ابهام در انتقال فولاد به تالار دوم؛ صادرکنندگان در انتظار تصمیم نهایی

به گزارش نماداقتصاد، یگانه بختیاری/ دهقان‌دهنوی در نشست خبری روز ملی صادرات اعلام کرد که این انتقال با هدف پاسخگویی به دغدغه‌های صادرکنندگان و تسهیل تجارت خارجی انجام خواهد شد. با این حال، بررسی‌های تسنیم نشان می‌دهد که این تصمیم هنوز در کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات نهایی نشده و تنها بحث‌هایی درباره انتقال برخی مصنوعات فلزی مطرح بوده است.

جزئیات اظهارات و زمینه تصمیم

دهقان‌دهنوی در نشست هم‌اندیشی ظرفیت‌سازی برای صادرات کالا تأکید کرد: «در وزارت صمت توافق کردیم که در بخش فولاد، کل زنجیره در تالار دوم ارزی کالا عرضه شود. ممکن است این اقدام با نسبت‌ها یا زمان‌بندی مشخصی انجام شود، اما حتماً اجرایی خواهد شد.»

وی افزود که تالار دوم ارزی بستری مناسب برای حل بسیاری از مشکلات فعالان این حوزه است و صادرکنندگان می‌توانند تا سقف کل ارز حاصل از صادرات خود، اقدام به واردات کنند، حتی اگر سقف بهینه‌سازی ارزی پر شده باشد. این اظهارات در حالی مطرح شده که تالار دوم ارزی، که از اوایل سال جاری راه‌اندازی شده، عمدتاً برای صادرکنندگان خردمانند محصولات کشاورزی و شرکت‌های دانش‌بنیان طراحی شده و نرخ معاملات در آن توافقی و بالاتر از نرخ مرکز مبادله حدود ۷۰ هزار تومان است.

بر اساس گزارش منابع آگاه در کارگروه بازگشت ارز نشان می‌دهد که هیچ تصمیمی رسمی برای انتقال کل زنجیره فولاد از سنگ آهن تا محصولات نهایی اتخاذ نشده است. در جلسات اخیر، تنها پیشنهادهایی برای انتقال برخی مصنوعات فلزی و صنایع وابسته مطرح شده، اما صادرکنندگان عمده مانند پتروشیمی و فولاد مشمولان بند ۱ آیین‌نامه اجرایی همچنان ملزم به عرضه ارز در سامانه نیما با نرخ ثابت هستند.

رئیس کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی ایران نیز پیش از این اعلام کرده بود: «فعلاً برنامه‌ای برای عرضه ارز پتروشیمی‌ها و فولادی‌ها در تالار دوم وجود ندارد.» این تناقض‌ها ابهاماتی را در بازار ایجاد کرده و برخی فعالان اقتصادی را نگران کرده است.

تالار دوم ارزی، که توسط بانک مرکزی برای شفاف‌سازی معاملات ارزی و کاهش نوسانات بازار راه‌اندازی شده، دو روش مستقیم توافق بین صادرکننده و واردکننده و غیرمستقیم از طریق بانک‌ها را برای معاملات تعریف کرده است. هدف اصلی آن، تسهیل بازگشت ارز صادراتی خرد و واقعی‌سازی نرخ‌ها بدون دخالت مستقیم در قیمت‌گذاری است. اما ورود صنایع بزرگ مانند فولاد به این تالار، می‌تواند حجم معاملات را افزایش دهد و تأثیرات گسترده‌تری بر بازار ارز داشته باشد.

مزایای احتمالی انتقال زنجیره فولاد به تالار دوم

انتقال زنجیره فولاد به تالار دوم ارزی می‌تواند مزایای قابل توجهی برای صادرکنندگان و اقتصاد کشور داشته باشد. بر اساس تحلیل کارشناسان:

تسهیل صادرات و افزایش رقابت‌پذیری

صادرکنندگان فولاد می‌توانند ارز خود را با نرخ توافقی (بالاتر از نرخ نیما) عرضه کنند، که این امر صادرات محصولات فولادی را جذاب‌تر کرده و امکان رقابت بهتر در بازارهای جهانی را فراهم می‌کند. این سیاست می‌تواند به افزایش حجم صادرات و درآمد ارزی کمک کند.

حل دغدغه‌های ارزی زنجیره تولید

با اجازه واردات مواد اولیه و تجهیزات با ارز صادراتی، نیاز ارزی فولادسازان تأمین شده و وابستگی به سامانه نیما کاهش می‌یابد. این امر می‌تواند بهینه‌سازی زنجیره تأمین را تسهیل کند و هزینه‌های تولید را پایین بیاورد.

مزیت برای صادرکنندگان نسبت به واردکنندگان

طبق اظهارات دهقان‌دهنوی، صادرکنندگان سه برابر واردکنندگان عادی مزیت خواهند داشت، زیرا می‌توانند مازاد ارز صادراتی خود را بدون محدودیت برای واردات استفاده کنند.

شفافیت و کاهش نوسانات

تالار دوم می‌تواند معاملات را شفاف‌تر کند و با واقعی‌سازی نرخ‌ها، از بازار سیاه ارز جلوگیری کند.

معایب و ریسک‌های احتمالی

با وجود مزایا، این تصمیم با انتقادهایی همراه است و می‌تواند چالش‌هایی ایجاد کند:

افزایش نرخ ارز و تورم

انتقال اعداد بزرگ ارزی (مانند ارز فولاد) به تالار دوم ممکن است منجر به جهش نرخ‌ها شود، زیرا نرخ توافقی بالاتر از نرخ رسمی است. تجربه بازار ثانویه در سال ۱۳۹۷ نشان داد که چنین سیاست‌هایی می‌تواند نوسانات بازار آزاد را تشدید کند و تورم را افزایش دهد.

عدم بازگشت کامل ارز

برخی کارشناسان نگران هستند که این سیاست، انگیزه بازگشت ارز به سیستم بانکی را کاهش دهد و منجر به رانت یا عدم شفافیت شود.

فشار بر بازار داخلی

با تمرکز بر صادرات، ممکن است عرضه داخلی فولاد کاهش یابد و قیمت‌های داخلی افزایش پیدا کند، که این امر بر صنایع وابسته تأثیر منفی می‌گذارد.

ابهام در اجرا

عدم نهایی شدن تصمیم در کارگروه بازگشت ارز، می‌تواند به بی‌ثباتی بازار منجر شود و اعتماد فعالان اقتصادی را کاهش دهد.

در نهایت، کارشناسان تأکید دارند که اجرای این سیاست نیاز به نظارت دقیق بانک مرکزی دارد تا از تکرار تجربیات شکست‌خورده گذشته جلوگیری شود. تسنیم پیگیری‌های بیشتری برای روشن شدن وضعیت این تصمیم انجام خواهد داد.

یگانه بختیاری