آسیب‌های ناشی از تأخیر بیشتر در بازگشایی بورس اوراق بهادار ایران

به گزارش نماد اقتصاد، غزل باقری/با تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک، بازار بورس اوراق بهادار تهران تحت تأثیر نااطمینانی‌های شدید، افت نقدشوندگی و فشارهای خارجی قرار گرفته است. این شرایط، بازگشایی بورس را به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های سیاستگذاران، سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی تبدیل کرده است.

سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام کرد در هفته پیش رو، تغییری در شرایط فعالیت بازارها و ابزارهای بازار سرمایه ایجاد نخواهد شد.

این تصمیم بر مبنای مصوبه شورای‌عالی بورس اخذ شده است و بر اساس آن، تا پایان روز کاری چهارشنبه دوم اردیبهشت ۱۴۰۵، فعالیت بازار سرمایه مشابه هفته جاری بوده و شرایط فعالیت بازارها تغییری نخواهد کرد.

در هفته‌ گذشته، برگزاری جلسات مختلف مدیریتی، کارشناسی و فنی برای تحقق الزامات پیش‌بینی‌شده برای بازگشایی بازار سهام ادامه داشت که پس از تحقق شرایط پیش‌بینی‌شده که مهم‌ترین آن‌، شفاف‌سازی و ارائه‌ اطلاعات لازم از سوی شرکت‌های پذیرفته‌شده با ملاحظات امنیت اطلاعات است، بازار سهام بازگشایی خواهد شد.

 در این گزارش، تمرکز بر آسیب‌های ناشی از تأخیر بیشتر در بازگشایی بورس اوراق بهادار ایران است.

تأخیر بیشتر نه تنها آسیب‌های کوتاه‌مدت ایجاد می‌کند، بلکه می‌تواند اثرات بلندمدت و ساختاری بر اقتصاد کشور داشته باشد. این گزارش جنبه پیش‌بینی و تحلیلی دارد و نه توصیه سرمایه‌گذاری.

آسیب‌های ناشی از تأخیر بیشتر در بازگشایی بورس

تأخیر بیشتر در بازگشایی بورس می‌تواند صدمات جدی و چندجانبه‌ای به اقتصاد، سرمایه‌گذاران، شرکت‌ها و حتی جامعه وارد کند. این آسیب‌ها با افزایش مدت تعطیلی، شدت بیشتری می‌یابند و می‌توانند به یک چرخه منفی اقتصادی منجر شوند.

تشدید کاهش اعتماد و خروج سرمایه گسترده

با طولانی‌تر شدن تأخیر، سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی اعتماد خود را کاملاً از دست می‌دهند و سرمایه‌های خود را به سرعت به سمت گزینه‌های کم‌ریسک‌تر مانند طلا، ارز خارجی، املاک یا حتی بازارهای بین‌المللی منتقل می‌کنند. این خروج سرمایه می‌تواند به میلیاردها دلار برسد و بورس را در وضعیت “فرار سرمایه” قرار دهد. همچنین سرمایه‌گذاران خرد (مانند خانواده‌های متوسط) ممکن است دارایی‌های خود را از دست بدهند یا به بازارهای غیررسمی روی بیاورند، که این امر ریسک‌های مالی فردی را افزایش می‌دهد و می‌تواند به افزایش بدهی‌های خانوارها منجر شود.

در دوران تحریم‌های گذشته، تأخیرهای مشابه باعث خروج بیش از ۲۰ درصد سرمایه از بورس شد و بازگشت آن سال‌ها طول کشید.

افت شدید نقدشوندگی و رکود عمیق اقتصادی

بورس نقش حیاتی در تأمین مالی شرکت‌ها و پروژه‌های اقتصادی دارد. تأخیر بیشتر باعث می‌شود شرکت‌ها نتوانند سهام بفروشند یا سرمایه جذب کنند، که منجر به کمبود نقدینگی، تعدیل نیرو، کاهش تولید و حتی ورشکستگی برخی بنگاه‌ها می‌شود. این امر رکود را به بخش‌های واقعی اقتصاد (مانند صنعت، کشاورزی و خدمات) سرایت می‌دهد.

همچنین در صدمه کلان سبب می شود رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) تا ۲-۳ درصد کاهش یابد، بیکاری افزایش یابد (به ویژه در میان جوانان) و تورم از طریق کاهش عرضه کالا تشدید شود. در شرایط فعلی، که اقتصاد ایران وابسته به بازار سرمایه است، این تأخیر می‌تواند زنجیره تأمین را مختل کند.

در طولانی مدت نیز شرکت‌های بزرگ ممکن است به سمت تأمین مالی خارجی (با ریسک تحریم) بروند، که این وابستگی را افزایش می‌دهد.

افزایش نوسانات شدید و ریسک‌های مالی سیستماتیک

هرچه تأخیر طولانی‌تر باشد، فشارهای انباشته‌شده بیشتر می‌شود. وقتی بورس بالاخره باز شود، ممکن است با نوسانات شدید (مانند سقوط ۳۰-۵۰ درصدی شاخص کل در روزهای اول) مواجه شود، که این امر زیان‌های مالی هنگفتی برای سهامداران ایجاد می‌کند و می‌تواند به بحران بانکی (به دلیل وام‌های مرتبط با بورس) منجر شود.

در نهایت، برای کاهش این آسیب‌ها، سیاستگذاران باید با شفافیت بالا عمل کنند، ارتباطات منظم با سرمایه‌گذاران برقرار نمایند، از ابزارهای حمایتی مانند صندوق‌های تثبیت و تزریق نقدینگی استفاده کنند و برنامه‌ای برای بازگشایی مرحله‌ای تدوین نمایند.