بسته ماندن تنگه هرمز چه بر سر صنعت پتروشیمی جهان می‌آورد؟

به گزارش نماد اقتصاد، صنعت پتروشیمی به عنوان یکی از صنایع مادر، نقش قابل‌توجهی در اقتصاد جهانی طی دهه‌های اخیر ایفا کرده و تاثیر بسزایی در ایجاد ارزش افزوده، تنوع‌بخشی به محصولات، توسعه صنایع پایین‌‌‌دستی و رشد صادرات غیرنفتی جوامع مختلف داشته است. در سال ۲۰۲۴ میلادی، ارزش بازار پتروشیمی جهان حدود ۶۴۵ میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود این میزان تا سال ۲۰۳۳ میلادی به بیش از یک هزار میلیارد دلار برسد. ازجمله عوامل موثر بر این رشد چشمگیر می‌توان به رشد جمعیت و رونق شهرنشینی، توسعه فناوری‌‌‌های پیشرفته و تاکید بر پایداری زیست‌‌‌محیطی، به‌ویژه در کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه اشاره کرد.

لازم به ذکر است که محصولات پایه پتروشیمی مانند اتیلن، پروپیلن و متانول پایه اصلی این صنعت را تشکیل می‌دهند؛ محصولاتی که به عنوان مواد اولیه در تولید انواع پلاستیک‌ها و محصولات مصرفی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در حال حاضر بازیگران اصلی صنعت پتروشیمی دنیا کشورهایی مانند چین و خاورمیانه هستند که هر یک نقش کلیدی در تامین نیاز بازارهای جهانی به محصولات مذکور ایفا می‌کنند.

چین در جایگاه بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کننده محصولات پتروشیمی در جهان، با هدف کاهش وابستگی به واردات و همچنین تامین نیازهای روبه‌رشد داخلی، به دنبال توسعه مجتمع‌های جدید پتروشیمی است. خاورمیانه نیز ضمن بهره‌گیری از خوراک ارزان و رشد صادرات، در پی افزایش سهم خود از بازارهای بین‌المللی است. در این میان، ایران با اتکا به منابع گسترده نفت و گاز و توسعه صادرات به بازارهای آسیایی ازجمله چین، موقعیت خود را به خوبی در سطح جهانی تثبیت کرده است.

جنگی که بازار جهانی پتروشیمی را به چالش کشید

نهمین روز از اسفند ماه ۱۴۰۴ بود که دشمن آمریکایی صهیونی حملات وحشیانه و ناجوانمردانه خود به ایران اسلامی را از سر گرفت و این بار نه‌تنها به سراغ بمب‌باران مراکز نظامی و غیرنظامی بلکه زیرساخت‌ها و صنایع استراتژیک کشور ازجمله پتروشیمی رفت. دشمن در این حملات مجتمع‌های پتروشیمی واقع در ماهشهر و عسلویه به عنوان دو هاب اصلی پتروشیمی ایران را آماج حملات موشکی قرار داد و خسارات جدی به بخش‌های مختلف این مجتمع‌ها، علی‌الخصوص تاسیسات یوتیلیتی وارد کرد.

در پی این حملات ددمنشانه، اختلالات محصولات پتروشیمی از طریق تنگه هرمز که پس از آغاز جنگ تحمیلی سوم علیه ایران شدت گرفته بود، عرضه جهانی مواد شیمیایی را محدودتر کرد و قیمت پلاستیک‌هایی مانند پلی‌اتیلن (PE) و پلی‌پروپیلن (PP) را به شدت افزایش داد؛ به گونه‌ای که اکنون قیمت این محصولات به بالاترین سطح چهار سال اخیر خود در بازارهای بین‌المللی رسیده است.

در شرایط کنونی، تنش‌های ژئوپلیتیک در منطقه خاورمیانه حدود ۵۰ درصد عرضه پلی‌اتیلن جهانی را از دسترس خارج کرده و یا با محدودیت جدی مواجه ساخته است؛ به نحوی که قیمت پلی‌اتیلن در بورس کالای دالیان (چین) از اواخر ماه فوریه ۲۰۲۶ تا اواسط ماه آوریل، نزدیک به ۳۷ درصد و قیمت پلی‌پروپیلن نیز بیش از ۳۸ درصد رشد داشته است.

از آنجایی که سالیانه حدود ۲۵ میلیارد دلار محصولات پتروشیمی از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کنند، ادامه تنش‌ها قطع به یقین تولیدکنندگان این محصولات را ناچار به افزایش قیمت‌های فعلی خواهد کرد. نکته قابل توجه دیگر اینکه بسته ماندن احتمالی تنگه هرمز می‌تواند جریان نزدیک به یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز نفتا را محدود کند و این مسئله در نهایت منجر به تشدید کمبود خوراک پتروشیمی در بارازهای بین‌المللی خواهد شد.

آینده‌ای روشن پیش‌روی صنعت پتروشیمی ایران

اگرچه جنگ تحمیلی اخیر آسیب‌ها و خسارات گسترده‌ای را به بدنه صنعت پتروشیمی در کشور وارد کرده است اما به نظر می‌رسد همت والای فعالان این صنعت در مسیر بازسازی مجتمع‌های آسیب‌دیده، افقی روشن را پیش‌روی آن قرار دهد.

طبق آخرین اخبار و به گفته ارسلان زارع، استاندار بوشهر، در حال حاضر بازسازی مجتمع‌های پتروشیمی خسارت‌دیده در عسلویه با جدیت و سرعت در حال پیگری است تا روند تولید و فعالیت این صنایع با اطمینان ادامه پیدا کند؛ اقدامی که نشان از عزم بالای مسئولان و فعالان صنعت پتروشیمی در مسیر رشد و بالندگی دارد.

با توجه به اینکه اکنون کشور در شرایط آتش‌بس موقت به سر می‌برد و مقامات بلدپایه جهت دسترسی به توافق احتمالی با دشمن به کشور پاکستان سفر کرده‌اند، امید است هرچه سریع‌تر با خروج از شرایط جنگی، صنایع استراتژیک داخلی به‌ویژه پتروشیمی با حمایت دولت و همچنین هم‌اندیشی فعالان بخش خصوصی فعالیت خود را با آسودگی خاطر ادامه دهند تا ایران عزیزمان از ریل توسعه و پیشرفتی که در آن قرار گرفته است، بیش از این خارج نشود.

انتهای پیام//