شرایط جدید حذف یارانه اعلام شد/ یارانه چه کسانی حذف می‌شود؟

به گزارش نماد اقتصاد، روز گذشته یکی از مقامات وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از تغییر الگوی شناسایی مشمولان یارانه نقدی خبر داد؛ تغییری که به گفته کارشناسان می‌تواند دهک‌بندی‌های پیشین نظام یارانه‌ای کشور را عملاً بلااستفاده کند.

بر اساس این تصمیم، از این پس آن‌چه تعیین‌کننده دریافت یا حذف یارانه است، درآمد ماهانه و دارایی خانوار خواهد بود، نه جایگاه دهکی خانوارها در پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان.

به گفته یعقوب اندایش، معاون وزیر رفاه، بر اساس الگوی جدید، خانوارهای تک‌نفره با درآمد ماهانه بیش از ۳۰ میلیون تومان و خانوارهای دونفره با درآمد بالای ۳۶ میلیون تومان از فهرست دریافت‌کنندگان یارانه کنار گذاشته می‌شوند.

افزون بر این، ارزش دارایی‌ها نیز معیار ارزیابی خواهد بود. خانوارهایی که دارایی ملکی یا خودرویی آن‌ها به‌طور مجموع بیش از ۵۰ میلیارد تومان برآورد شود، مشمول حذف یارانه خواهند شد.

به‌عنوان نمونه، چنان‌چه خانواده‌ای چهار خودرو در اختیار داشته باشد و ارزش مجموع آن‌ها از ۵ میلیارد تومان فراتر رود، از لیست یارانه‌بگیران حذف می‌شود.

اندایش توضیح داده است که در این الگو، مجموع درآمد اعضای خانوار مبنای ارزیابی خواهد بود. به این ترتیب، زوجی که هر یک ۱۸ میلیون تومان حقوق ثابت دریافت می‌کنند، حتی بدون در نظر گرفتن اضافه‌کار، دیگر مشمول دریافت یارانه ۳۰۰ هزار تومانی ماهانه نخواهند بود. همچنین، هر فرد مجردی که درآمدش با اضافه‌کار به ۳۰ میلیون تومان برسد، از این گروه خارج می‌شود.

او در پاسخ به پرسشی درباره کفایت این درآمد برای اداره زندگی گفته است: «اطلاعات آماری ما نشان می‌دهد که با اعمال حذف بر اساس درآمد، تنها حدود ۱۵ درصد جمعیت کشور از دریافت یارانه کنار گذاشته می‌شوند و ۸۵ درصد همچنان مشمول خواهند بود.»

این در حالی است که بر اساس لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، حداقل حقوق کارکنان دولت ۱۸.۶ میلیون تومان تعیین شده است. به این ترتیب، یک خانواده‌ی دو‌نفره که هر دو نفر شاغل باشند، حتی با دریافت تنها حقوق پایه، از سال آینده به‌طور خودکار از گردونه یارانه‌بگیران خارج خواهند شد.

کارشناسان این تصمیم را دارای ابهام در شاخص‌های تمکن مالی می‌دانند؛ زیرا مبالغ اعلام‌شده تقریباً همان ارقامی است که در ابتدای سال تعیین شده بود، در حالی که طی ماه‌های اخیر و به‌ویژه پس از حذف ارز ترجیحی، قیمت بسیاری از کالاهای اساسی تا ۱۵۰ درصد افزایش یافته است و با این وجود، معیارهای درآمدی و دارایی بازنگری نشده‌اند.

بر طبق جدول معیارهای قبلی که در بهار امسال منتشر شد، سقف درآمد ماهانه برای حذف یارانه‌ها در خانوارهای:

• یک‌نفره ۳۰ میلیون تومان،
• دو‌نفره ۳۷.۵ میلیون تومان،
• سه‌نفره ۴۵ میلیون تومان،
• چهارنفره ۵۲.۵ میلیون تومان و
• پنج‌نفره ۶۰ میلیون تومان تعیین شده بود.

در شرایط فعلی نیز هر فرد با درآمد ماهیانه ۳۰ میلیون تومان از شمول یارانه خارج می‌شود؛ رقمی که کمتر از خط فقر برآوردی ۳۵ میلیون تومانی است.

برخی فعالان کارگری حتی میزان واقعی خط فقر را تا ۵۵ میلیون تومان اعلام کرده‌اند.

با وجود این اختلاف محاسبات، دولت در سال جاری رقم رسمی خط فقر را تعیین نکرده و تنها سخنگوی دولت در اواسط سال اعلام کرده بود که برای سال آینده، خط فقر به‌ازای هر نفر ۶ میلیون و ۱۲۸ هزار و ۷۳۹ تومان خواهد بود.

گزارش‌ها نشان می‌دهد در آیین‌نامه مصوب سال گذشته برای شناسایی سه دهک پردرآمد، شش شاخص لحاظ شده بود؛ از جمله مالکیت املاک بالای ۳۵ میلیارد تومان، داشتن خودروهایی با ارزش مجموع بیش از ۳ میلیارد تومان، درآمد ماهانه بالاتر از سقف تعیین‌شده، هزینه ماهیانه بیش از ۱۰ میلیون تومان به‌ازای هر نفر، اقامت در خارج از کشور و انجام بیش از پنج سفر خارجی در سال.

تغییرات اخیر وزارت تعاون نشان می‌دهد که در نسخه جدید، شاخص مربوط به الگوی هزینه‌کرد ماهانه حذف شده و هم‌زمان، با رشد قیمت مسکن و خودرو، سقف ارزش دارایی‌ها نیز افزایش یافته است؛ به‌گونه‌ای که ارزش خودروها از ۳ میلیارد به ۵ میلیارد تومان و املاک از ۳۵ میلیارد به ۵۰ میلیارد تومان تغییر یافته است.

بر پایه آخرین آمار سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، تعداد یارانه‌بگیران کشور هم‌اکنون حدود ۷۰ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر است. این رقم نسبت به دو سال گذشته، که حدود ۸۰ میلیون نفر یارانه نقدی دریافت می‌کردند، بیش از ۸ میلیون نفر کاهش یافته است.

مطابق احکام قانون بودجه ۱۴۰۴، دولت موظف بود یارانه دهک‌های هشتم تا دهم را حذف کند، اما با تصمیم تازه وزارت کار، دیگر موضوع دهک مطرح نیست؛ بدین معنا که صرفاً درآمد، خودرو و ملک لوکس معیار نهایی برخورداری از یارانه نقدی خواهد بود.