FATF و دلار؛ پازل تاثیرگذار در اقتصاد ایران

به گزارش نماداقتصاد، قیمت دلار به دلیل نقش آن به عنوان ارز واسطه در معاملات بین‌المللی، تبدیل به معیار و شاخص اصلی برای تعیین قدرت خرید و وضعیت اقتصادی شده است.

این شاخص همیشه تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل داخلی و خارجی قرار دارد؛ عواملی مانند تحریم‌های بین‌المللی، وضعیت سیاسی کشور، نوسانات بازار جهانی ارز و همچنین سیاست‌های اقتصادی داخلی. در سال‌های اخیر، موضوع گروه ویژه اقدام مالی (FATF) و چرخه تصمیم‌گیری ایران برای پیوستن یا عدم پیوستن به استانداردهای آن، به یکی از عوامل برجسته و مهم در تعیین نوسانات قیمت دلار تبدیل شده است.

گروه ویژه اقدام مالی یا FATF، یک نهاد بین‌المللی است که با هدف مقابله با پولشویی، تأمین مالی تروریسم و جلوگیری از فساد مالی شکل گرفته است. بسیاری از کشورهای جهان برای تعامل مالی جهانی باید به استانداردهای FATF پایبند باشند تا بتوانند در شبکه‌های بانکی بین‌المللی فعالیت کنند.
عدم عضویت در این گروه یا قرار داشتن در لیست سیاه FATF باعث ایجاد مشکلاتی چون تحریم‌های مالی گسترده، محدودیت در نقل و انتقالات پولی بین‌المللی، و افزایش هزینه‌های مالی می‌شود. ایران طی سال‌های گذشته در لیست سیاه FATF قرار گرفته است که این موضوع به شدت دسترسی کشور به شبکه‌های بانکی بین‌المللی را محدود کرده و فشارهای اقتصادی زیادی را به همراه آورده است.
اخبار و تحولات مرتبط با پیوستن ایران به FATF از چند سال پیش تاکنون، بارها بازار ارز و به خصوص قیمت دلار را دستخوش تغییرات سریع و محسوس کرده است.

هر بار که خبر مثبتی درباره تصویب لوایح مرتبط یا احتمال خروج ایران از لیست سیاه FATF منتشر می‌شود، بازار واکنش نشان داده و معمولاً قیمت دلار کاهشی را تجربه می‌کند. برعکس، هرگونه اخباری در جهت تعلیق یا تأخیر در تصویب این لوایح، باعث افزایش نگرانی‌ها و در نتیجه رشد قیمت دلار در بازار آزاد می‌شود.

تصویب کنوانسیون‌های مرتبط مانند پالرمو (مبارزه با جرائم سازمان‌یافته فراملی) و CFT (کنوانسیون مقابله با تأمین مالی تروریسم)، از مهم‌ترین معیارهایی است که FATF برای پذیرش عضویت ایران در نظر گرفته است.

این لوایح به کشورها کمک می‌کنند تا فرآیندهای مالی‌شان را شفاف‌تر کنند، پولشویی را مهار کنند و نگرانی‌های بین‌المللی درباره تأمین مالی تروریسم را کاهش دهند. اگر ایران بتواند این لوایح را تصویب کند، دسترسی کشور به سیستم‌های مالی و بانکی جهانی تسهیل شده و هزینه نقل و انتقالات پولی کاهش خواهد یافت.

از منظر اقتصادی، کاهش این موانع مالی سبب می‌شود تا تجارت خارجی کشور با سهولت بیشتری انجام شود و کالاها و خدمات با قیمت‌های منطقی‌تر و با هزینه‌های کمتر وارد بازار ایران گردد. این امر نقطه مهمی در کنترل تورم و کاهش قیمت دلار محسوب می‌شود، چرا که تقاضای کاذب برای خرید دلار به عنوان یک دارایی امن کاهش می‌یابد و ارزهای رسمی بیشتری وارد چرخه اقتصادی می‌شوند.

آمارها و تحلیل‌های بازار نشان می‌دهد که بازار ارز ایران بسیار حساس به اخبار مربوط به FATF است. به طور مثال، پس از اعلام پیشرفت‌هایی در مذاکرات و خوش‌بینی‌ها نسبت به تصویب این لوایح در سال‌های اخیر، قیمت دلار به طور موقتی کاهش یافته و از کانال قیمتی ۹۴ هزار تومان به محدوده‌های پایین‌تر مانند ۹۱ هزار تومان رسیده است. همچنین نرخ‌های دلار هرات و درهم که معمولاً تأثیر مستقیمی بر بازار داخلی دارند نیز متأثر از این اخبار نوسانات قابل توجهی داشته‌اند.

کارشناسان تأکید دارند که تصویب FATF تنها یک بخش از معادله بزرگ اقتصادی ایران است. در کنار آن، مذاکرات هسته‌ای و برجام، تحولات سیاسی داخلی و بین‌المللی، سیاست‌های مالی و پولی دولت و حتی شرایط بازار جهانی نفت، از دیگر عوامل تأثیرگذار بر قیمت دلار هستند. به همین خاطر، نمی‌توان انتظار داشت که تنها با تصویب FATF تمامی مشکلات اقتصادی و تحریم‌ها به طور کامل حل شود، اما بدون شک این اقدام گامی مثبت و مهم در جهت کاهش ریسک‌های اقتصادی، افزایش اعتماد بین‌المللی و ایجاد بستر مناسب برای جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی محسوب می‌شود.

از سوی دیگر، تبعات تصویب FATF فراتر از کاهش قیمت دلار است. این موضوع زمینه را برای بهبود روابط مالی و بانکی با کشورهای دیگر فراهم می‌کند، امنیت سرمایه‌گذاری افزایش می‌یابد و امکان دسترسی بیشتر و آسان‌تر به منابع ارزی جهانی میسر خواهد شد. برخی تحلیل‌ها بیانگر این هستند که با اجرای کامل استانداردهای FATF، میزان جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) می‌تواند به طور چشمگیری افزایش یابد، که این امر خود به رشد اقتصادی پایدار کمک می‌کند.

در نهایت، می‌توان نتیجه گرفت که پیوستن به FATF و اجرای معیارهای آن به معنای یک تغییر ساختاری در سیستم مالی و اقتصادی ایران است که می‌تواند التهابات بازار ارز را کاهش داده و زمینه را برای ثبات قیمت دلار فراهم آورد.

بازار ارز ایران به شدت منتظر رسیدن به روزهای شفاف‌تر و پیشرفت‌های بیشتر در این مسیر است تا بتواند به دور از نوسانات شدید و فشارهای مالی، عملکردی منطقی و مثبت داشته باشد.

یگانه بختیاری