چگونه تنش‌های خاورمیانه به نفع روسیه تمام شد؟

به گزارش نماد اقتصاد، واردات نفت هند از روسیه به رکورد تاریخی ۲.۲۵ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی که معادل حدود ۵۰ درصد کل واردات نفت این کشور است.
این میزان تقریباً دو برابر فوریه بوده و جایگاه روسیه را به عنوان بزرگ‌ترین تامین‌کننده نفت هند تثبیت کرده است. نکته جالب آن است که بهای نفت روسیه هم دیگر «تخفیف‌دار» نیست، بلکه با پرمیوم ۷ تا ۹ دلار بالاتر از برنت معامله می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد جنگ و تحریم، برای روسیه نه تنها بحران‌زا بلکه درآمدزا هم بوده است.

از تحریم تا فرصت

جنگ اوکراین و تحریم‌های غرب در سال‌های گذشته، روسیه را واداشت مسیرهای جدیدی برای فروش نفت بیابد. در همین زمان، هند به‌عنوان سومین مصرف‌کننده بزرگ نفت جهان، از این وضعیت بهره برد و در دوران تحریم غربی، نفت ارزان‌تر روسیه را جایگزین نفت خاورمیانه‌ای کرد.
اما با تشدید تنش میان ایالات متحده و اسرائیل بر علیه ایران عرضه نفت خاورمیانه دستخوش نااطمینانی شد. این بی‌ثباتی، هند را به سمت تأمین‌کننده‌ای خارج از حوزه خلیج فارس سوق داد؛ و بهترین گزینه، روسیه بود.

امنیت نسبی عرضه روسیه در برابر ریسک خاورمیانه

در حالی که تنگه هرمز و مسیرهای حمل‌ونقل منطقه بار دیگر موضوع اصلی بیمه‌گران بین‌المللی و شرکت‌های کشتیرانی شده، نفت روسیه از مسیرهای شمالی، به‌ویژه از طریق دریای بالتیک و خاور دور، با کم‌ترین اختلال به بنادر هند می‌رسد.
این مسیرها باعث شد روسیه به صادرکننده‌ای قابل‌اعتمادتر نسبت به ایران و کشورهای عربی تبدیل شود. بنابراین، حتی اگر تحریم نفت ایران دوباره شدت گیرد، مسکو از آن سود مستقیم خواهد برد و سهم بازار جدیدی در آسیا می‌گیرد.

بازی قیمتی و تغییر نقش هند

بر اساس گزارش های تحلیلی بازار نفت که به طور مکرر درباره تخفیف نفت روسیه نسبت به برنت/دوبی برای خریداران آسیایی نوشته شده است، هند در ماه‌های اول جنگ اوکراین، از تخفیف ۲۰ تا ۳۰ دلاری روس‌ها استفاده کرد. اما حالا ورق برگشته است.
با افزایش تقاضای پالایشگاه‌های آسیایی، نفت روسیه به اندازه‌ای مورد توجه قرار گرفته که اکنون پرمیوم (بهای اضافه نسبت به برنت) دارد. هند به‌خوبی می‌داند که این پرمیوم بهای «امنیت تأمین» است؛ یعنی حاضر است گران‌تر بخرد اما ریسک توقف وارداتش در بحران خاورمیانه را کم کند.

جنگ برای روسیه برکت داشت

با وجود آنکه هدف تحریم‌ها، حذف نفت روسیه از بازار جهانی بود، اما در عمل، جنگ در خاورمیانه به ابزاری برای بازسازی بازار روسیه تبدیل شد.
کاهش عرضه از خلیج فارس و فشارهای آمریکا بر صادرات نفت ایران، تقاضا برای نفت روسیه را تقویت کرده و هند به مهم‌ترین مشتری پایدار آن بدل شده است. به این ترتیب، روسیه نه تنها درآمدهای خود را حفظ کرده بلکه حتی توانسته جایگاه ‌اقتصادی‌اش را در آسیا تقویت کند.