سایه تنگه هرمز بر زنجیره تامین ایران
تداوم اختلال در تردد تنگه هرمز، از صادرات نفت و پتروشیمی تا تامین مواد اولیه صنایع و کالاهای اساسی را با ریسک افزایش هزینه، کمبود عرضه و بیثباتی قیمت مواجه خواهد کرد.
تداوم اختلال در تردد تنگه هرمز، از صادرات نفت و پتروشیمی تا تامین مواد اولیه صنایع و کالاهای اساسی را با ریسک افزایش هزینه، کمبود عرضه و بیثباتی قیمت مواجه خواهد کرد.
از فولاد و پتروشیمی تا خودرو، دارو، کشاورزی و حملونقل؛ اختلال در برق، گاز و سوخت دیگر یک مسئله صرفا زیرساختی نیست و به یکی از مهمترین ریسکهای تولید، تورم و رشد اقتصاد ایران تبدیل شده است.
افزایش نرخ ارز در بورس تهران برای همه صنایع به یک معنا نیست؛ به نحوی که صادرکنندگان از رشد ارزش ریالی درآمدهای ارزی بهره میبرند اما صنایع وابسته به واردات با فشار هزینه مواجه میشوند. با این حال، اثر نهایی ارز بر سودآوری صنایع به میزان صادرات، سهم مواد اولیه وارداتی، نحوه قیمتگذاری و فاصله میان رشد درآمد و هزینه بستگی دارد.
به نظر میرسد بخش قابلتوجهی از سیاستگذاران جهان طی سالهای اخیر بر کاهش مصرف سوختهای فسیلی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و دستیابی به اهداف کربنزدایی متمرکز شدهاند و بزرگترین شرکتهای نفت و گاز جهان بیسروصدا در حال بازطراحی مدل کسبوکار خود هستند؛ تغییری راهبردی که هدف آن نه حفظ جایگاه نفت در نیروگاهها و موتور خودروها، بلکه تثبیت نقش هیدروکربنها در کارخانههای تولید پلاستیک، کودهای شیمیایی، مواد شیمیایی صنعتی و صنایع پتروشیمی است.
در حالی که بسیاری از فعالان صنعت پتروشیمی در آسیا و اروپا با افزایش هزینه خوراک، فشارهای زیستمحیطی و کاهش حاشیه سود مواجه هستند، کشورهای عرب حوزه خلیج فارس در حال آماده شدن برای ورود به مرحله جدیدی از توسعه صنعت پتروشیمی هستند؛ مرحلهای که میتواند نقشه تجارت جهانی پلیمرها را بازطراحی کند.
سالها بود که صنعت پتروشیمی چین با مشکلی ساختاری دستوپنجه نرم میکرد؛ ظرفیتهای عظیم تولیدی که با سرعتی بیشتر از رشد تقاضای داخلی توسعه یافته بودند و فشار سنگینی بر سودآوری تولیدکنندگان وارد میکردند. اکنون اما جنگ خاورمیانه و اختلال در تجارت انرژی این منطقه، شرایطی را رقم زده که همین مازاد تولید به یکی از مهمترین مزیتهای راهبردی پکن در بازارهای جهانی تبدیل شده است.
روز دوشنبه 18 خرداد ماه، مجتمع پتروشیمی کارون مورد حمله و بمباران دشمن آمریکایی صهیونی قرار گرفت؛ این اتفاق در حالی رخ داد که مجتمع مذکور، تنها تولیدکننده ایزوسیاناتها در ایران به شمار میآید و هرگونه توقف در فرایند تولید آن، تامین نیاز صنایع داخلی ازجمله خودروسازی و لوازم خانگی را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.
با توجه به محدودیتهای تجاری و دشواری تامین مواد اولیه صنایع در شرایط جنگ، سازمان توسعه تجارت کشور واردات برخی اقلام پتروشیمی و پلیمری از طریق رویههای ملوانی و کولبری را مجاز اعلام کرد؛ این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که پیش از این نیز صادرات محصولات شیمیایی، پلیمری و پتروشیمی ممنوع اعلام شده بود.
قیمت کیسه پلاستیکی ساده که در خریدهای روزانه مورد استفاده قرار میگیرد و پیش از این رایگان خریدهای مشتریان در آن جای میگرفت، حالا قیمتدار شده است.
تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه خاورمیانه و به دنبال آن محدودیت عبور و مرور در تنگه هرمز، بسیاری از صنایع پایه جهان بهویژه پتروشیمی را تحتالشعاع قرار داده است؛ بهگونهای که برخی محصولات کاربردی این صنعت نظیر پلیاتیلن (PE) و پلیپروپیلن (PP) طی کمتر از یک ماه، رشد نزدیک به 40 درصدی قیمت را در بازارهای بینالمللی تجربه کردهاند.