یافت و بخش قابل توجهی از رشد ابتدای هفته تخلیه شد. با این حال، افت قیمت‌ها نیز پایدار نماند. بازگشت تقاضا در نرخ‌های پایین‌تر نشان داد که بازار هنوز نسبت به موفقیت مذاکرات و کاهش پایدار تنش‌ها اطمینان کامل ندارد و همچنان بخشی از ریسک‌های سیاسی را در قیمت‌ها حفظ کرده است.

تهدیدهای جدید، مانع ریزش بیشتر شد

در نیمه دوم هفته، انتشار اخبار تازه از تحولات نظامی و تهدیدهای جدید علیه زیرساخت‌های ایران، دوباره بخشی از تقاضای احتیاطی را به بازار بازگرداند. دلار بار دیگر تا محدوده ۱۹۲ هزار تومان افزایش یافت و بازار طلا و سکه نیز بخشی از افت خود را جبران کردند.

با وجود این، شدت واکنش بازار نسبت به روزهای ابتدایی هفته کمتر بود. این موضوع نشان می‌دهد معامله‌گران اگرچه احتمال تداوم تنش‌ها را جدی می‌دانند، اما هنوز وقوع بدترین سناریوها را مبنای ارزش‌گذاری دارایی‌ها قرار نداده‌اند.

به بیان دیگر، بازار در شرایط کنونی نه نسبت به پایان بحران خوش‌بین است و نه وقوع یک جنگ فراگیر را قطعی می‌داند؛ موضوعی که باعث شده معاملات در فضایی محتاطانه دنبال شود.

بازارهای موازی نیز پیام مشابهی دادند

رفتار بازارهای موازی ارز نیز همین وضعیت را تأیید می‌کند. دلار، تتر و درهم هر سه در پایان هفته نسبت به ابتدای آن کاهش قیمت داشتند، اما شدت این افت در هر بازار متفاوت بود.

همگرایی نرخ تتر با دلار آزاد نشان داد هیجان خریدی که در ابتدای هفته در بازار رمزارزها شکل گرفته بود، تا حد زیادی فروکش کرده است. از سوی دیگر، ثبات نسبی نرخ درهم نیز بیانگر آن است که بازار حواله‌ای بیش از آنکه تحت تأثیر فضای روانی قرار گیرد، همچنان بر متغیرهای بنیادی‌تر تمرکز دارد.

چرا رشد اونس نتوانست بازار طلا را نجات دهد؟

در بازار طلا نیز روندی متفاوت میان بازار داخلی و جهانی مشاهده شد. در حالی که بهای اونس جهانی افزایش یافت، قیمت طلا و سکه در بازار داخلی کاهش پیدا کرد.

دلیل اصلی این اختلاف، افت نرخ ارز بود. در ساختار قیمت‌گذاری طلای داخلی، افزایش بهای جهانی تنها یکی از عوامل تعیین‌کننده است و زمانی که دلار مسیر نزولی در پیش بگیرد، اثر رشد اونس تا حد زیادی خنثی می‌شود.

به همین دلیل، اگرچه بازار جهانی از طلا حمایت کرد، اما کاهش ارزش دلار اجازه نداد این اثر در بازار داخلی به رشد قیمت‌ها منجر شود.

کاهش حباب سکه؛ بازگشت به ارزش ذاتی

سکه نیز همزمان با افت دلار، بخشی از حباب قیمتی خود را از دست داد و به محدوده ۱۸۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید.افت حباب سکه نشان می‌دهد علاوه بر کاهش ارزش طلای موجود در آن، بخشی از تقاضای هیجانی نیز از بازار خارج شده است. در چنین شرایطی، فاصله قیمت بازاری سکه با ارزش ذاتی آن کاهش یافته و معاملات با احتیاط بیشتری دنبال می‌شود.

برآیند معاملات هفته آخر تیرماه نشان می‌دهد بازارهای مالی وارد مرحله‌ای شده‌اند که بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی وابسته هستند. در حال حاضر، نه نشانه‌های مذاکرات آن‌قدر قوی است که ریسک‌های موجود را به طور کامل از قیمت‌ها حذف کند و نه تحولات نظامی به اندازه‌ای تشدید شده که موج تازه‌ای از خریدهای هیجانی را رقم بزند.

به نظر می‌رسد بازار ارز و طلا اکنون در یک نقطه تعادل موقت قرار گرفته است؛ تعادلی که هر خبر تازه در حوزه سیاست خارجی یا تحولات امنیتی می‌تواند آن را بر هم بزند. از این رو، مسیر آینده قیمت‌ها بیش از آنکه به عوامل اقتصادی کوتاه‌مدت وابسته باشد، به سرنوشت تنش‌های ژئوپلیتیکی و نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک گره خورده است.